Trong ngôi nhà cổ của cha ông để lại, cựu chiến binh Trịnh Quang Việt treo trân trọng trên tường những chiếc đàn tứ cổ, đàn tứ cải tiến, đàn nhị, đàn ghi ta… Ông kể: Tháng 10-1974 tôi lên đường nhập ngũ về Quân đoàn 4, Trung đoàn Đồng Xoài khi vừa tròn 18 tuổi. Bản thân tôi đã tham gia chiến đấu tại trận Bến Cát, Đồng Xoài. Đó là cái thời vừa chiến đấu vừa ca hát. Cán bộ thấy tôi có năng khiếu đã điều lên đội tuyên văn của Sư đoàn, luyện tập hát Vì nhân dân quên mình, Giải phóng Điện Biên, hát ngợi ca Đảng, Bác Hồ, hát phục vụ chiến đấu… rồi đi khắp các chiến trường hát phục vụ bộ đội.
Khi non sông thống nhất, ông trở về địa phương làm “phó thường dân”. Cứ tưởng cái thời hát trong lửa đạn sẽ ẩn mãi trong trái tim, không ngờ khi về với miền quê Thổ Hà, trước điệu hát quan họ đằm thắm của quê hương, cái máu hát ca lại rực cháy trong ông. Ông đến từng nhà kêu gọi mọi người thành lập câu lạc bộ quan họ Thổ Hà và được mọi người tín nhiệm bầu làm... đội trưởng. Gọi là Câu lạc bộ nhưng không có trụ sở, trụ sở ở chính các nhà kép hát và luyện tập cũng luân chuyển trong từng hộ gia đình. Hiện tại Câu lạc bộ có 18 anh em, mỗi khi làng có việc, hay vào dịp lễ tết, xuân về, anh em lại cùng nhau tập luyện để đi biểu diễn. Năm 2009 vừa qua, Tổng cục Du lịch đã tặng Câu lạc bộ quan họ Thổ Hà 50 triệu đồng để mua sắm tăng âm, loa đài phục vụ cho hoạt động.
Ông Trịnh Quang Việt tâm sự: Chúng tôi là đời thứ 3 trong làng hát quan họ. Để lưu giữ nét văn hóa của thôn làng, chúng tôi đã tổ chức nhiều lớp học hát quan họ cho các trường mầm non, trường tiểu học trong xã. Cố gắng tập hợp những nam nữ thanh niên trong thôn có giọng hát hay để luyện tập, giữ gìn điệu hát quan họ của quê nhà. Cho đến nay, Câu lạc bộ của ông đã có tiếng trong “làng hát quan họ” gần xa bởi anh em hầu như đã hát được 300 điệu quan họ- một điều kiện để các liền anh, liền chị dám ngồi vào chiếu chèo. Còn những liền anh trẻ tuổi của đội ông Việt là Nguyễn Phú Hiệp và Trịnh Đăng Nam đã để lại tiếng vang tại Liên hoan tiếng hát dân ca toàn quốc năm 2009 vừa qua khi đạt giải nhì.
Hiện tại, tuần nào cũng có gần chục khách trong và ngoài nước về nghe hát quan họ, thăm đình làng Thổ Hà, thăm nhà cổ và nghề cổ truyền làm bánh đa nem quê ông.
LÊ XUÂN ĐỨC