Tự hào với truyền thống lịch sử
Cách đây 60 năm, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, các chiến dịch lớn cần nhiều sức người, sức của cho tiền tuyến để quyết đánh quyết thắng, ngày 15-7-1950 dưới chân dãy núi Hồng thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, vùng ATK Việt Bắc, đơn vị TNXP đầu tiên đã tuyên bố thành lập với mục đích như Bác Hồ chỉ rõ là “nhằm phát huy sức mạnh dời non lấp biển của tuổi trẻ, xung phong phục vụ cuộc kháng chiến cứu nước đến toàn thắng và làm trường học đào tạo, rèn luyện đội ngũ cán bộ của Đảng, Nhà nước phục vụ công cuộc kiến quốc, xây dựng CNXH tương lai”. Ngay sau đó Đội đã xuất quân đi phục vụ chiến dịch Biên giới và đã lập công xuất sắc.
Từ khi thành lập đến 4 năm sau trong cuộc kháng chiến chống Pháp, lực lượng TNXP Việt Nam đã lớn mạnh không ngừng, từ 225 đội viên khi mới thành lập đã tăng lên 25.000 đội viên. Lực lượng TNXP có mặt ở khắp các tuyến đường chiến lược quan trọng từ Việt Bắc lên Tây Bắc sang Lào, đến liên khu 4 và Tây Nguyên. TNXP với nhiệm vụ trọng yếu là: phục vụ bảo vệ vẹn toàn chiến khu - ATK- Trung ương, mở đường, phá bom nổ chậm, đảm bảo giao thông các con đường chiến lược- quân sự, cứu thương, tải thồ đạn dược, thu dọn chiến trường cho quân đội và chiến dịch, trực tiếp bổ sung quân số ưu tú cho quân đội.
Trong 10 năm tham gia chống Mỹ cứu nước, hàng vạn TNXP đã dầm mình dưới mưa bom bão đạn, dưới mưa chất độc hóa học của địch để ngày đêm đào núi, xẻ đèo làm lên những kỳ tích to lớn: Mở mới 102 con đường chiến lược với 4130 km, đảm bảo giao thông, 123 con đường huyết mạch trải dài hơn 4.000 km, trấn giữ 2.526 trọng điểm giao thông, rà phá hơn 1000 quả bom nổ chậm, bằng sức người chuyển tải hàng ngàn thương binh, hàng triệu tấn lương thực, vũ khí, đạn dược cho quân đội vào các chiến trường, bắn rơi 15 máy bay Mỹ, bắt sống 13 giặc lái. 16.000 TNXP ưu tú đuợc tuyển trực tiếp bổ sung vào quân đội, 13.000 đội viên được kết nạp vào Đảng, 2 vạn đội viên xuất sắc được cử đi đào tạo, 5 tập thể, 6 cá nhân TNXP tiêu biểu được tuyên dương Anh hùng. Điển hình như: Đội TNXP 25 đường 20 Quyết thắng, đại đội 759 đội 75 Quảng Bình, đại đội 551 đội 55, tiểu đội 4 đại đội 552 đội 55 Hà Tĩnh (10 cô gái ngã 3 Đồng Lộc),Anh hùng Nguyễn Thị Kim Huế, Đinh Thị Thu Hiệp, Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Vân Liệu, Đoàn Thị Liên, 10 cô gái- liệt sĩ ngã ba Đồng Lộc, 13 cô gái Truông Bồn..., nhiều đồng chí đã trở thành những nhà khoa học, những doanh nhân kỳ tài như: Tiến sĩ Đinh Xuân Bá, doanh nhân Nguyễn Thị Cải, Nguyễn Thị Nguyệt.
Phát huy truyền thống, thanh niên huyện Yên Hưng tham gia xây cầu dân sinh cho thôn 2, xã Hà An (ảnh: cắt băng khánh thành cầu)
Sau hòa bình năm 1954 và 1975, theo lời kêu gọi của Đảng và Chính phủ, lực lượng TNXP lại chuyển quân cùng quân đội tập trung khắc phục hậu quả chiến tranh, tháo gỡ hàng vạn bom mìn, khai hoang phục hóa, lấn biển hàng triệu hécta lập nên các nông, lâm trường lớn, các vùng kinh tế mới ở nông thôn, xây dựng công trình đại thủy nông Bắc Hưng Hải, xây dựng các khu công nghiệp gang thép Thái Nguyên, thủy điện Tà Sa, Thác Bà, … bên cạnh đó, lực lượng TNXP luôn cùng với quân đội là đội quân chủ lực trên các công trường xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật ban đầu của CNXH, đến nay vẫn đang là cơ sở nền tảng kinh tế mạnh của Nhà nước ta.
