Vào “đại bản doanh”... ngọc trai
Anh tên thật là Hồ Phi Thủy - sinh năm 1969, quê Thạch Hà. Tôi phát hiện ra ông chủ của 3 công ty nuôi cấy trai tọa lạc tại vị trí “vàng” của vùng biển Tây của tổ quốc trong lần dự Hội thảo “Phát triển kinh tế nông nghiệp ven biển và hải đảo bền vững” tổ chức tại Phú Quốc (Kiên Giang). Được đồng nghiệp địa phương “bật mí” về ông chủ của Ngọc Hiền - người Việt đầu tiên và duy nhất ở Phú Quốc nuôi trai lấy ngọc đến doanh nghiệp nước ngoài cũng chào thua - tôi bỏ lại hội thảo với những báo cáo dài ngoằng. Vừa nghe nói “ngọc trai Ngọc Hiền”, bác tài Honda ôm biết ngay: “Ở Đường Bào, xã Dương Tơ...”. Nằm bên bờ biển Bãi Trường hoang vắng, nhưng cơ sở trưng bày ngọc trai của Ngọc Hiền đã trở thành địa chỉ “nằm lòng” của nhiều người dân Phú Quốc và điểm đến của tất cả du khách có dịp đặt chân lên đảo.
Hồ Phi Thủy rất bình dị, dù đang tất bật với công việc, nhưng anh vẫn trực tiếp đưa tôi khám phá thế giới ngọc trai. Chỉ một loáng, anh Thủy đã làm tôi no mắt trước thế giới ngọc trai đủ màu sắc, kích cỡ. Anh Thủy lấy từ ngăn tủ ra giấy tờ chứng minh: Mỗi năm DNTN Ngọc Hiền đưa khoảng 500 ngàn con trai vào khai thác với sản lượng gần 600kg ngọc, trong đó bán qua Nhật Bản đến 75%. Tính theo giá bình quân 250-300 triệu đồng/kg, tổng doanh thu đã lên đến hàng trăm tỉ đồng. Tuy nhiên, bấy nhiêu đó chỉ là... hạt cát khi chúng tôi cưỡi sóng ra Hòn Thơm - nơi anh Thủy đặt “đại bản doanh” nuôi trai. Vùng biển trên 200ha này đang nuôi vỗ hơn 7 triệu con trai. Mỗi ngày nơi đây có hơn 40 công nhân làm việc. Tôi càng “chết khiếp” khi biết anh vừa mở rộng vùng nuôi thêm 6 triệu con trai tại vị trí “vàng” ở Phú Quốc và Côn Đảo, với diện tích trên 300ha mà 2 DN Úc, Nhật đã bán tháo do không đủ sức cạnh tranh với DNTN Ngọc Hiền.
|
| Cảnh mổ trai lấy ngọc trực tiếp của DNTN Ngọc Hiền. |
Nghệ sĩ cấy ngọc
“Sao ngọc ở đây có nhiều màu sắc và hình khối quá vậy?”. Anh Thủy nói ngay: “Vì được nuôi cấy theo công nghệ Nhật Bản cộng với sự táo bạo của tôi”. “Sự táo bạo của tôi” chính là công nghệ cấy ngọc do anh Thủy sáng tạo. Khác với công nghệ cấy nhiều phôi vào một con trai mà nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng, ở Ngọc Hiền, anh Thủy chủ trương mỗi con chỉ cấy một phôi và cấy vào ngay bộ phận sinh dục của con cái. “Sự táo bạo” này không chỉ góp phần đưa tỉ lệ thành công trong cấy ngọc lên rất cao (hơn 90%), mà còn tạo ra được những viên ngọc đặc sắc. Nói nghe đơn giản, nhưng để có được thành công này, anh Thủy đã trả giá đắt. Do chạm vào vùng nhạy cảm của con trai, nên trong thời gian khởi nghiệp, kỹ thuật chưa hoàn chỉnh, có đến 90% trai bị chết sau khi cấy. “Nhiều người nói tôi điên, ném tiền xuống biển... Tôi nghe buồn tím ruột, nhưng nhất định không bỏ cuộc” - anh Thủy nhớ lại.
