Minh Tâm
Tại các điểm nóng về buôn bán gia cầm sống trái phép theo thống kê của Chi cục Thú y TPHCM, gà vịt vẫn bán công khai. Ảnh: Minh Tâm (chụp chiều 19-3 tại chân cầu An Lộc)
Theo thống kê của Bộ Y tế, chỉ từ đầu năm 2010 đến nay đã có 2 ca tử vong do nhiễm cúm A/H5N1, đều tại khu vực phía Nam. Nhưng ở các điểm bán gia cầm, cả người bán lẫn người mua đều rất chủ quan rằng dịch đang ở rất xa.
>> Ca tử vong vì cúm gia cầm
>> Cúm gia cầm quay trở lại!
Lề đường công khai, chợ bí mật
Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online đã có cuộc khảo sát một số điểm nóng về buôn bán gia cầm trái phép (là các lề đường trên địa bàn nhiều quận, huyện) theo thống kê của Chi cục Thú y TPHCM. Hiện, tình hình mua bán vẫn rất tràn lan, nhộn nhịp, công khai.
Tại đường Phạm Hùng thuộc quận 8, cách cầu Chánh Hưng khoảng 500m, có đến 4 hàng bán gà, vịt sống san sát nhau và ngay phía dưới tấm bảng tuyên truyền của quận. Mỗi hàng có khoảng 10 con, chúng được cột chân, bày sắp lớp trên vỉa hè để chào mời người mua. Hoạt động mua bán diễn ra khá nhộn nhịp khi cứ khoảng 10 phút lại có khách tấp xe vào chọn mua, ngã giá. Giá gà dao động từ 70.000-75.000đồng/kg và vịt từ 40.000-45.000 đồng/kg. Những còn gà, vịt sống sẽ được mang vào những con hẻm gần đó để giết mổ.
Theo một nhân viên bảo vệ của quán cà phê ven đường, việc buôn bán diễn ra ở mọi thời điểm trong ngày nhưng đông nhất là vào chiều tối để tránh các đợt kiểm tra của lực lượng chức năng. “Nếu thấy có kiểm tra thì họ chạy vào các con hẻm. Những người kiểm tra đi rồi thì lại ra bán tiếp. Người mua cũng đông lắm, mỗi ngày mỗi hàng bán được vài chục con chứ không ít” - nhân viên này cho biết.
Tại một điểm nóng khác mà ngành thú y thống kê là cầu An Lộc, nối giữa đường Nguyễn Oanh (quận Gò Vấp) với đường Thạnh Lộc (quận 12), ghi nhận của Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online vào chiều 19-3 là có 3 hàng bán ở hai bên chân cầu. Một người bán hàng tại đây khẳng định: “Tôi bán ở đây thường nên cứ yên tâm là hàng ngon, bao ăn”.
Thực trạng buôn bán gia cầm sống công khai này cũng được ghi nhận tại một số nơi khác như cầu Chợ Cầu (nối đường Quang Trung, quận Gò Vấp với đường Tô Ký, quận 12); chợ tạm trên đường Tân Chánh Hiệp (quận 12)…Trong khi đó, tại nhiều chợ trên địa bàn thành phố, việc mua bán thịt gia cầm sống cũng vẫn tồn tại nhưng bí mật để tránh sự kiểm tra, kiểm soát. Ví dụ, tại chợ Hoàng Hoa Thám (quận Tân Bình), gia cầm được người bán (có sạp nằm phía ngoài nhà lồng) nhốt kỹ, khi có khách hỏi mua (chủ yếu là khách quen) thì người bán tự chọn, tự cân và làm rồi giao cho khách. Giá gà ở mức 95.000-100.000 đồng/kg.
Nguy cơ còn đến từ gà tươi đông lạnh nhập lậu, không qua kiểm dịch, được người bán tại chợ dùng thủ thuật trộn lẫn với gà của các nhà máy, cơ sở giết mổ trong nước có bao bì, chứng nhận. Trong tuần vừa qua, lực lượng quản lý thị trường đã phát hiện 85 vụ vi phạm về kiểm dịch thú y, bao gồm cả vận chuyển, bày bán và chứa trữ với số hàng hóa thu giữ để tiêu hủy là 613 con gà, vịt; 6.830 quả trứng gia cầm; 268 kg thịt gia cầm.
Người dân chủ quan, ngành y tế báo động
Ngay từ khi ca nhiễm cúm A/H1N1 thứ 2 được phát hiện và là ca tử vong đầu tiên trong năm 2010 (bệnh nhân nữ 38 tuổi, ngụ tại tỉnh Tiền Giang), ngành y tế TPHCM đã cảnh báo nguy cơ tái bùng phát dịch cúm gia cầm, nhất là lây lan từ gia cầm sang người. Đặc biệt, sau ca nhiễm thứ 5 được phát hiện và là trường hợp tử vong thứ 2 từ đầu năm của bé gái sống tại huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương, Bộ Y tế đã phát đi báo động. Ngành y tế cũng nhìn nhận, nguy cơ tái bùng phát dịch ngoài lý do thời tiết khô nóng và lạnh thất thường khiến virus cúm có điều kiện lây lan nhanh, còn có nguyên nhân từ việc buôn bán và tiêu thụ gia cầm sống chưa qua kiểm dịch, nhất là từ thời điểm Tết Nguyên đán theo thói quen thích mua gà sống của người dân để cúng. Bên cạnh đó là tình trạng buôn lậu ở vùng biên giới diễn biến phức tạp, tinh vi, khó kiểm soát.
Thời điểm chiều tối, hoạt động mua bán nhộn nhịp nhất để tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng. Ảnh: Minh Tâm (chụp tại đường Phạm Hùng chiều tối 18-3, điểm bán ngay dưới bảng tuyên truyền của phòng văn hóa quận) Tuy nhiên, mặc cho các cơ quan chức năng liên tục cảnh báo, dường như người dân không hề lo lắng mà vẫn mua, ăn gà tại các điểm bán trái phép một cách vô tư. Tâm lý của cả người bán lẫn người mua là rất chủ quan, coi thường dịch. Những người bán gia cầm sống cho biết nguồn gốc của gà, vịt đang bày bán là từ các tỉnh Tây Ninh, Bình Dương, Trà Vinh, Vĩnh Long… và khẳng định không hề nhiễm bệnh.
Một người bán tại chân cầu An Lộc khi được hỏi về nguy cơ nhiễm cúm, nhất là dịch đang bùng phát đã nói: “Chị cứ yên tâm ăn đi vì nếu có làm sao thì người làm bị đầu tiên”. Quan niệm cho rằng chỉ có người trực tiếp giết, mổ gà, vịt mới có nguy cơ nhiễm cúm cũng được chính những người mua lý giải. “Ăn gà sống ngon quen rồi, bây giờ chuyển qua ăn gà đông lạnh không thích. Với lại, người ta làm sẵn hết, mình chỉ việc nấu kỹ thì lo gì” - một khách hàng khẳng định.
