21 công ty QLSC đường bộ của Cục ĐBVN đang tiến hành những thủ tục chuyển đổi cần thiết để chuyển sang hoạt động theo mô hình công ty TNHH nhà nước 1 thành viên trước ngày 1/7/2010.
Có nhiệm vụ giữ cho các tuyến quốc lộ huyết mạch của quốc gia tại các địa bàn chiến lược được thông suốt, an toàn, nhiệm vụ lớn như vậy, song quy mô vốn của nhiều doanh nghiệp lại quá nhỏ, lâu nay không được bổ sung vốn, nên các đơn vị không khỏi gặp khó khăn.
21 doanh nghiệp chủ chốt QLSC đường bộ quốc gia
Do đặc thù của công tác quản lý bảo trì đường bộ, Tổng cục ĐBVN cần giữ lại một số doanh nghiệp QLSCĐB có cơ cấu 100% vốn nhà nước, để thực hiện nhiệm vụ. Quan điểm của Cục ĐBVN là làm nhiệm vụ quản lý bảo trì các tuyến quốc lộ thuộc những vùng địa bàn chiến lược, cần có các đơn vị quản lý, bảo trì thật tốt, có đủ năng lực để cơ động, kịp thời ứng cứu các sự cố giao thông nhằm đảm bảo hệ thống giao thông được thông suốt, an toàn.
“Tiêu chí, danh mục phân loại doanh nghiệp 100% vốn nhà nước” ban hành kèm theo Quyết định số 38/2007/QĐ-TTg ngày 20/3/2007 của Thủ tướng Chính phủ, thay thế Quyết định 155 trước đây cũng đưa ra các tiêu chí mới, mà theo đó các doanh nghiệp đóng tại các địa bàn chiến lược quan trọng, vùng sâu vùng xa thuộc diện Nhà nước giữ 100% vốn.
Chấp thuận quan điểm đề xuất của Bộ GTVT và để phù hợp với Luật Doanh nghiệp 2005 có hiệu lực thi hành từ 1/7/2010 tới đây, Thủ tướng Chính phủ, bằng Quyết định số 286/QĐ-TTg ngày 4/3/2009 quyết định chuyển 21 công ty QLSCĐB thành các công ty TNHH một thành viên, do Bộ GTVT tiếp tục làm chủ sở hữu phần vốn nhà nước giữ cơ cấu 100% tại đây.
Các công ty QLSCĐB này hiện đang thực hiện nhiệm vụ quản lý bảo trì tuyến QL1A và các tuyến đường bộ thuộc vùng Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ. Như vậy, được xác định là những doanh nghiệp chủ chốt về quản lý, bảo trì hệ thống đường bộ quốc gia, đảm trách công tác tại những vùng địa bàn chiến lược quan trọng của quốc gia.
Năng lực vốn quá nhỏ
Các doanh nghiệp công ích QLSCĐB có đặc thù là quy mô vốn rất nhỏ, nên việc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp có vốn nhà nước giữ 100%, nếu căn cứ theo quy định hiện hành tại Nghị định số 180/2004/NĐ-CP ngày 28/10/2004 về “Thành lập mới, tổ chức lại và giải thể công ty nhà nước”, thì cũng không đủ điều kiện để chuyển đổi, do không đảm bảo đủ mức vốn điều lệ lớn hơn 30 tỷ đồng theo quy định.
Theo báo cáo năm 2008 của Cục ĐBVN, vốn điều lệ bình quân của khối doanh nghiệp công ích QLSCĐB là 9,945 tỉ đồng/doanh nghiệp. Số doanh nghiệp có vốn điều lệ 3-5 tỉ đồng không ít. Chỉ có 2 doanh nghiệp là Công ty QLSCĐB 240 là có vốn điều lệ 34 tỉ đồng và Công ty QLSCĐB Đắk Lắk 32 tỉ đồng.
Song do có sự cho phép của Thủ tướng Chính phủ, do châm chước với loại hình doanh nghiệp công ích đường bộ căn cứ vào Khoản 3- Điều 4 - Nghị định 180, việc chuyển đổi mới có thể được chấp thuận. Khoản này quy định: “Đối với một số ngành, lĩnh vực, địa bàn đặc thù thì vốn điều lệ của công ty nhà nước thành lập mới có thể thấp hơn mức quy định tại Khoản 1, nhưng phải được Thủ tướng Chính phủ cho phép.
Như vậy, có thể thấy rằng, dù đã được phép chuyển sang mô hình công ty TNHH 1 thành viên, song để đảm đương được nhiệm vụ của mình, không phải ít khó khăn. , số lượng cán bộ công nhân viên lớn, máy móc thiết bị lạc hậu, lâu không được đầu tư, đổi mới.
Sau bước chuyển đổi cơ cấu hoạt động, sắp xếp lại doanh nghiệp này, thì việc hình thành phương thức mới quản lý bảo trì hệ thống kết cấu giao thông đường bộ cũng cần phải được đặt ra, đồng thời với việc Nhà nước cần tăng cường đầu tư năng lực vốn và nhân lực, để 21 đơn vị chủ lực có thể đảm đương được nhiệm vụ lớn được giao.