Ông Jairo Acuna - Alfaro, cố vấn chính sách của Chương trình Phát triển của Liên Hiệp Quốc (UNDP) về cải cách hành chính và phòng chống tham nhũng, đã dành cho Tuổi Trẻ cuộc trao đổi.
Mở đầu cuộc trao đổi, ông Jairo Acuna - Alfaro nói:
- Khi thông báo cho LHQ về việc phê chuẩn này và tham gia hội nghị các quốc gia thành viên, VN từ lúc này trở đi sẽ phải báo cáo trên cơ sở định kỳ về việc thực thi công ước. Điều này đòi hỏi VN phải giám sát các điều khoản khác nhau của công ước và báo cáo về những tiến bộ cũng như trở ngại khi thực thi công ước, dựa trên những tiêu chuẩn quốc tế.
VN đã có khung pháp lý chống tham nhũng toàn diện và việc thông qua công ước là chỉ số tích cực cho thấy cam kết của Chính phủ trong lĩnh vực này. Mỗi quốc gia thành viên sẽ phải tiến hành các biện pháp cần thiết, bao gồm cả biện pháp pháp lý lẫn hành chính trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật nước mình, nhằm đảm bảo việc thực thi các ràng buộc mà công ước đã đặt ra. Việc báo cáo mà hiện nay đã thành bắt buộc sẽ giúp nhận ra dễ dàng hơn các khoảng trống và lỗ hổng trong khung pháp lý và cùng với thời gian, các vấn đề đó sẽ được giải quyết hợp lý.
Tuy nhiên, công ước cũng có tính linh hoạt vì nó cho phép các nước thành viên áp dụng nhiều biện pháp chặt chẽ hay nghiêm ngặt hơn những điều khoản của công ước nhằm ngăn chặn và đấu tranh chống tham nhũng.
"Khi có các vấn đề hình sự hóa, công ước yêu cầu các nước phải cấu thành tội hình sự và các tội khác với rất nhiều hành vi tham nhũng nếu như các hành vi này chưa cấu thành tội theo luật trong nước."
Ông Jairo Acuna - Alfaro khẳng định:
"Khi có các vấn đề hình sự hóa, công ước yêu cầu các nước phải cấu thành tội hình sự và các tội khác với rất nhiều hành vi tham nhũng nếu như các hành vi này chưa cấu thành tội theo luật trong nước."
- Ý nghĩa trước mắt của việc phê chuẩn công ước là VN hội nhập quốc tế sâu sắc hơn. Công ước cung cấp cho VN một tiêu chuẩn so sánh giúp tăng cường công tác giám sát và đánh giá tiến triển của công cuộc phòng chống tham nhũng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế.
Đặc biệt, trong 8 chương và 71 điều, công ước đòi hỏi VN thực hiện một loạt biện pháp phòng chống tham nhũng rất chi tiết, sẽ tác động tới các luật, thể chế và thực tiễn trong nước. Những biện pháp này nhằm tăng cường công tác phòng chống, phát hiện và trừng phạt tham nhũng, cũng như tăng cường hợp tác giữa các nước thành viên về những vấn đề này.
Việc phê chuẩn công ước là phù hợp, giúp VN có được những chính sách phòng chống tham nhũng toàn diện và tạo điều kiện cho việc tăng cường cải cách hành chính. Chẳng hạn, phù hợp với Luật công nhân viên chức đang được thảo luận ở VN, công ước yêu cầu xây dựng khu vực công minh bạch, dựa trên các tiêu chuẩn về hiệu quả, minh bạch và khách quan, như công lao, công bằng và khả năng, cùng với quy tắc đạo đức của công chức nhằm thực hiện tốt hơn các chức năng của khu vực công.
- LHQ hoàn toàn ủng hộ và rất mong được cùng với các đối tác phát triển khác giúp VN trong việc thực hiện công ước. Đặc biệt, chúng tôi mong được phối hợp và hỗ trợ Chính phủ trong việc thiết lập một hệ thống theo dõi tham nhũng và những nỗ lực phòng chống tham nhũng. Việc này trở nên cấp bách vì cuộc chiến chống tham nhũng đòi hỏi dữ liệu mạnh, có hệ thống, và cần thu thập, tổng hợp thông tin để cung cấp cho các quá trình ra chính sách, sao cho việc đấu tranh chống tham nhũng phải dựa trên chứng cứ. Chẳng hạn, cần phải thiết lập một hệ thống quốc gia để giám sát việc thực hiện chống tham nhũng một cách hiệu quả và có sự tham gia rộng rãi của các bên liên quan.
