Năm 2008, BHXH TP.HCM làm nhiều người ngỡ ngàng khi cho biết một số DN nợ BHXH tiền tỉ, bị BHXH khởi kiện ra tòa. Gần đây, tình trạng nợ BHXH dây dưa kéo dài với số tiền tỉ cũng được nhiều tỉnh thành công bố và chuyện tiền BHXH bị các DN chiếm dụng lên đến hàng tỉ đồng không phải là chuyện hiếm.
Theo thống kê của BHXH TP.HCM, các DN nợ BHXH quá hạn (trên 6 tháng), có khoảng 40 DN với số nợ từ 200 triệu đồng trở lên. Trên địa bàn 23 quận huyện (trừ Cần Giờ) đều có DN vi phạm. Chỉ tính riêng TP.HCM có hàng trăm DN nợ BHXH với số tiền lên đến 77,3 tỉ đồng. * Báo cáo tại hội thảo đánh giá 2 năm thực hiện Luật BHXH hồi tháng 3.2009 do Bộ LĐ-TB-XH phối hợp với Ngân hàng Thế giới (WB) tổ chức, Vụ trưởng Vụ BHXH Trần Thị Thúy Nga cho biết tính đến thời điểm ấy, số tiền nợ BHXH của các đơn vị, DN cả nước là 1.800 tỉ đồng.
* Liên quan đến việc thu phí thi hành án (2,5% trên số tiền thu được, tối đa không quá 100 triệu đồng), Thi hành án Q.Phú Nhuận cho biết đã có văn bản xin ý kiến Thi hành án TP.HCM để miễn khoản phí này. Theo quy định, nếu là nợ thì đều phải thu phí và như vậy số tiền BHXH ít ỏi thu được lại càng ít hơn khi phải trích nộp phí thi hành án.
“Chiến dịch” khởi kiện
Những ngày này, hầu hết cán bộ các phòng chuyên môn của BHXH TP.HCM không có mặt tại cơ quan. Họ tỏa ra đi làm việc với DN chiếm dụng tiền BHXH, lập biên bản lần cuối yêu cầu số DN chây ì này phải thực hiện ngay nghĩa vụ nộp tiền BHXH trong vòng 10 ngày.
“Sau thời hạn này, DN nào cố tình phớt lờ, cơ quan BHXH kiên quyết khởi kiện ra tòa”, ông Cao Văn Sang, Giám đốc BHXH TP.HCM khẳng định. Đây là “chiến dịch” khởi kiện quy mô lớn lần thứ hai của hệ thống cơ quan BHXH TP với mong muốn thiết lập trật tự trong việc thực hiện nghĩa vụ trích nộp BHXH để chăm sóc chế độ của công nhân theo quy định pháp luật.
Không chỉ TP.HCM, đầu tháng 6 vừa qua BHXH tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũng có đơn khởi kiện 3 DN nợ tiền BHXH kéo dài nhiều năm liền với số tiền thấp nhất là hơn 800 triệu đồng và cao nhất là 4,6 tỉ đồng. Điều đáng nói là con số DN nợ BHXH không dừng ở đó mà tổng số nợ BHXH của các DN trên địa bàn tỉnh này hiện đã lên đến hơn 18 tỉ đồng, ảnh hưởng đến quyền lợi hơn 4.000 người lao động.
Mới đây, ngày 23.6, ông Phạm Minh Thành, Phó giám đốc BHXH tỉnh Đồng Nai thông báo đã nộp đơn lên TAND TP Biên Hòa khởi kiện 4 DN nợ hơn 3 tỉ đồng BHXH (thấp nhất 81 triệu, cao nhất 2 tỉ đồng). Theo thống kê của BHXH Đồng Nai, tính đến nay còn 40 DN nợ BHXH với con số lên đến trên 30 tỉ đồng.
Có đòi được không?
Những người làm trong lĩnh vực tư pháp khi nghe nói đến việc khởi kiện DN đòi tiền nợ BHXH đều lắc đầu ngao ngán. Ông Cao Văn Sang cũng nhìn nhận: Đối với các DN bị kiện ra TAND năm 2008, kết quả thu được không đáng kể. Ngay như Công ty Kwang Nam, sau khi có phán quyết của tòa cũng mới chỉ trích nộp được 1,3 tỉ đồng, trong tổng số hơn 7,2 tỉ đồng nợ BHXH. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Minh Chánh, Phó trưởng Thi hành án Q.Phú Nhuận, người trực tiếp tổ chức thi hành bản án, lắc đầu ngao ngán: “Gian nan lắm và khó có thể thu hồi hết số nợ BHXH”.
Thi hành án Q.Phú Nhuận là đơn vị đầu tiên trong cả nước tổ chức thi hành loại án này kể từ khi bản án có hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên, doanh thu từ sản xuất của DN không có, tài khoản trống rỗng, tài sản là một dây chuyền cũ kỹ từ 10 năm trước, vài cái bàn, mấy cái ghế... Hội đồng định giá lắc đầu: “Không xác định được giá trị, nếu đem bán chưa chắc đã có ai mua”. Đó là chưa nói đến chuyện giám đốc DN đã bỏ về nước. Như vậy, số tiền BHXH còn lại gần 6 tỉ đồng chiếm dụng của hàng ngàn công nhân nhiều khả năng sẽ... bay theo ông giám đốc.
Tương tự, TAND quận Bình Tân (TP.HCM) tuyên buộc Công ty TNHH Anjin phải trả ngay 1 lần số nợ hơn 6,5 tỉ đồng cho cơ quan BHXH TP nhưng với tình hình hiện tại, khi công ty đã đóng cửa, ngừng hoạt động, làm thủ tục xin phá sản thì khả năng trả nợ của công ty gần như không còn, số tài sản còn lại cũng không giá trị hơn Kwang Nam thì việc thu hồi hết số nợ hẳn là chuyện không tưởng.
Một cán bộ trong ngành thi hành án tâm sự, tình trạng này sẽ không phải là ngoại lệ khi các bản án có hiệu lực chuyển sang thi hành án. Do số tiền nợ BHXH quá lớn (đôi khi nhiều hơn cả số vốn đăng ký hoạt động) nên các DN sẵn sàng bỏ của chạy lấy người và chỉ có người lao động bị thiệt.
Nguyên Thủy – Lê Nga
