Giới chuyên gia nhận định, việc tăng cường hải quân tại khu vực Đông Bắc Á đã vượt quá chương trình hiện đại hóa cơ bản nhằm bổ sung các khả năng mới, chẳng hạn như tàu ngầm, tàu khu trục, tàu đổ bộ loại lớn và các tên lửa tầm xa.
Giáo sư Desmond Ball thuộc Đại học Quốc gia Australia cảnh báo, việc tăng cường này có thể dẫn đến nhiều tai họa nếu nó trở thành cuộc chạy đua vũ trang chính thức.
“Không có cơ chế kiểm soát vũ trang tại châu Á để có thể hạn chế tối đa việc thu mua vũ khí,” ông khẳng định.
Ông và các chuyên gia khác đã đưa ra tuyên bố trên tại một hội nghị về những thách thức mới đối với an ninh châu Á – Thái Bình Dương do Ủy ban Hợp tác An ninh tại khu vực này tổ chức.
Giáo sư Ball nhận định, kể từ năm 2000, gần như tất cả các quốc gia trong khu vực - đều chịu ảnh hưởng nặng nề của cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997 – đã tăng ngân sách quốc phòng. Ví dụ, tại Hàn Quốc, họ đã tăng 6,2% trong năm 2001 và sau đó là 9,9% trong năm 2007.
Ông tin rằng, hiện nay Trung Quốc chi tiền cho quốc phòng nhiều hơn bất cứ quốc gia nào trên thế giới, ngoại trừ Mỹ. Trung Quốc đã mua số lượng lớn khinh hạm và tàu khu trục của Nga, đồng thời có kế hoạch sở hữu tàu sân bay.
Nhà phân tích Sam Bateman thuộc Đại học Wollongong tại Australia cho biết: “Trung Quốc thường được coi là quốc gia kích động cuộc chạy đua vũ trang của hải quân, thay đổi tiềm tàng thế cân bằng quân sự tại châu Á mặc dù Trung Quốc một mực bác bỏ khẳng định này”.
Theo nhà phân tích Sam Bateman, việc mở rộng lực lượng hải quân của họ có thể giải thích bằng việc Nhật Bản và Hàn Quốc mua các tàu khu trục mang tên lửa.
Tờ Bưu Điện Hoa Nam Buổi Sáng mới đây cho rằng, Trung Quốc dẫn đầu châu Á về hiện đại hóa hải quân. Mục tiêu gần là cản trở hải quân Mỹ tiếp cận vùng biển kế cận, kiềm chế Nhật Bản ở Đông Bắc Á và Đông Nam Á, kiềm chế Ấn Độ ở Nam Á, kiểm soát các tuyến hàng hải gần và yểm trợ các đòi hỏi chủ quyền trên biển. Mục tiêu lâu dài là thay đổi cán cân lực lượng tại châu Á - Thái Bình Dương và giảm sự hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực.
“Trong khi hầu hết các lực lượng hải quân, trong đó có hải quân Trung Quốc, nhấn mạnh rằng khả năng của họ đang được phát triển nhằm mục đích phòng thủ, thì việc phân biệt giữa khả năng tấn công và phòng thủ thật sự khó khăn,” ông khẳng định.
Trong khi đó, nhà phân tích Trung Quốc Zhang Junshe thuộc Viện nghiên cứu Hải quân khẳng định, quốc gia của ông chỉ thực hiện việc hiện đại hóa để đáp ứng nhu cầu phòng thủ trên biển và rằng hải quân của họ “vẫn còn đi sau các quốc gia khác”.
“Chúng tôi không nghĩ việc hiện đại hóa hải quân của các quốc gia trong khu vực tạo nên cuộc chạy đua vũ trang,” ông cho biết thêm.
Nhà phân tích Kwa Chong Guan thuộc Đại học Công nghệ Nanyangm (NTU) cho rằng, “cần có sự tin tưởng nhiều hơn và minh bạch hơn”.
Người đứng đầu các chương trình trong nước thuộc Viện nghiên cứu Chiến lược và Quốc phòng của NTU trên cảnh báo: “Hậu quả của việc tăng cường hải quân là gia tăng khả năng xảy ra các vụ đụng độ trên biển”.