Trong quá trình lịch sử nghìn năm văn hiến ấy, cùng với thơ lục bát, song thất lục bát, ca dao, tục ngữ, Thơ Đường hình thành có ý nghĩa bác học do các nho sĩ tạo dựng, duy trì. Với quy định ngặt nghèo của niêm, luật, số câu, số chữ, bằng trắc, cách hợp vần, luật đối chữ, đối nghĩa, tiết tấu, bố cục, Thơ Đường rất đa dạng, phong phú bởi tính chất cô đọng, tính xúc tích; tính chặt chẽ, kỉ cương; tính cân đối hài hòa; tính lãng mạn, trữ tình; tính châm biếm, tương phản... rất độc đáo của một thể loại thơ độc đáo.
Trong khoảng gần 20 năm qua, có nghĩa là vào những năm 90 của thế kỉ trước và 10 năm đầu của thế kỉ XXI này, đặc biệt là từ khi ra đời hàng loạt CLB thơ nói chung, các chi nhánh CLB Thơ Đường nói riêng, rồi CLB UNESCO Thơ Đường Việt Nam ra đời thì Thơ Đường cổ kính trở thành trào lưu có tính quần chúng đông đảo, phát triển sâu rộng với hơn 70 chi nhánh và hàng nghìn CLB thơ ca ở xã, phường, thị trấn trong cả nước, Thơ Đường thực sự được phục dựng, tái tạo trở thành một mảng đời sống tinh thần, một hình lối giao lưu văn hóa trí tuệ, một sân chơi tao nhã, giàu cảm xúc, rất bổ ích, thiết thực với người cao tuổi.
Sự ra đời các ấn phẩm Bút xưa và Thắp sáng Đường thi mấy năm qua, mỗi tập xuất bản ghi dấu ấn mang tính bội thu của mùa gieo hạt Thơ Đường với hàng trăm, hàng nghìn tác giả do CLB UNESCO Thơ Đường Việt Nam biên soạn, xuất bản đã khẳng định muôn mặt đời thường của Thơ Đường Việt Nam đầu thế kỉ XXI. Thắp sáng Đường Thi 5 (NXB Văn nghệ - 2010) là một ấn phẩm đồ sộ với ngót 1.200 trang, in thơ của 2.000 tác giả, thật sự là một kì công, rồi cuộc thi Thơ Đường 2009, chứng tỏ CLB UNESCO Thơ Đường Việt Nam đã cống hiến xuất sắc vào chặng đường phát triển Thơ Đường, đóng góp vào chương trình chào mừng 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội và kỉ niệm 5 năm CLB ra đời. Rõ ràng những năm đầu thế kỉ XXI, với đội ngũ đông đảo, hầu hết là các tác giả nghiệp dư, trong đó 80-90% là người cao tuổi đã làm nên sự rạng rỡ, sầm uất, sôi động của một phong trào Đường thi lan rộng nhanh, thênh thang trong không gian thoáng đãng, ngày càng mở rộng và phong phú.
Tôi được dự sinh hoạt một số CLB Thơ của người cao tuổi ở cấp phường, xã, thị trấn. Các cụ rất hay đọc, ngâm, xướng họa thơ Đường. đặc biệt, tôi được đến với Ngày hội Thơ Đường ở Cố đô Huế và Ngày hội Thơ Đường đất phương Nam tại thành phố Cao Lãnh (Đồng Tháp) năm 2009 nhân kỉ niệm lần thứ 80 ngày mất của cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân phụ của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Về với đất phương Nam, tôi sửng sốt nhận ra rằng, vùng đất này tưởng đâu chỉ sùng bái cải lương, đờn ca tài tử nhưng bây giờ Thơ Đường lại ngạo nghễ đứng chân hào sảng ở miền Tây Nam bộ.
Nếu như ngày xưa, Thơ Đường chủ yếu do các nhà nho sáng tác, ngâm vịnh, xướng họa thì ngày nay Thơ Đường lại dấy lên từ phong trào quần chúng, từ đời sống bình dân, lan tỏa các vùng nông thôn, miền núi, các đô thị. Tác giả là nhà giáo, cán bộ về hưu, cựu chiến binh, nông dân, công nhân, người lao động bình thường sáng tác, xướng họa, ngâm vịnh, nhiều cụ tự biên tập, tự xuất bản rồi biếu tặng người thân những tập thơ chân chất, mộc mạc, các tập thơ đó đều có một số bài Thơ Đường.
Thành tựu đó, có thể khẳng định nhờ có một số nhà thơ tâm huyết, đặc biệt bởi tinh thần hoạt động năng nổ, phi vụ lợi của Ban lãnh đạo CLB UNESCO Thơ Đường Việt Nam.
Đối với Báo Người cao tuổi, thơ và trang thơ không thể thiếu vắng trong các ấn phẩm, cả trên website và các kì xuất bản, phát hành. Báo Người cao tuổi là một trong số ít các cơ quan báo chí đăng nhiều thơ nhất. Đó là một tất yếu khách quan bởi thơ là đáp ứng cho nhu cầu đời sống tinh thần theo phương châm "sống vui, sống khỏe, sống có ích, sống có văn hóa" của lớp người cao tuổi.
Hằng ngày, Báo Người cao tuổi nhận được rất nhiều thơ bạn đọc gửi về, nhất là vào dịp Tết hàng năm, trong đó một phần ba bản thảo là Thơ Đường. Những năm trước, Báo Người cao tuổi từng phát động các cuộc thi về Thơ Đường, thi họa Thơ Đường, thi thơ 4 câu và tỉ lệ Thơ Đường đăng trên báo rất cao. Báo đã giới thiệu nhiều tác giả (cụm thơ) hoặc đăng Thơ Đường của rất nhiều tác giả từ các chi nhánh CLB UNESCO Thơ Đường Việt Nam. Báo Người cao tuổi cũng là cơ quan ngôn luận thường xuyên bảo trợ thông tin cho trào lưu thơ Đường. Nhờ gắn kết, hợp tác với Ban lãnh đạo CLB UNESCO Thơ Đường Việt Nam Báo Người cao tuổi đăng nhiều thông tin về thành tựu, kết quả hoạt động của CLB và các chi nhánh địa phương
(*) Trích bài phát biểu buổi lễ Ngày hội Thơ Đường Việt Nam lần thứ V tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội ngày 21/3/2010.
Kim Quốc Hoa