Công nhận giống, thủ tục quá lâu!

Báo Nông nghiệp VN - 

Cong nhan giong, thu tuc qua lau!

Đời sống của một giống cây trồng, nhất là cây ngắn ngày hiện bị rút ngắn bởi bước tiến vũ bão của khoa học công nghệ. Thế mà thời gian công nhận giống mới của ta quá lâu, có khi được công nhận rồi thành ra lỗi thời trước những giống ra đời sau. Tất cả những thủ tục đó vô hình chung đã “góp phần” chậm đưa tiến bộ sản xuất về với người nông dân.

Một buổi tham quan giống mới

Ông Lê Hưng Quốc - Tổng thư ký Hiệp hội thương mại giống cây trồng Việt Nam: Đề nghị bãi bỏ công nhận giống 2 lần

Căn cứ vào QĐ số 95, hiện nay Bộ NN-PTNT vẫn đang quy định việc công nhận giống cây trồng mới chia ra 2 lần: công nhận sản xuất thử và công nhận chính thức. Để được công nhận sản xuất thử cần khoảng 2 năm (ít nhất 3 vụ, trong đó có 2 vụ trùng tên) với giống cảm ôn và 3 năm với giống cảm quang. Để được công nhận chính thức, lại cần khoảng 1 năm nữa với giống cảm ôn và 2 năm với giống cảm quang. Như vậy để được công nhận 1 giống cần tổng cộng ít nhất 3 năm với giống cảm ôn, 5 năm với giống cảm quang, chưa kể thời gian khảo nghiệm tác giả. Việc kéo dài thời gian công nhận giống đồng nghĩa với tăng chi phí. Doanh nghiệp không bao giờ chịu lỗ vì vậy nông dân gián tiếp sẽ gánh chịu hết thủ tục hành chính, còn tiến bộ thì chậm đưa vào sản xuất. Hiệp hội đề nghị: Bãi bỏ việc công nhận giống 2 lần, chỉ công nhận giống 1 lần chính thức, rút ngắn thời gian khảo nghiệm giống xuống còn 2 năm với giống cảm ôn, 3-4 năm với giống cảm quang. Sau một thời gian theo định kỳ, Bộ cần có cơ chế rà soát lại danh sách giống đã được công nhận, dựa trên cơ sở đề xuất của các đơn vị tác giả, đặc điểm sinh trưởng, phát triển, tình hình thị trường của giống, các yêu cầu loại bỏ của Sở NN - PTNT các tỉnh để ra quyết định loại bỏ. Nên thường xuyên áp dụng thể chế vừa có công nhận giống mới, vừa có loại bỏ giống cũ.

Ông Hà Quang Dũng - Giám đốc Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, sản phẩm cây trồng và phân bón Quốc gia: Tôi sẽ kiến nghị rút ngắn thời gian

Đối với giống nhập khẩu, thời gian làm tuần tự, đầy đủ cả khảo nghiệm VCU và DUS tổng cộng khoảng 5-6 năm mới công nhận được một giống. Theo tôi nên đơn giản bằng cách khảo nghiệm cơ bản được 1 vụ thì tiến hành song song khảo nghiệm sản xuất để rút xuống còn 1-1,5 năm là có thể công nhận sản xuất thử. Khảo nghiệm DUS thì kết hợp chạy máy điện di mao quản và nếu cần phân tích bằng cả xác định gen để rút thời gian xuống còn 1-1,5 năm là có thể công nhận chính thức. Tổng cộng ta chỉ mất có khoảng 3 năm so với trước là 5 năm.