Thực hiện nhiều thí nghiệm rồi từng bước điều chỉnh, phải mất 3 năm anh Thủy mới chạm tay vào sự thành công. Ngay sau khi khám phá xong công nghệ cấy, anh lại lao vào chinh phục công nghệ nuôi. Sau đó, anh từng bước mày mò rồi đúc kết thành công nghệ “tắm trai”, hoàn toàn xa lạ với công nghệ giữ yên lặng trong suốt quá trình nuôi mà nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. “Việc dùng máy bơm nước tắm rửa cho trai mỗi ngày vừa loại trừ một số sinh vật cộng sinh có thể chia sẻ phần thức ăn của trai, cũng vừa tạo ra chấn động để trai mau tạo ngọc, rút ngắn thời gian kết ngọc mà không ảnh hưởng đến chất lượng viên ngọc” - anh Thủy nói. Nhờ công nghệ này, trai 3 năm tuổi do DNTN Ngọc Hiền nuôi đã có thể tạo ngọc tương đương với trai 5-7 năm tuổi của các Cty ngoại quốc nuôi trên cùng vùng biển. Tuy nhiên, theo anh Thủy, đó chỉ mới là khúc dạo đầu của chiến lược đa dạng hóa sản phẩm ngọc trai. Đó là xây dựng hải cung để khách du lịch tận mắt chứng kiến đời sống của con trai, tổ chức tour tham quan nghề cấy trai, khảm trai...
|
| Anh Hồ Phi Thủy trong lần thăm vùng nuôi trai ở Hòn Thơm. |
Nghị lực và tấm lòng
“Tôi bắt đầu từ con số không - anh Thủy kể - Nhà nghèo đông anh em, sau khi tốt nghiệp cấp 3 (1988) vì không có tiền đi thi đại học, buồn quá tôi quyết định tìm vùng đất mới với hy vọng kiếm đủ cái ăn”. Qua lời bạn bè, anh lần mò vào Phú Quốc bằng số tiền có được từ “vừa đi vừa làm”, lập nghiệp với đôi bàn tay trắng. Đầu tiên là theo ghe lặn mướn, chắt mót sau 2 năm, anh sắm cho mình chiếc ghe lặn giá rẻ từ thợ lặn giải nghệ. Anh quyết định tập trung vào nghề mò điệp (ngọc trai) bán cho Cty Ugawa - chuyên nuôi cấy trai của Nhật Bản đang hoạt động tại Phú Quốc. Rồi Cty Nhật Bản đề nghị mua hẳn ghe lặn của anh và thuê anh quản lý nhiệm vụ cung ứng trai. Những dịp tiếp cận với ngọc trai đã nảy sinh trong anh ý tưởng. Đến năm 1997, Cty nuôi cấy ngọc trai của Nhật Bản giải thể. Để bảo mật công nghệ, họ huy động công nhân (trong đó có anh Thủy) hủy toàn bộ số trai đang nuôi, nhưng với chủ ý học nghề, anh Thủy cố tình bổ dọc con trai trong quá trình hủy để quan sát vị trí, chất liệu cấy..., rồi mạnh dạn tung số tiền tích cóp mua toàn bộ trang thiết bị, đồ nghề nuôi cấy ngọc trai mà Cty Nhật Bản bán với giá rất rẻ...
Đây chính là bước ngoặt đưa anh từ người làm thuê thành “chúa ngọc”. Không chỉ chăm lo đàng hoàng nơi ăn, chốn ở cho 140 công nhân làm việc tại DN với mức lương bình quân 7 triệu đồng/người/tháng, mà mỗi năm DNTN Ngọc Hiền còn trích hàng trăm triệu đồng ủng hộ các chương trình từ thiện...
Hành trình trở thành “chúa ngọc” trên vùng biển Tây của Hồ Phi Thủy không chỉ chứng minh nghị lực phi thường của người Việt Nam, mà còn gợi mở biết bao bài học về niềm tin trong thời đại hội nhập toàn cầu: Người Việt Nam có thừa thông minh để cạnh tranh với bất cứ ai, nếu có ý chí vươn ra biển lớn...
Lục Tùng