Luật sư Trần Việt Hùng: “điều bất hợp lý là TAND tối cao quyết định
ngược lại những gì cơ quan này “quyết” trước đó...”
Gần một thập kỷ với 8 bản án, vụ tranh chấp đã được giải quyết và thi hành án xong nhưng TAND tối cao lại ra quyết định kháng nghị. Bản kháng nghị muộn màng lại trái ngược với chính bản án giám đốc thẩm trước đó đã khiến người dân lao đao trong vòng kiện tụng.
“Cưa đôi” đất của mẹ cho người khác
Vụ kiện bắt đầu từ việc anh Nguyễn Văn Tạo tự ý xẻ đôi miếng đất hương hỏa của cha mẹ (ở Đông Mỹ, Thanh Trì, Hà Nội) để chia cho anh Nguyễn Văn Chung, người anh em họ, đứng tên. Bà Triệu Thị Mão, người sử dụng đất hợp pháp, đã đệ đơn đòi tài sản mà bị đơn chính là con trai của bà. Sau 8 lần xét xử sơ thẩm, phúc thẩm rồi giám đốc thẩm, tòa đã tuyên buộc anh Tạo và anh Nguyễn Văn Chung phải trả lại đất cho bà Mão và bản án đã được thi hành xong. Nhưng, mọi việc lại không “suôn sẻ” như thế.
Thửa đất mà bà Triệu Thị Mão sử dụng có nguồn gốc là đất của bố mẹ chồng bà, hai cụ Nguyễn Văn Sụn và Nguyễn Thị Nghĩa, để lại. Từ năm 1945, sau khi hai vợ chồng cụ Sụn và cụ Nghĩa đều mất, vợ chồng bà Triệu Thị Mão và ông Nguyễn Văn Kế đã quản lý và sử dụng 2.036m2 đất do bố mẹ để lại. Năm 1956, ông Nguyễn Văn Kế và bà Triệu Thị Mão chia cho người em ruột là ông Nguyễn Văn Sáu.
Diện tích đất còn lại, 1020m2, vợ chồng bà Mão cùng các con sử dụng cho đến năm 2002 thì phát sinh tranh chấp. Chị Nguyễn Thị Bình, chị gái của ông Nguyễn Văn Chung, đem sổ đỏ đứng tên anh Chung về yêu cầu anh Nguyễn Văn Tạo xác định mốc giới thửa đất giáp ranh và trả lại thửa đất cho anh Chung. Lúc đó, bà Triệu Thị Mão mới biết, thửa đất 1020m2 của bà đã bị con trai “cưa” đôi cho anh Nguyễn Văn Chung một nửa và UBND huyện Thanh Trì đã cấp sổ đỏ cho anh Chung, anh Tạo, mỗi người 510m2.
Bất ngờ trước việc con trai tự ý chia đất của mình cho người khác, bà Triệu Thị Mão đã khởi kiện đòi lại đất và yêu cầu hủy bỏ các giấy chứng nhận quyền sử dụng được cấp đất trái pháp luật. Sau 8 lần xét xử sơ thẩm và phúc thẩm, giám đốc thẩm, cuối cùng, ngày 23/9/2008, TAND thành phố Hà Nội đã xử phúc thẩm và tuyên bố, việc vợ chồng bà Mão sử dụng đất liên tục trên 60 năm nên là chủ sử dụng đất hợp pháp đối với thửa đất 1020m2. Hơn nữa, việc UBND huyện Thanh Trì cấp sổ đỏ cho anh Nguyễn Văn Chung, người mắc bệnh tâm thần, là trái pháp luật.
Bên cạnh đó, theo yêu cầu của bản án giám đốc thẩm ngày 2/8/2008 của TAND tối cao, TAND TP Hà Nội cũng xác định, không có việc chia đất của vợ chồng cụ Sụn vào năm 1968 như bị đơn trình bày. Vì thế, lần thứ 3 xét xử phúc thẩm TAND thành phố Hà Nội vẫn quyết định buộc anh Nguyễn Văn Tạo và Nguyễn Văn Chung phải trả lại đất cho bà Mão và kiến nghị UBND huyện Thanh Trì thu hồi các sổ đỏ cấp trái pháp luật. Tháng 1/2009, cơ quan thi hành án cho thi hành xong bản án, giao đất cho các bên.