Trong công cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và phía Bắc năm 1978- 1979- 1982, hàng ngàn TNXP lại sát cánh cùng quân đội không quản hy sinh bảo vệ an toàn, vững chắc phên dậu biên giới lãnh thổ của Tổ quốc.
Ghi nhận những cống hiến, hy sinh to lớn của các thế hệ TNXP Việt Nam, khi đất nước trên đường đổi mới, ngày 30-6-1995, Đảng và Nhà nước đã công bố lấy ngày l5 tháng 7 hàng năm là ngày “Truyền thống TNXP Việt Nam”, đồng thời tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh và Huân chương Độc lập hạng nhất cho lực lượng TNXP Việt Nam.
TNXP Quảng Ninh tô thắm thêm trang sử hào hùng của dân tộc
Quảng Ninh có hơn 3.000 cựu TNXP các thời kỳ, các thế hệ thuộc gần 200 đơn vị gồm hầu hết các đơn vị TNXP tập trung của Trung ương Đoàn, quân đội và ngành Giao thông Vận tải Việt Nam, có nhiều gương TNXP dũng cảm, lập công xuất sắc đã góp phần tô thắm thêm truyền thống của nhiều đơn vị TNXP anh hùng trong các thời kỳ kháng chiến.
Ngay từ cuối năm 1953, hàng trăm thanh niên chiến khu Đông Triều, Hoành Bồ đã hăng hái lên đường gia nhập Đoàn TNXP ĐoànVũ Kỳ tham gia làm đường Tây Bắc, Việt Bắc, Điện Biên Phủ và phục vụ bộ đội chiến đấu. Nhiều cựu TNXP chống Pháp đã được ghi nhận công lao đóng góp vào chiến công của lực lượng. Đó là cựu TNXP: Nguyễn Xuân Hà, Ninh Thị Tạo, Vũ Đình Hy; các cựu TNXP Nguyễn Hải Cát, Nguyễn Văn Thắng đã trở thành những cán bộ có uy tín trong ngành Công an Quảng Ninh…
Năm 1964, theo lời kêu gọi “3 sẵn sàng” “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của Đảng, của Đoàn, tại Hồng Gai đã đưa tiễn 10 vạn thanh niên Quảng Ninh lên đường vào quân đội trực tiếp cầm súng đánh Mỹ, 5.216 đoàn viên thanh niên đã gia nhập lực lượng TNXP chống Mỹ cứu nước tập trung phần lớn vào tuyến lửa Trường Sơn.
Thanh niên tình nguyện Trường Đại học công nghiệp xây nhà cho hộ nghèo Đào Văn Thụy ở thôn Hải Tiến, xã Đồng Tiến, huyện Cô Tô
Năm 1967, Đội TNXP N78 Quảng Ninh ra đời trong cao trào “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” do Sở Giao thông Vận tải và Tỉnh Đoàn Quảng Ninh phối hợp thành lập, đồng chí Vương Minh Xương quê ở Yên Hưng được cử làm Đội trưởng, các đồng chí Đỗ Thúy Khanh, Bùi Ngọc Loan, Trần Đại Bổng được cử làm Đội phó. Đội gồm hơn 800 anh chị em là con em nhân dân các dân tộc Quảng Ninh để thực hiện nhiệm vụ mở 1 con đường mới dài hơn 80 km từ xã Tràng Lương- Đông Triều xuyên chân núi Yên Tử nối đến xã Quảng La- Hoành Bồ vào đường 18B ra miền Đông tỉnh Quảng Ninh. Mục đích nhằm bảo đảm giao thông vận tải an toàn cho khu huấn luyện bộ đội di chuyển cùng hàng tiếp viện vào chiến trường, trong 3 năm cao điểm giặc Mỹ đánh phá ác liệt từ 1967 đến 1971.
