Trước đó vấn đề thuế nhà ở đã gây nhiều tranh cãi. Truy nhiên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (QH) cho rằng mặc dù việc áp dụng thuế đối với nhà sẽ góp phần tăng cường công tác quản lý nhà đất ở Việt Nam và phù hợp với thông lệ của nhiều nước trên thế giới nhưng trước mắt chưa nên đưa nhà vào diện chịu thuế.
Chưa tạo được đồng thuận
Theo phân tích của Ủy ban Thường vụ QH, tại thời điểm này, khi nền kinh tế chưa thực sự ổn định, đời sống người dân trong nước còn nhiều khó khăn, việc áp dụng thuế nhà sẽ tác động đến đời sống và tăng thêm nghĩa vụ tài chính đối với một bộ phận người dân.
Hơn nữa, việc lấy ý kiến nhân dân về dự án luật trên cũng cho thấy việc áp dụng thuế nhà tại thời điểm hiện nay chưa thực sự tạo được đồng thuận trong nhân dân. Việc tổ chức thực thi luật có thể gặp khó khăn do nhiều điều kiện bảo đảm thực thi chưa đầy đủ, đồng bộ. Ngoài ra, số thu từ thuế nhà cho ngân sách nhà nước ước tính không đáng kể, trong khi đó chi chí cho công tác hành thu lại không nhỏ. Xuất phát từ việc chưa đưa nhà ở vào diện chịu thuế, Ủy ban Thường vụ QH cũng đề nghị sửa tên gọi của dự thảo luật thành Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.
Cũng theo dự thảo luật, đối với đất lấn chiếm, sẽ áp dụng mức thuế suất chung là 0,15%. Đây cũng là mức thuế suất cao nhất được áp dụng đối với các loại đất phi nông nghiệp nằm trong diện chịu thuế được quy định tại dự án luật trên.
Ngăn chặn hành vi lấn chiếm đất
Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh cho rằng lấn chiếm đất là hành vi bất hợp pháp nên cùng với việc áp dụng mức thuế suất cao hơn so với mức thuế suất áp dụng cho phần diện tích trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (gọi tắt là giấy chứng nhận), cần tăng cường các biện pháp xử lý nhằm ngăn chặn, chấm dứt tình trạng này.
Là cơ quan chủ trì thẩm tra dự án luật, Ủy ban Tài chính - Ngân sách của QH khẳng định trên thực tế có hiện tượng lấn chiếm đất và diện tích này nhiều khi lớn hơn diện tích ghi trong giấy chứng nhận. Do vậy, cần tính thuế theo diện tích sử dụng thực tế (gồm cả phần đất ghi trong giấy chứng nhận và phần đất lấn chiếm).
Từ thực tế giải quyết các khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam cho biết: khi có khiếu kiện, người dân có đất lấn chiếm thường đưa ra các hóa đơn thu thuế đối với phần đất này và coi đó là bằng chứng về việc Nhà nước xác định quyền sử dụng đất hợp pháp cho phần đất lấn chiếm của họ. Từ đó, ông Nam kiến nghị trong luật cần quy định rõ: chỉ thu thuế đối với phần đất lấn chiếm nào được hợp pháp, còn lại sẽ không thu.
Tuy vậy, theo Phó chủ tịch QH Nguyễn Đức Kiên, về nguyên tắc, các tổ chức, cá nhân sử dụng đất đều phải thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước. Việc không thu thuế đối với phần đất lấn chiếm là không thực tế, cần phải thu và coi đó là hình thức phạt. “Nhưng không phải vì thu thuế mà thừa nhận phần đất đó là hợp pháp, thuộc quyền sử dụng của người lấn chiếm”, ông Kiên nhấn mạnh.