Cùng thuyền nhưng khác hội

Chỉ riêng điều đó thôi cũng đã đủ để phản ánh một thực tế: mối quan hệ đồng minh gắn bó giữa Afghanistan và Mỹ cũng như căng thẳng và thù địch trong khi quan hệ giữa Mỹ và Iran không quyết dịnh mức độ quan hệ giữa Iran và Afghanistan.

Ông Ahmadinejad và Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai khác hội nhưng lại cùng thuyền. Cả hai đều vừa mới trải qua cuộc bầu cử đầy biến động và tai tiếng để tái cử. Cả hai đều đứng đầu chính phủ coi Taliban là cừu thù. Cả hai đều phải vừa tập trung giải quyết những vấn đề chính trị an ninh hiện tại và vừa chuẩn bị cho thời kỳ quân đội nước ngoài triệt thoái hoàn toàn ra khỏi Afghanistan. Ngoài ra, cả hai còn có lợi ích thiết thực riêng nữa trong việc củng cố mối quan hệ chính thức giữa hai nhà nước cũng như cá nhân với nhau.

Không phải ông Karzai không biết rằng Mỹ và phương Tây chẳng thích thú gì khi quan hệ giữa Afghanistan và Iran lại phát triển đến như vậy. Chẳng phải Mỹ và Iran đến nay vẫn chưa khôi phục quan hệ ngoại giao và vẫn đối đầu nhau về vấn đề hạt nhân của Tehran đó sao.

Không phải ông Ahmadinejad không ý thức được rằng ông Karzai hiện là con chủ bài chính trị mà Mỹ và phương Tây có muốn cũng vẫn chưa thể thay thế được ở Afghanistan. Gây dựng được mối quan hệ tốt với láng giềng sẽ giúp ông Karzai tăng cường được vị thế của chính mình ở cả trong cũng như ngoài Afghanistan và gây dựng được đối trọng cần thiết trong quan hệ với Mỹ và phương Tây. Còn ông Ahmadinejad lại có thể dùng việc ràng buộc lợi ích với Afghanistan về chính trị an ninh và kinh tế để phân rẽ Afghanistan với phương Tây. Đối với cả hai, điều quan trọng không phải là bản chất và thực trạng quan hệ của bên này với đồng minh và đối tác của bên kia mà làm sao để mối quan hệ ấy không tổn hại đến lợi ích của bên kia.

Thảo Nguyên