Bằng sức người là chính, TNXP N78 đã dũng cảm lao động quên mình, đào núi, san đường dưới tán rừng sâu, nước độc, vượt qua khu vực Uông Bí là l trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ. Trong thời gian 120 ngày, đêm đã thông xe ra tiền tuyến, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Đây là kỳ tích to lớn có ý nghĩa lịch sử quan trọng của TNXP tỉnh Quảng Ninh. Ngày 30-10-1967 tại ngầm Uông Bí trong khi đi công tác, xe của Đội N78 bị trúng bom Mỹ, một số đồng chí bị thương, đồng chí Vương Minh Xương đội trưởng đã hy sinh anh dũng.
Trong thời gian tham gia chống Mỹ cứu nước và xây dựng CHXH từ 1954 đến 1975, nhiều TNXP Đội N78 và TNXP các đơn vị trên toàn quốc hiện ở Quảng Ninh đã được Nhà nước, Trung ương Đoàn, Bộ Giao thông Vận tải khen thưởng, nhiều đồng chí được kết nạp Đoàn, kết nạp Đảng ngay trên mặt trận. Đồng chí Vương Minh Xương được truy tặng liệt sĩ TNXP, đồng chí Trịnh Văn Nghinh- cựu TNXP Công trường 13, 16, công nhân lái máy khoan xoay cầu mỏ Hà Tu đã được Nhà nước tuyên dương Anh hùng lao động ngành than.
Ngày 30- 3- 2007, Hội cựu TNXP tỉnh Quảng Ninh tổ chức Đại hội thành lập. Từ ngày thành lập Hội cựu TNXP tỉnh đã hoạt động tích cực đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Cùng với Đoàn Thanh niên tổ chức phát triển tổ chức Hội cơ sở. Đến nay đã có 11 Hội ở 13 huyện, thị. Thành lập, củng cố 64 chi Hội trực thuộc huyện thị thành phố. Tổng số Hội viên cựu TNXP trong tỉnh đến hết tháng 6 năm 2011 là 3799 hội viên.
Thanh niên tình nguyện Trường Đại học công nghiệp tham gia làm đường, làm ngõ cho dân ở huyện đảo Cô Tô
Hội đã vận động cá nhân, các đoàn thể, xã hội, đóng góp xây dựng quỹ nghĩa tình đồng đội được trên 1 tỉ đồng. Hàng năm thăm hỏi trên 600 lượt Hội viên ốm đau, tổ chức lễ tang cho hội viên qua đời trang nghiêm tiết kiệm. Mặt khác, Hội cựu TNXP còn là nơi gửi gấm tâm tình, tâm sự của những cựu TNXP trong cuộc sống đời thường. Bên cạnh đó, làm nhân chứng lịch sử góp phần giải quyết chế độ chính sách cho cựu TNXP theo Quyết định 104 và quyết định 290 của Thủ Tướng Chính phủ. Tham gia giải quyết hàng trăm ý kiến, kiến nghị của nhân dân về chế độ TNXP tránh được những đơn từ khiếu kiện không đáng có cho các cơ quan chức năng.
Trong thời kỳ đổi mới đất nước, những năm qua, trên địa bàn tỉnh đã có hơn 300 gia đình hội viên cựu TNXP xóa được nghèo. Hơn 30 gia đình hội viên vươn lên làm kinh tế giỏi. Hiện Hội cựu TNXP tỉnh đang tập hợp thành lập “ Câu lạc bộ cựu TNXP làm kinh tế giỏi của tỉnh”.
Do có thành tích xuất sắc trong hoạt động, năm 2010, Hội cựu TNXP tỉnh Quảng Ninh được TW Hội cựu TNXP Việt Nam tặng cờ thi đua.
Có thể khẳng định, lực lượng TNXP có vai trò to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, luôn tiên phong trong hoạt động chiến đấu, tham gia bảo vệ Tổ quốc, góp phần vào thắng lợi của đất nước, ghi dấu ấn trong lịch sử truyền thống dân tộc. Kế thừa và phát huy truyền thống ấy, TNXP quảng Ninh tiếp tục tham gia vào sự nghiệp xây dựng tỉnh Quảng Ninh ngày càng giầu mạnh./.