Chúng ta đều biết nghịch lý lớn nhất trong đầu tư công nhiều năm qua là vốn đầu tư lớn nhưng hiệu quả thấp. Theo tính toán, hệ số Icor (hệ số sử dụng vốn) của Việt Nam hiện nay là 8, một con số rất cao. Nghĩa là phải bỏ ra 8 đồng vốn đầu tư đổi lấy 1 đồng tăng trưởng, trong đó khu vực nhà nước chịu trách nhiệm lớn nhất do chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Quan trọng hơn là hiệu quả của khu vực này vẫn thấp nhất so với khu vực tư nhân và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Sự kém hiệu quả nói trên khiến đầu tư công trở thành nguyên nhân chính gây ra lạm phát.
Từ phân tích trên có thể khẳng định giải pháp cắt giảm đầu tư công hiện nay chỉ giải quyết phần ngọn của vấn đề, chỉ là biện pháp tình thế. Dễ nhìn ngay thấy là, lạm phát cao, chúng ta ngưng, hoãn lại việc đầu tư chứ không phải không đầu tư. Đến thời điểm khác, có thể đầu tư trở lại. Như vậy, bệnh hoàn toàn có thể tái phát. Muốn trị được tận gốc căn bệnh lạm phát, song song với việc cắt giảm chính là tái cấu trúc, nâng cao hiệu quả đầu tư công. Trong bối cảnh hiện nay, chỉ bỏ vốn vào những dự án có hiệu quả nhất, hiệu quả nhanh; các dự án có tác dụng ngay đến phát triển kinh tế xã hội; phục vụ dân sinh; các dự án có hiệu ứng lan tỏa để các dự án khác cùng phát huy tác dụng... Về lâu dài, phải kiên quyết thực hiện sự công khai, minh bạch trong đầu tư công. Đặc biệt, mỗi dự án, mỗi khoản đầu tư từ ngân sách phải được giám sát chặt chẽ, có một đầu mối chịu trách nhiệm cụ thể; phải đặt ra những điều kiện rõ ràng về tính hiệu quả của dự án chứ không để tình trạng dàn trải, lãng phí... như vừa qua.
Có một thực tế phải nhìn nhận là, để phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công trong những năm tới vẫn cần thiết, nhất là trong những lĩnh vực như hạ tầng, giao thông, giáo dục, y tế... Nhưng trong bối cảnh các nguồn lực trong xã hội có hạn, lạm phát cao thì việc nâng cao hiệu quả từng đồng vốn nhà nước lại càng trở nên cấp thiết hơn. Đây là lúc chúng ta cần một cuộc "đại phẫu" để tái cấu trúc toàn diện cho vấn đề đầu tư công chứ không chỉ sử dụng biện pháp hành chính như nói trên.
Nguyên Khanh