Muốn rút ngắn thời gian công nhận giống phải thay đổi quy phạm khảo nghiệm VCU và DUS, quyết định 95. Sắp tới đơn vị tôi sẽ kiến nghị phân biệt rõ 2 nhóm giống nhập khẩu và trong nước. Hiện quá trình công nhận giống lúa hay bị doanh nghiệp kêu nhiều nên trong đầu tôi luôn có ý tưởng cần phải thay đổi điều này. Tuổi thọ giống thường 8-10 năm, mất 5-6 năm chờ đợi công nhận, lúc đó có khi giống đã thoái hóa, hiệu quả kém rồi còn gì? Tuy rút ngắn thời gian công nhận nhưng không phải thế mà chúng ta buông lỏng mà đồng thời những đặc tính chống chịu sâu bệnh sẽ được đánh giá “soi” kỹ hơn. Những giống mà bảo kháng được bệnh gì là chúng tôi sẽ cho thí nghiệm trắng, không phun thuốc, thậm chí cấy bệnh để xem có chống chịu được như anh nói không. Ngoài ra cũng phải khảo nghiệm kỹ tính thích ứng của giống với các vùng sinh thái.

Ông Phạm Quang Dương - Giám đốc Chi nhánh Cty giống cây trồng miền Nam: Giống đã được công nhận, địa phương vẫn… đòi khảo nghiệm

Quá trình khảo nghiệm cơ bản là đúng nhưng khi đưa giống ra công nhận đòi hỏi cả khảo nghiệm DUS là chưa hợp lý vì khảo nghiệm này mất 2 năm, thời gian quá lâu, giống muốn đưa ra diện rộng rất khó. Đời sống của một giống giờ ngắn, với một giống ít nhất 5 năm mới được công nhận chưa nói đến tác giả mất nhiều năm nghiên cứu thì lâu quá. Nhà nghiên cứu trẻ nhiều khi không muốn làm nghiên cứu cũng bởi lý do này. Do đó nên rút gọn khảo nghiệm DUS xuống còn 1 vụ vì khảo nghiệm này chỉ để phân biệt tính khác biệt của giống, nếu có tranh chấp bản quyền về một giống ta có thể tiến hành phân tích gen là rõ ngay. Tuy đơn giản hóa thủ tục, rút gọn thời gian công nhận giống nhưng nhà sản xuất phải chịu trách nhiệm cao hơn, phải bảo hành năng suất cho nông dân, không được thí nghiệm trên lưng nông dân. Nếu việc công nhận giống có phân biệt giữa giống nhập khẩu và giống trong nước, thời gian cho công nhận giống nhập khẩu nhanh hơn trong nước theo tôi sẽ dẫn đến hiện tượng việc nghiên cứu của các nhà khoa học nội sẽ gặp nhiều cản trở, khó khăn.

Còn một hiện tượng nữa là giống nhiều khi được công nhận rồi mà địa phương yêu cầu… khảo nghiệm tiếp ở chỗ họ 2 vụ nữa thì thời gian đưa giống vào lại lâu thêm. Tỉnh nào cũng đòi hỏi phải làm thế thì giống đó càng bị “om” lâu hơn nữa. Do đó, khi một giống được công nhận ở vùng sinh thái nào rồi thì các địa phương trong vùng sinh thái đó không được yêu cầu làm khảo nghiệm nữa, chỉ khi giống đưa lên vùng sinh thái khác mới phải làm.

Ông Lê Thống Nhất - Phó Giám đốc Cty giống Hoàng Tùng:

"Về thời gian chỉ cần khảo nghiệm cơ bản hoặc khảo nghiệm sản xuất 2 vụ liền kề và 1 vụ khảo nghiệm DUS. Về trình tự: khảo nghiệm đến sản xuất thử đến công nhận chính thức, nên bỏ qua giai đoạn công nhận tạm thời. Cơ sở để Bộ ra quyết định công nhận hoặc không công nhận giống ngoài việc dựa vào kết quả khảo nghiệm cơ bản trong mạng lưới quốc gia rất cần thiết phải dựa vào kết quả khảo nghiệm sản xuất của địa phương. Khi tác giả gửi giống, Bộ nên thành lập hội đồng khoa học. Các thành viên của hội đồng có trách nhiệm theo dõi toàn bộ quá trình sản xuất, kết quả khảo nghiệm sản xuất có nhận xét, đánh giá và đề nghị bằng việc tổ chức hội nghị đầu bờ có biên bản và chữ ký của hội đồng làm cơ sở để Bộ ra quyết định công nhận giống cây trồng mới".

Tin mới