Đẩy dân vào vòng kiện tụng?
Những tưởng vụ án đã được an bài sau gần một thập kỷ tranh chấp, nhưng, ngày 9/6/2010, TAND tối cao lại kháng nghị bản án phúc thẩm thứ 3 của TAND thành phố Hà Nội để hủy đi và… xử lại.
Theo quyết định kháng nghị giám đốc thẩm, TAND tối cao cho rằng, theo các nhân chứng thì năm 1968, có việc bàn bạc chia đất của vợ chồng cụ Sụn, cụ Nghĩa giữa 3 người con của các cụ. Theo quyết định kháng nghị, mặc dù không có tài liệu nào cho thấy, có văn bản thỏa thuận phân chia tài sản nhưng các đương sự đã khai như vậy thì có cơ sở xác định nội dung trên là thật và diện tích đất các bên đã chia giống như diện tích được chính quyền địa phương cấp sổ đỏ. Theo TAND tối cao, lẽ ra phải công nhận quyền sử dụng đất 510m2 cho anh Chung mới đúng. Vì vậy, cần xử lại theo hướng này.
Song, bản kháng nghị của TAND tối cao lại mâu thuẫn với nhiều tài liệu có trong hồ sơ vụ án và ngay chính bản án do TAND tối cao ban hành. Bản kháng nghị nhận định ngược lại toàn bộ những đánh giá của chính Tòa trong bản án giám đốc thẩm ngày 2/8/2008. Bên cạnh đó, theo phản ánh của người dân, nhiều “nhân chứng” mà TAND tối cao viện dẫn trong bản kháng nghị bị các phát giác là những người sinh sau năm 1970, sau khi sự kiện “chia đất” đã đi qua nhiều năm. Vì thế, việc tòa ra quyết định kháng nghị đã làm cho người dân thực sự sốc và bức xúc.
Là một trong những vụ án nắm giữ kỷ lục về số năm và số bản án của tòa án, vụ án này liệu có quá khó để xét xử như những gì đang diễn ra và việc TAND tối cao kháng nghị có đúng pháp luật không, chúng tôi có cuộc trao đổi với Luật sư Trần Việt Hùng về những nội dung quan trọng này. Luật sư Hùng cho rằng: “điều bất hợp lý là TAND tối cao quyết định ngược lại những gì cơ quan này “quyết” trước đó. Trong các bản án và quyết định trước đây, TAND tối cao đã khẳng định yêu cầu của nguyên đơn là có căn cứ. Giờ đây, Tòa lại kháng nghị với nội dung ngược lại. Có thể nói, chính sự mâu thuẫn nhận định của các thẩm phán là nguyên nhân của sự “lạm phát” bản án… Hai cấp sơ thẩm, phúc thẩm sau đó đã đánh giá rất kỹ chứng cứ, thấy không có gì mới nên nên đã tuyên đúng như TAND tối cao chỉ đạo. Nay, trong quyết định kháng nghị mới, TAND tối cao lại cho rằng, cần phải giao 510m2 đất cho anh Chung vì nhân chứng bảo là có việc chia đất năm 1968. Chỉ đạo như vậy, TAND tối cao chính là cơ quan làm cho vụ án này rối tung lên.
Có thể thấy, vụ án đã qua 8 bản án, đã được tòa án và VKS 3 cấp xem xét, cơ quan thi hành án đã thực hiện xong bản án. Nay, TAND tối cao lại kháng nghị để xử lại với nội dung không có gì mới, đã được TAND thành phố Hà Nội xem xét giải quyết đầy đủ. Kháng nghị như vậy, TAND tối cao đã làm rối vụ án đã được thi hành và có thể đẩy người dân vào viễn cảnh kiện tụng không có hồi kết.
Phúc Vinh