Theo dõi cụ Rùa liên tục từ năm 1991, PGS.TS Hà Đình Đức cho hay, năm nay là một năm đặc biệt, sắp sửa kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội nên cụ Rùa được người dân quan tâm, chú ý hơn. Theo ghi chép của PGS.TS Hà Đình Đức và đội an ninh bảo vệ Hồ Gươm, dăm năm trở lại đây mỗi năm cụ Rùa nổi lên chừng 60-70 lần. Riêng dịp đầu năm 2010, cụ Rùa nổi lên hơn 30 lần (trong đó tháng Một cụ nổi lên 10 lần, tháng Hai 11 lần và tháng Ba 10 lần - tính đến ngày 17/3). Và PGS Đức khoe với tôi tấm ảnh ông chụp cụ Rùa nổi lên lần gần đây nhất vào trưa 17/3. Dường như ông có một niềm say mê đặc biệt với cụ Rùa ở hồ Hoàn Kiếm.
Nạo vét Hồ Gươm không ảnh hưởng đến môi sinh
PGS.TS Hà Đình Đức đang là Chủ nhiệm Dự án "Phục hồi và ổn định bền vững hồ Hoàn Kiếm Hà Nội - Nghiên cứu khả thi (VNM05/A07)". Đây là một trong số 12 dự án hợp tác nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực nước và môi trường được ký kết trong biên bản ghi nhớ hợp tác song phương về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ trong lĩnh vực nước và môi trường giữa Việt Nam và CHLB Đức. Để dự án có tên trong "Phụ lục tổng quan về các dự án hợp tác nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực nước và môi trường", các chuyên gia Việt Nam đã tham khảo các công trình nghiên cứu trước đây về hồ Hoàn Kiếm, khảo sát thực địa trên hồ.
Tháng 10/2009, UBND TP Hà Nội có công văn giao nhiệm vụ triển khai sử dụng công nghệ hút bùn của CHLB Đức để nạo vét thí điểm hồ Hoàn Kiếm gửi các sở, ban, ngành của Hà Nội. "Dự án nhận được sự quan tâm của công luận, người dân và lãnh đạo thành phố. Công nghệ hút bùn không hề ảnh hưởng đến vấn đề môi sinh ở Hồ Gươm. Dự án triển khai có đo thông số môi trường, 4 tiếng đo một lần trong suốt 24 giờ đồng hồ nên vấn đề môi trường ở Hồ Gươm không có gì phải lo ngại. Trong quá trình nạo vét hồ phải theo dõi về sự biến động của môi trường và sự an toàn của cụ Rùa. Cải tạo hồ theo công nghệ hút ép tách bùn CHLB Đức ít gây xáo trộn môi trường vì bùn được máy hút trực tiếp vào ống dẫn mà tầng đáy không bị khua khoắng. Chưa thể ấn định ngày hoàn thành bởi đây không phải là dự án chào mừng kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội", PGS Đức khẳng định.
Hồ Gươm đang cạn dần
Tuy nhiên, PGS.TS Hà Đình Đức cho hay, Hồ Gươm hiện nay đang cạn dần. Từ tháng 12/2009, hồ đã cạn nhiều nhưng có một trận mưa, nước hồ được cải thiện đáng kể nhưng qua những đợt nắng hạn, Hồ Gươm tiếp tục bị cạn. Theo dõi Hồ Gươm suốt gần 20 năm nay, PGS đã nhiều lần chứng kiến Hồ Gươm bị cạn như tháng 12/1993, năm 1996, tháng 10/1997, tháng 4/1998, năm 2004. Tảo ở Hồ Gươm phát triển dày dặc nên mỗi khi hồ cạn, tảo chết nổi váng đen đặc lên trên mặt nước. Đội công nhân vệ sinh môi trường ở Hồ Gươm phải thường xuyên vớt váng đen và rác trên mặt hồ. "Đôi lúc cụ Rùa nổi lên đúng vào chỗ váng đen của tảo chết khiến người dân cảm thấy lo ngại và xót cho cụ. Nhìn cụ khiếp quá!", PGS Đức cười.
PGS.TS Hà Đình Đức khẳng định: Sự kiện cụ Rùa nổi vào các ngày lễ không còn quá lạ với nhiều người dân sinh sống tại Hà Nội, nhưng vào các ngày thường cụ cũng nổi đấy thôi. Và cụ Rùa nổi lên mặt nước là chuyện hết sức bình thường!
Bài, ảnh: Hồng Thái