Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn VN, vô cùng xúc động bởi sự có mặt của đông đảo các bạn văn quốc tế đến với hội thảo lần này. Điều này chứng minh rằng, ở đâu và khi nào thì tiếng gọi của hòa bình, của tình bạn hữu cũng có sức tập họp to lớn.
Vượt biên giới bằng thi ca
Không chỉ các nhà thơ VN háo hức, mong đợi sự kiện mà rất nhiều nhà thơ đến từ các quốc gia trong khu vực cũng bày tỏ xúc động khi hội tụ để cùng nói về thi ca - niềm cảm hứng muôn thuở. “Văn đàn VN đang song hỷ lâm môn, cùng một lúc tổ chức Ngày thơ VN lần thứ 10 (2012) và Liên hoan thơ châu Á lần thứ nhất. Đây là Ngày hội lớn làm nức lòng các nhà thơ và những người ưa thích thơ ca của VN và của châu Á. Được tham dự hai cuộc mừng vui này là một vinh dự lớn đối với cá nhân tôi” nhà thơ, dịch giả Trung Quốc, Chúc Ngưỡng Tu cho biết.
|
| Các nhà thơ châu Á trong hội thảo. Ảnh: Phong Lan. |
Nhà thơ, nhà phê bình Sukrita Paul Kumar (Ấn độ), khẳng định qua việc đọc thơ của nhau, mọi người sẽ hiểu sâu sắc hơn về tính cách con người của một nhà thơ. Quan trọng hơn cả, chúng ta còn hiểu được văn hóa, cộng đồng, nền chính trị, và cả hoàn cảnh địa lý nơi nhà thơ đang sinh sống. Chính vì thế, theo nhà thơ này, cơ hội được liên kết và lắng nghe thơ của nhau có lẽ là một trong những cách tốt nhất để xây dựng mối quan hệ bền chặt giữa giữa các nước với nhau.
Nhà thơ David McKirdy (Hongkong – Trung Quốc) thì cho rằng bằng việc chia sẻ thơ ca xuyên qua giới hạn ngôn ngữ và những nền văn hóa khác thì dù mỗi người có những xuất xứ và nền văn hóa khác nhau nhưng vẫn có những mối quan tâm, những vấn đề giống như nhau cũng như những cảm xúc và ước muốn chung. Nhà thơ Mai Văn Phấn chia sẻ: Chúng ta đang sống trong một thế giới còn nhiều cách biệt giữa các dân tộc, giữa con người với nhau còn xa lạ, đôi khi là hố thẳm.... Thơ ca là cầu nối để mọi người tìm đến với nhau, cảm thông, thấu hiểu nhau hơn.
Dịch giả phải là nhà thơ
Nhà thơ, họa sĩ Joel Arnstein (Anh) khẳng định, trong những năm gần đây, địa vị của thơ ca trong lòng công chúng đã giảm rất nhiều so với tiểu thuyết. Nguyên nhân của tình trạng này là do thơ ít được dịch. Nhà thơ GS, dịch giả Chúc Ngưỡng Tu (Trung Quốc), cho rằng, việc giao lưu thơ ca giữa các dân tộc có hai hình thức: giao lưu trực tiếp và gián tiếp. Giao lưu trực tiếp tức là nhà thơ viết thơ luôn bằng tiếng dân tộc khác không qua phiên dịch. Tất nhiên, người viết phải thông thạo một sinh ngữ thì mới có thể viết thơ bằng sinh ngữ ấy. Do đó, thông thường, việc giao lưu thơ hiện nay đều bằng hình thức gián tiếp, đó là dịch thuật.
Tuy nhiên, so với dịch truyện thì dịch thơ là điều không mấy dễ dàng. “Ngôn ngữ thơ ca rất đặc sắc, là thứ ngôn ngữ nghệ thuật, giàu tình cảm, giàu hình tượng, có vẻ đẹp thẩm mỹ cả bên trong lẫn bên ngoài. Vì vậy, trong các loại văn bản và thể văn, thơ ca là khó dịch nhất, thậm chí trong giới dịch thuật có người cho rằng, thơ ca là “bất khả dịch” (không thể dịch được)” nhà thơ GS, dịch giả Chúc Ngưỡng Tu cho biết.
|
Nhà thơ Ali Abdollahi (Iran) thì cho rằng, người ta đã nói rất nhiều về việc dịch thơ và những khó khăn, thậm chí cả những điều không thể khi dịch thơ, nhưng với ông thì khác. “Mỗi bài thơ cần có một cách tiếp cận khác nhau và không thể nào dịch một bài thơ sang một ngôn ngữ khác mà giữ được nguyên nghĩa 100%. Sẽ luôn có những điều bị mất đi và những thay đổi trong quá trình dịch thơ. Tuy nhiên, việc dịch tương đối này thường hiệu quả và có tác dụng”, ông khảng định. Dịch thuật là nghệ thuật cân đối giữa các ngôn ngữ. Công việc dịch thơ đòi hỏi dịch giả không những phải thông thạo ngôn ngữ mà còn phải am hiểu văn hóa và lịch sử. “Tốt nhất dịch giả nên thường xuyên đọc thơ và tập làm thơ. Nếu dịch giả trở thành nhà thơ thì thơ dịch chắc chắn sẽ hay hơn nhiều”, nhà thơ GS, dịch giả Chúc Ngưỡng Tu nói.
| Tại TP HCM, Ngày thơ Việt Nam lần 10 sẽ diễn ra tại Bảo tàng Hồ Chí Minh vào ngày 5/2 với chủ đề Mừng Xuân, mừng Đảng, mừng những thành tựu của thành phố và đất nước. Ngày thơ bắt đầu đón khách tham quan lúc 14h với nhiều hoạt động: sân thơ trẻ TP HCM, thơ các CLB quận, huyện... Chương trình chính sẽ diễn ra từ 19h với sự đánh trống khai hội của lãnh đạo Thành phố và đọc thơ khai mạc. Sau đó sẽ là chương trình ngâm thơ đặc biệt với các tác phẩm thơ của Từ Quốc Hoài, Trần Thế Tuyển, Trương Nam Hương, Lê Minh Quốc, Lê Thị Kim, Hồ Thi Ca, Lê Thùy Vân... và một số nhà thơ châu Á.
Võ Hà |
| Đang đọc nhiều: |
| MC Phan Anh thề... mặc quần |