Chiến thắng Điện Biên trong thơ và nhạc

Báo GTVT - 

Chien thang Dien Bien trong tho va nhac

Suốt 56 năm qua, Giải phóng Điện Biên đã được hàng triệu cán bộ, chiến sĩ, người yêu âm nhạc các thế hệ ở VN đón nhận và thể hiện...

Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” không chỉ là mốc son chói ngời trong lịch sử dân tộc Việt Nam mà còn là nguồn cảm hứng vô tận để các nhạc sĩ, nhà thơ sáng tác lên các tác phẩm nghệ thuật có giá trị trường tồn cùng năm tháng.

Giải phóng Điện Biên Bộ đội ta tiến quân trở về / Giữa mùa này hoa nở, miền Tây Bắc tưng bừng vui... Đó là những lời ca mở đầu của bài hát Giải phóng Điện Biên, một trong những sáng tác của cố nhạc sĩ Đỗ Nhuận - bản anh hùng ca tuyệt vời của nền âm nhạc Cách mạng Việt Nam.

Bài hát được nhạc sĩ Đỗ Nhuận vận dụng một cách sáng tạo âm hưởng, làn điệu dân ca Tây Bắc và làn điệu chèo của Đồng bằng Bắc Bộ. Bài hát có tiếng kèn thắng trận hùng tráng, nhịp điệu âm nhạc là nhịp chân của điệu múa xòe hoa, xen lẫn với nhịp bước hành quân...

Riêng ca từ của bài hát thì thật đặc sắc, với hình ảnh của những chiến sĩ Điện Biên chiến thắng trở về; cảnh núi rừng Tây Bắc mừng vui với mùa hoa nở, nương lúa mới của bản Mường; hình ảnh đàn em bé và đoàn dân công tiền tuyến vẫy chào... Kết thúc bài hát, ca từ chợt vút lên thật hào hùng: “Núi sông bừng lên / Đất nước ta sáng ngời / Cánh đồng Điện Biên, cờ chiến thắng tưng bừng trên trời”.

Suốt 56 năm qua, Giải phóng Điện Biên đã được hàng triệu cán bộ, chiến sĩ, người yêu âm nhạc các thế hệ ở VN đón nhận và thể hiện và chắc chắn rằng Giải phóng Điện Biên sẽ mãi mãi là bài ca bất hủ của nền âm nhạc VN.

Chỉ trong thời gian ngắn, trước và sau chiến dịch Điện Biên đã có hàng loạt bài thơ ra đời trong đó có nhiều bài thơ hay và cũng là tiêu biểu của nhiều tác giả. Thơ viết về chiến dịch Điện Biên cũng là một dấu son trong thơ ca kháng chiến 1945-1954. Đây cũng là điều lạ khi đề tài, đối tượng phản ánh chỉ là một chiến dịch.

Trong bài Việt Bắc nhà thơ Tố Hữu đã gói gọn cả khí thế và cũng là bức tranh hoành tráng chiến dịch Điện Biên qua mấy câu thơ: Những đường Việt Bắc của ta / Đêm đêm rầm rập như là đất rung / Quân đi điệp điệp trùng trùng / Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan / Dân công đỏ đuốc từng đoàn / Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay. Làm nên chiến thắng Điện Biên là cả dân tộc.

Đó là những người dân Việt Bắc, là hàng vạn dân công ở nhiều miền quê đất nước, là anh bộ đội... Không mặt trận nào lại có lực lượng dân công đông đảo, hùng hậu như Điện Biên và có lẽ cũng chỉ có Điện Biên dân công mới có mặt trong thơ. Các nhà thơ trong và ngoài quân đội đã phản ánh khá chân thực và sâu sắc về lực lượng hùng hậu này.

Đó là Những bàn tay xẻ núi, lăn bom. Nhất định mở đường cho xe ta lên đường tiếp viện, là đỏ đuốc từng đoàn, bước chân nát đá, chị gánh anh thồ, anh hò chị hát... Nhân vật trung tâm của chiến dịch Điện Biên và cũng là của thơ về Điện Biên là chiến sỹ. Tất cả phẩm chất cao đẹp của chiến sỹ đã được các nhà thơ phản ánh đầy cảm hứng sáng tạo. Cảm hứng chiến sỹ đi cùng với cảm hứng thi ca.

Điều này thể hiện rất rõ trong bài Hoan hô chiến sỹ Điện Biên của nhà thơ Tố Hữu: Hoan hô chiến sỹ Điện Biên / Chiến sỹ anh hùng / Đầu nung lửa sắt / Năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt / Máu trộn bùn non / Gan không núng / Chí không mòn! Tố Hữu viết bài thơ này rất “kịp thời” theo sự thôi của trái tim mình.

Chính trong cái đêm lịch sử đó, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nghĩ đến sự ra đời của một bài thơ như vậy, ở Tố Hữu: “Sau năm mươi lăm ngày đêm cố gắng, lịch sử đã thu được toàn thắng. Tôi ngã mình trên chiếc đệm cỏ tranh, thao thức mãi không sao ngủ được. Giờ này, Trung ương ở nhà đã được tin. Ngày mai chắc chắn bộ đội sẽ nhận được thư khen của Bác. Tôi nghĩ đến các anh ở nhà. Anh Lành chắc đang bắt đầu làm một bài thơ. Tôi nghĩ đến niềm vui mừng của nhân dân ta trong cả nước. Anh Phạm Văn Đồng đã có mặt ở Giơ-ne-vơ. Ngày mai bọn địch gặp ta ắt phải cúi mặt xuống...”.

Tin mới