Về mặt hợp tác quốc tế liên quan đến các vụ việc tham nhũng, hối lộ có yếu tố nước ngoài, công ước đưa ra nhiều điều khoản cho các nước để hợp tác với nhau trong mọi khía cạnh của cuộc đấu tranh chống tham nhũng, bao gồm ngăn chặn, điều tra và xét xử người có tội. Công ước ràng buộc các nước thành viên phải đưa ra các hình thức cụ thể về hỗ trợ pháp lý lẫn nhau trong việc tập hợp và chuyển giao bằng chứng để sử dụng trước tòa, hay để dẫn độ người vi phạm. Công ước cũng yêu cầu các nước thành viên thực hiện những biện pháp hỗ trợ việc tìm ra dấu vết, thu giữ và tịch biên tài sản của việc tham nhũng.
- Mỗi nước áp dụng các điều luật riêng tùy theo khung pháp lý của mình. Điều mà công ước đưa ra là khung hợp tác quốc tế mà theo đó, các nước thành viên có thể xem xét khả năng chuyển giao cho nhau nội dung quá trình khởi tố về một tội danh cấu thành theo công ước, khi mà việc chuyển giao như vậy được cho là vì lợi ích của việc tiến hành xét xử, đặc biệt là những trường hợp liên quan tới một số quyền tài phán, trên cơ sở tập trung vào việc khởi tố.
Đặc biệt, các nước thành viên đồng ý hợp tác chặt chẽ với nhau để tăng cường hiệu quả việc thực thi pháp luật để chống các tội mà công ước bao phủ, dựa trên cơ sở phù hợp với hệ thống pháp luật và quản trị của nước họ.
Công ước tạo điều kiện để các nước thành viên hợp tác với nhau trong nhiều biện pháp hỗ trợ pháp lý trong quá trình điều tra, khởi tố và xét xử những tội mà công ước bao phủ. Điều này có nghĩa việc hỗ trợ pháp lý lẫn nhau phải được sử dụng tối đa có thể trong các quá trình trên theo các luật, hiệp ước, thỏa thuận và dàn xếp liên quan của các nước thành viên được yêu cầu.
- Khi có các vấn đề hình sự hóa, công ước yêu cầu các nước phải cấu thành tội hình sự và các tội khác với rất nhiều hành vi tham nhũng nếu như các hành vi này chưa cấu thành tội theo luật trong nước. Trong một số trường hợp, các nước thành viên bắt buộc phải cấu thành tội; ở trường hợp khác thì các nước được yêu cầu cân nhắc việc cấu thành tội khi còn một số khác biệt so với luật trong nước.
Công ước không chỉ bao gồm hành vi phạm tội như trước mà còn hình sự hóa từ những hình thức tham nhũng cơ bản như hối lộ và biển thủ công quỹ, cho tới những hình thức như mua bán ảnh hưởng, che giấu và rửa tiền thu được từ tham nhũng. Công ước cũng giải quyết các tội phạm phải khi ủng hộ tham nhũng, bao gồm rửa tiền và gây trở ngại cho việc xét xử, cũng như các lĩnh vực có vấn đề về tham nhũng ở khu vực tư nhân.
- Công ước cung cấp một khuôn khổ cho công tác phòng chống tham nhũng đã được quốc tế công nhận. Nó không thể thay thế những chính sách trong nước, cũng không thể nhầm lẫn với lộ trình hay cẩm nang. Việc phê chuẩn công ước giúp cải thiện và hoàn thiện những khuôn khổ chính sách hiện có trong nước, vì công ước tạo điều kiện cho việc hình thành những sự khích lệ và hợp tác quốc tế, cũng như xây dựng năng lực thực thi những chính sách phòng chống tham nhũng quan trọng, dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế.
