|
| PGS Nguyễn Thị Trâm bên 1 khu vực trồng lúa nghiên cứu - Ảnh Chinhphu.vn |
Tốt nghiệp Trường Đại học Nông nghiệp I năm 1968, cô Nguyễn Thị Trâm đã làm việc ở Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm. Cô đã được cố GS Lương Định Của, nhà di truyền học nổi tiếng hướng dẫn, đào tạo. Năm 1985, sau khi học tại Viện Nghiên cứu lúa của Liên Xô (cũ), bà chuyển về Trường Đại học Nông nghiệp I làm công tác giảng dạy.
Tháng 3/2008, PGS-TS Nguyễn Thị Trâm đã trở thành một nhà khoa học được nhắc đến nhiều nhất khi chuyển nhượng giống TH3-4 với mức giá bất ngờ 700 triệu đồng cho Công ty Cổ phần Giống cây trồng Trung ương. Và đến đầu tháng 6/2008, bà lại gây bất ngờ một lần nữa khi chuyển nhượng giống lúa lai hai dòng TH3-3 với giá 10 tỉ đồng cho Công ty TNHH Cường Tân, Nam Định.
Khi hỏi về ấn tượng của hợp đồng có giá trị lớn nhất từ trước đến nay khi chuyển nhượng công nghệ một giống lúa, PGS. Trâm nói: “rất vui”, không phải vì số tiền đó là bao nhiêu mà đó là con số ấn tượng, chứng tỏ xã hội nói chung và những doanh nghiệp nói riêng đã biết tới và ghi nhận những thành quả của các nhà khoa học.
Phần thưởng khó quên
Năm 1994, khi kinh tế vẫn còn khó khăn và việc nghiên cứu lúa vẫn chỉ tập trung vào năng suất là chính, cô đã bỏ nhiều tâm huyết vào nghiên cứu vào loại lúa đặc biệt phù hợp với các thời vụ của nông dân đồng bằng sông Hồng. Nhưng để có những kết quả thực tế cần có một khu thí nghiệm, trồng lúa với các tiêu chuẩn riêng…
Biết được khó khăn, thiếu thốn và quyết tâm của cô, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Công Tạn đã mời Hiệu trưởng Trường Đại học Nông nghiệp 1 và cô Trâm lên gặp để cấp cho 9.000 USD để mua sắm một số trang thiết bị tối thiểu cho nghiên cứu.
Cô Trâm cho biết, nguyên Bộ trưởng Nguyễn Công Tạn đã trực tiếp yêu cầu nhà trường không nhập 9000 USD này vào bất cứ một quỹ nào của nhà trường và chỉ dùng để phục vụ nghiên cứu lúa lai.
Số tiền này đã xây được 360m2 nhà lưới, xây tường rào chống chuột cho 1 mẫu ruộng để bảo vệ lúa giống và 1 buồng điều hòa nhiệt độ để đánh giá nhân tạo các dòng vật liệu mới tạo ra.
Năm 1996, cô chọn ra 2 dòng bố, mẹ trong vườn vật liệu và sản xuất được 12kg hạt lai F1 đưa lên Bộ để Cục Khuyến nông trình diễn tại Hà Tây (nay là Hà Nội) cùng với giống của các tác giả khác trong Bộ. Lúa trình diễn sinh trưởng phát triển rất nhanh, cây khỏe, bông to trổ đều.
Cục Khuyến nông tổ chức Hội nghị đầu bờ, mời nhiều tỉnh đến thăm và đánh giá. Mọi người khen ngợi lúa lai Việt Nam. Thế nhưng chỉ sau 1 tuần, lúa của cô bị bệnh bạc lá làm "cháy" gần hết đám ruộng, lá không còn màu xanh để quang hợp.
Cô Trâm đã lên xin lỗi Bộ trưởng và xin trả lại tiền thưởng. Ông không khiển trách mà động viên: "Phần thưởng này dành cho người tạo ra giống lúa lai đầu tiên ở Việt Nam chứ chưa phải là thưởng cho giống lúa lai tốt".
Giáo sư Trâm cho biết hiện cô vẫn đang làm quản lý của Viện nghiên cứu Lúa nằm trong khuôn viên trường Đại học Nông nghiệp I.
| PGS – TS Nguyễn Thị Trâm nguyên là giảng viên trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, nguyên Phó Viện trưởng Viện Sinh học nông nghiệp và hiện đang giữ chức Chủ tịch Hội đồng Khoa học viện Nghiên cứu lúa. Cô đã nghiên cứu, tìm hiểu cho ra đời nhiều giống lúa mới, được phổ biến rộng rãi như NN-9, NN-10, NN-23, NN-75-6... |
Công việc của nhà khoa học song hành với công tác quản lý, Viện lúa do cô quản lý tự hoạch toán thu chi nên việc tìm ra những giống lúa lai chống chọi được với nhiều dạng thời tiết và sâu bệnh, đem lại năng suất cao luôn là mong mỏi của cô và những người học trò, cộng sự. Khi được hỏi “đam mê khoa học đã lấy đi của cô điều gì”, cô nói “có lẽ là thời gian, nhưng nhà khoa học nào chẳng vậy, vả lại mình chỉ thực sự vui khi để tâm vào nghiên cứu và thấy được những thành quả là những giống lúa mới”.
Hàng ngày cô Trâm vẫn dậy từ sáng sớm, đi xe bus từ nội thành Hà Nội đến trường Đại học Nông nghiệp I để miệt mài nghiên cứu và hướng dẫn sinh viên thực hành nghiên cứu, sản xuất lúa lai.
Cô tâm sự: “Người chọn giống cần có tầm nhìn trước ít nhất 10 năm và làm việc liên tục hết cuộc đời để tích lũy được kinh nghiệm chọn giống và phối giống”.
Điều trăn trở của cô Trâm là làm sao tiếp lửa cho những sinh viên nghiên cứu lúa lai vì thực tế việc nghiên cứu và bán giống lúa lai đã được quan tâm hơn nhưng vẫn chưa đủ sức hút với những nhà khoa học trẻ.
Đỗ Hương