Trước đó, phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản VN (Vasep) Nguyễn Hữu Dũng khi trả lời báo chí cũng cho biết đã đề nghị với các bộ, ngành liên quan khởi kiện Bộ Thương mại Mỹ (DOC) ra Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Lý do khởi kiện, theo ông Dũng, do DOC đã áp dụng cách tính không công bằng nhằm áp thuế chống phá giá đối với tôm đông lạnh nhập khẩu từ VN.
Nếu các cơ quan quản lý của VN đồng ý với đề xuất của Vasep tiến hành khởi kiện DOC thì đây được xem là tiền lệ đầu tiên của các doanh nghiệp VN trong việc sử dụng các công cụ pháp lý nhằm bảo vệ hàng Việt. Chưa biết kết quả thắng thua ra sao, nhưng theo các chuyên gia, sự việc trên cho thấy các doanh nghiệp trong nước đã biết tận dụng sức mạnh tập thể để bảo vệ mình trước làn sóng hội nhập.
Thật ra ở nhiều nước khác, việc đại diện các hiệp hội ngành nghề đứng ra thu thập các tài liệu, chứng cứ... sau đó tiến hành đề nghị lên các cơ quan pháp luật khởi kiện điều tra áp dụng các biện pháp tự vệ, chống bán phá giá... là công việc khá thường xuyên. Ngược lại, bản thân nhiều doanh nghiệp VN đã và đang là bị đơn của nhiều vụ kiện thương mại, trong đó phần lớn là các vụ kiện chống bán phá giá. Tuy nhiên, tại VN công việc này xem ra còn khá mới mẻ đối với nhiều doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, cơ quan quản lý...
Trong bối cảnh VN đang ngày một hội nhập sâu với thế giới, hàng rào thuế quan tiếp tục được cắt giảm xuống bằng không, hàng hóa các nước chắc chắn sẽ tiếp tục đổ vào VN mạnh mẽ hơn nữa. Chính vì vậy, giờ đây cách tốt nhất các doanh nghiệp phải tự bảo vệ mình là việc sử dụng những công cụ mà hệ thống pháp luật trong nước và quốc tế cho phép.
Tuy nhiên, để có thể tiến hành khởi kiện một vụ việc cũng không đơn giản chút nào. Theo ông Trần Quốc Thái - chủ tịch Hiệp hội Kính và thủy tinh VN, phải mất gần hai tháng các doanh nghiệp đứng đơn mới tập hợp xong số liệu hồ sơ để Cục Quản lý cạnh tranh đề nghị tiến hành điều tra áp dụng biện pháp tự vệ cho các nhà sản xuất kính trong nước.
Tương tự, một cán bộ nguyên là lãnh đạo đoàn đàm phán VN gia nhập WTO cho hay việc khởi kiện một vụ bán phá giá hàng nước ngoài tại VN (chắc chắn sắp tới sẽ diễn ra phổ biến) còn phải chuẩn bị công phu và gian truân gấp nhiều lần. Bởi để chứng minh bán phá giá, bên nguyên đơn sẽ phải khăn gói sang tận quốc gia nơi mặt hàng đó sản xuất để tìm hiểu, điều tra. Tất nhiên, nếu chúng ta chưa thông thạo có thể thuê các công ty luật quốc tế, song chắc chắn sẽ hao tổn không ít về mặt tiền bạc, thời gian...
Như vậy, ngoài vấn đề am hiểu hệ thống pháp luật trong nước và quốc tế, rõ ràng việc biết tìm chứng cứ và tổng hợp số liệu thống kê cũng là một trong những yếu tố quyết định đến sự thắng bại của vụ kiện. Trong vấn đề này, khi các doanh nghiệp còn khá mới mẻ với các loại thủ tục, vai trò hướng dẫn ban đầu của Nhà nước là rất quan trọng. Nếu không, rất có thể sẽ diễn ra cảnh “chờ được vạ thì má đã sưng”.