Kiểm tra phòng chống tham nhũng ở Đà Nẵng, Khánh Hòa
* Quảng Nam: kỷ luật 34 đảng viên và 3 cơ sở Đảng
(Hà Nội, Quảng Nam) - Hôm nay 6-7, đoàn công tác của Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiểm tra công tác phòng chống tham nhũng tại hai địa phương là Đà Nẵng và Khánh Hòa theo chương trình giám sát của Quốc hội. Theo bà Lê Thị Thu Ba - chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp (trưởng đoàn), mục đích chính của đoàn kiểm tra là tìm hiểu tại sao các báo cáo đều cho thấy tình hình tham nhũng vẫn diễn biến rất gay gắt và phức tạp, trong khi các cơ quan phòng chống tham nhũng địa phương gần như không phát hiện ra vụ tham nhũng nào.
Trả lời câu hỏi của Tuổi Trẻ về khả năng đoàn kiểm tra có báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội để kiến nghị xem xét lại vai trò của các ban chỉ đạo phòng chống tham nhũng tại các địa phương, bà Lê Thị Thu Ba cho biết đây cũng là một trong những nội dung mà đoàn kiểm tra sẽ xem xét. Trên cơ sở kiểm tra thực tiễn, đoàn sẽ đánh giá thực trạng, vai trò và hiệu quả của các cơ quan phòng chống tham nhũng tại các địa phương và đề nghị các biện pháp giải quyết. Theo bà Thu Ba, trong thời gian kiểm tra tại các địa phương, đoàn sẽ không hạn chế và sẵn sàng nhận các đơn thư cung cấp thông tin của người dân về tình hình tham nhũng tại địa phương.
* Bí thư Huyện ủy Thăng Bình (Quảng Nam) Châu Văn Ngọc cho biết ba tổ chức cơ sở Đảng gồm ban thường vụ đảng ủy xã Bình Sa, Bình Triều và chi ủy chi bộ thôn Bình Túy (thuộc đảng bộ xã Bình Giang, huyện Thăng Bình) đã bị kỷ luật khiển trách do có sai phạm trong việc điều tra xác định hộ nghèo, chi trả tiền trợ cấp cho người nghèo tết năm 2009. Liên quan đến vấn đề này còn có 34 đảng viên bị kỷ luật.
C.V.KÌNH - DOÃN HOÀNG
(Hà Nội, Quảng Nam) - Hôm nay 6-7, đoàn công tác của Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiểm tra công tác phòng chống tham nhũng tại hai địa phương là Đà Nẵng và Khánh Hòa theo chương trình giám sát của Quốc hội. Theo bà Lê Thị Thu Ba - chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp (trưởng đoàn), mục đích chính của đoàn kiểm tra là tìm hiểu tại sao các báo cáo đều cho thấy tình hình tham nhũng vẫn diễn biến rất gay gắt và phức tạp, trong khi các cơ quan phòng chống tham nhũng địa phương gần như không phát hiện ra vụ tham nhũng nào.
Trả lời câu hỏi của Tuổi Trẻ về khả năng đoàn kiểm tra có báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội để kiến nghị xem xét lại vai trò của các ban chỉ đạo phòng chống tham nhũng tại các địa phương, bà Lê Thị Thu Ba cho biết đây cũng là một trong những nội dung mà đoàn kiểm tra sẽ xem xét. Trên cơ sở kiểm tra thực tiễn, đoàn sẽ đánh giá thực trạng, vai trò và hiệu quả của các cơ quan phòng chống tham nhũng tại các địa phương và đề nghị các biện pháp giải quyết. Theo bà Thu Ba, trong thời gian kiểm tra tại các địa phương, đoàn sẽ không hạn chế và sẵn sàng nhận các đơn thư cung cấp thông tin của người dân về tình hình tham nhũng tại địa phương.
* Bí thư Huyện ủy Thăng Bình (Quảng Nam) Châu Văn Ngọc cho biết ba tổ chức cơ sở Đảng gồm ban thường vụ đảng ủy xã Bình Sa, Bình Triều và chi ủy chi bộ thôn Bình Túy (thuộc đảng bộ xã Bình Giang, huyện Thăng Bình) đã bị kỷ luật khiển trách do có sai phạm trong việc điều tra xác định hộ nghèo, chi trả tiền trợ cấp cho người nghèo tết năm 2009. Liên quan đến vấn đề này còn có 34 đảng viên bị kỷ luật.
