Nghe tin Chủ tịch nước có quyết định ân giảm, tha tội chết cho tử tù Đặng Văn Thế, 35 tuổi quê ở Đô Lương, Nghệ An, đang thụ án trại tạm giam Công an tỉnh Nghệ An, những người từng tiếp xúc với Thế ai cũng mừng. Vậy là đường về cuộc sống của Thế được mở lại.
Những ngày chờ hoàn tất thủ tục chuẩn bị cho việc đến nơi cải tạo mới, Thế bịn rịn lắm vì chia tay với các quản giáo, những người đã chắp cánh cho những vần thơ của anh bay bổng, động viên anh những lúc tưởng như không vượt qua nổi khi nghĩ tới ngày phải ra trường bắn...
Trong phòng giam Thế có ba chú mèo để bầu bạn. Ảnh: Phong Anh
12 năm trước, Thế là một thanh niên trẻ, mới lấy vợ nên rất khát khao kiếm tiền. Nhà đông anh em, bố mẹ hai bên nghèo nên của hồi môn của đôi vợ chồng trẻ chỉ là chiếc tay nải chứa vài bộ quần áo. Với ý định sắm cho vợ một túp lều bán hàng ở chợ, Thế xin làm phụ xe khách, tuyến Đô Lương - Vinh, tỉnh Nghệ An. Bao nhiêu tiền dành dụm được, Thế cầm về đưa hết cho vợ.
Trong một lần theo xe từ huyện Đô Lương về Thành phố Vinh, cậu được một người dân tộc nhờ chuyển hộ gói quà nặng 20 kg với tiền công hai triệu đồng. Thế không nghĩ rằng để có được món tiền công lớn như vậy, cái giá phải trả không nhẹ chút nào. Vì chưa nhận được tiền công, Thế và lái xe Nguyễn Tất Dũng bị bắt giữ vì vận chuyển 20 kg thuốc phiện. Nhiều người ngạc nhiên khi anh phụ xe có tiếng chăm chỉ, luôn tươi cười với khách lại là kẻ "to gan" đến vậy.
Giữa những năm 1997, việc mang 20 kg thuốc phiện là phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, pháp luật không thể dung tha, Thế và Dũng bị kết án tử hình. Nhưng trước sự khai báo thành khẩn của Thế, cơ quan điều tra Công an tỉnh Nghệ An làm công văn xin hoãn thi hành án với Thế để điều tra mở rộng. Cơ quan điều tra đã xác định, Thế chỉ là người vận chuyển thuê, không thuộc đường dây tội phạm.
Vào thăm Thế ban đầu chỉ có người vợ trẻ. Gần ba năm sau, Thế quyết định "giải phóng" cho vợ. Theo lời Thế: “Hôm nghe tòa tuyên án, mẹ em ngất xỉu còn vợ em chắc không chịu nổi, từ phòng xử án lao thẳng ra đường, may mà không bị ô tô đâm phải. Nhìn thấy mẹ, vợ như vậy, em đau lắm. Tròn ba năm ngày cưới, em quyết định trả tự do cho vợ, dẫu biết rằng làm như thế là lấy đi chỗ nương tựa của bố mẹ già”.
Cầm chắc cái chết ở tuổi đôi mươi, những ngày trong phòng biệt giam, Thế thấm thía và như để níu kéo quỹ thời gian ngắn ngủi của mình, Thế làm thơ. Một chút nắng, gió thậm chí một con mèo lạc vào ô cửa, tiếng bước chân của quản giáo... được Thế đưa vào thơ ca với sự nâng niu, âu yếm. Vốn không yêu thích bóng đá nhưng Thế lại có nhiều bài bình luận bóng đá rất sắc sảo mà tư liệu là nghe qua đài.
Những câu thơ tuy không hay, không đúng vần điệu nhưng có hồn, xúc động đã “lay động” những người làm nhiệm vụ canh coi, giáo dục ở khu phòng giam đặc biệt. Họ đã tặng anh bút, vở để chép lại những bài thơ này và một chiếc đài nhỏ để nghe thời sự.
Những câu thơ được Thế nắn nót chép lại để gửi về cho cha mẹ. Ảnh: Phong Anh
Thiếu tá Lê Văn Tài, người có thâm niên 30 năm trong nghề coi tử tù, cho biết: "Nằm trong trại mà Thế làm thơ cả về bóng đá, tham nhũng. Từ ngày Thế bỏ vợ, chẳng có người tới thăm nuôi, chúng tôi bảo nhau góp tiền tăng khẩu phần cho anh ta đỡ tủi. Hôm được cho sách, bút anh ta thích lắm cứ dặn khi nào cháu "đi" thì gửi tập thơ về biếu mẹ. Mặc dù một mình một buồng giam biệt lập nhưng Thế cảm hóa được nhiều tử tù khác. Chỉ cần anh ta hắng giọng là nhiều tử tù đang có hành vi chống phá im bặt".
Thiếu tá Tài kể, Thế đã cảm hóa Hà Sỹ Quế, ở Kim Sơn, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An, một phạm nhân bị kết án tử hình về tội mua bán ma túy. Từ một cán bộ vật tư, có hai bằng ĐH, vì bị vợ chê là bất tài mà Quế theo chúng bạn "giải sầu" bằng ma túy. Những lần sang Lào công tác, Quế mang ma túy về Việt Nam bán. Biết trước cái giá phải trả nhưng Quế vẫn rất đau đớn, người vợ đã tuyên bố chấm dứt quan hệ. Hụt hẫng, chán chường, khi vào phòng biệt giam, Quế tuyên bố sẽ tuyệt thực để chết nhanh chóng.
Tuy không biết mặt song vì ở sát vách nên Thế nhanh chóng "khui" được tâm sự của Quế và bằng những lời tâm huyết của kẻ đồng cảnh, Thế đã giúp bạn tù nguôi ngoai, yên tâm cải tạo. Năm 2007, sau một quá trình cải tạo tốt, Quế được ân giảm xuống án chung thân. Đêm trước hôm chuyển trại, đôi bạn tù bùi ngùi nói lời chia tay. Quế bày tỏ sự biết ơn Thế, bởi ngoài những cán bộ quản giáo thường động viên, khuyên nhủ, Thế đã góp phần giúp anh ta thức tỉnh.
Trại tạm giam Công an tỉnh Nghệ An đã có công văn báo cáo về quá trình cải tạo của tử tù Thế và ngày 23/6, Thế có quyết định giảm án xuống chung thân.
