Việc làm là một trong những thách thức lớn đối với Việt Nam trong 10 năm tới
Thách thức từ "dân số vàng” Tại Hội thảo quốc gia về Dự thảo về Chiến lược việc làm Việt Nam 2011-2020 do Bộ LĐ – TB & XH tổ chức mới đây, nhiều chuyên gia cho rằng "dân số vàng” đang là một trong những thách thức lớn đối với Việt Nam trong việc giải quyết vấn đề việc làm. Nguyên nhân do chất lượng việc làm vẫn rất thấp và không được cải thiện nhiều sau Chiến lược việc làm 10 năm trước (2001-2010). Hiện nay, việc làm giản đơn, không cần kỹ năng chiếm gần 40% tổng việc làm của cả nước. Ở khu vực thành thị tỉ lệ này là 18,1% nhưng khu vực nông thôn thì cao hơn rất nhiều, chiếm gần 50% tổng việc làm.
Theo Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ LĐ – TB & XH) Nguyễn Đại Đồng, dự báo dân số Việt Nam đến năm 2020 sẽ ở mức trên 96,2 triệu người, số người tham gia lực lượng lao động là trên 63 triệu người, tức là sẽ có thêm khoảng 9,5 triệu người tham gia lực lượng lao động. Cùng với 1,3 triệu lao động đang thất nghiệp và trên 4,5 triệu lao động đang thiếu việc làm hoặc có việc làm nhưng vẫn nghèo hiện nay, thì sẽ có tới 15,3 triệu người cần phải giải quyết việc làm trong 10 năm tới- Đây chính là một thách thức lớn đối với Việt Nam.
Theo Phó viện trưởng Viện Chiến lược phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Phan Ngọc Mai Phương, thách thức đối với Việt Nam là mức gia tăng lớn của lực lượng lao động với khoảng 1,1 triệu người/năm và lao động dôi dư từ khu vực nông nghiệp khoảng 600.000 người/năm. Thêm vào đó là tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên cao, hiện ở mức gần 6,7% và tình hình càng nghiêm trọng hơn khi mỗi năm có thêm 1,6 triệu thanh niên bước vào tuổi lao động. Đây thực sự là một thách thức lớn trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước. Bên cạnh đó thị trường lao động của Việt Nam còn kém phát triển. Năm 2009 chỉ có 30% được xếp vào lao động làm công ăn lương, trong khi ở các nước có nền kinh tế phát triển tỉ lệ này rất cao, trên 80%.
Bà Vie Veji Kierdgaard Giám đốc ILO tại Việt Nam cũng cho rằng, Việt Nam đang bước vào thời kỳ dân số vàng, tức thời kỳ có lực lượng lao động dồi dào. Tuy nhiên, đây vừa là cơ hội cũng là thách thức đối với Việt Nam do số lượng lao động lớn nhưng chất lượng lao động còn rất thấp.
Thúc đẩy tăng trưởng việc làm bền vững Về vấn đề này Bộ trưởng Bộ LĐ –TB & XH Phạm Thị Hải Chuyền thừa nhận, lao động việc làm giai đoạn 2001 – 2010 đã đạt được nhiều kết quả đáng mừng song vẫn còn nhiều thách thức ... Do đó, Chiến lược việc làm Việt Nam 2011-2020 sẽ phải đưa ra các biện pháp, chính sách để đạt được những chỉ tiêu việc làm dài hạn, tăng thu nhập cho người LĐ đi cùng với tăng năng suất cũng như giải quyết những thách thức việc làm trong ngắn hạn và trung hạn. Theo đó, mục tiêu Chiến lược việc làm Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 là tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 70% vào năm 2020, trong đó lao động qua đào tạo nghề đạt trên 55%; tỷ lệ thanh niên dưới 24 tuổi không tham gia việc làm, giáo dục, đào tạo giảm xuống ít nhất 5%; tạo việc làm cho khoảng 1,6 triệu lao động mỗi năm; tỷ lệ tăng trưởng việc làm bình quân 2%/năm. Tốc độ tăng số lượng việc làm trong khu vực phi nông nghiệp từ 4-5%/năm. Tốc độ tăng tiền lương thực tế bình quân 5%/năm. Tỷ trọng việc làm trong nông nghiệp giảm còn 40% trên tổng số việc làm năm 2015 và 30% đến năm 2020. Ngoài ra, Chiến lược đặt ra mục tiêu đảm bảo tăng thu nhập và tiền lương một cách công bằng.
"Chiến lược việc làm Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 được xây dựng căn cứ vào nội dung của Chiến lược Phát triển KT - XH giai đoạn 2011-2020. Trong đó, giải pháp mang tính đột phá của Chiến lược chính là nâng cao chất lượng nguồn lao động. Nhằm nâng cao chất lượng nguồn lao động, Chiến lược đưa ra giải pháp như xây dựng và thực hiện các chính sách, chương trình giáo dục bắt buộc cho tất cả người lao động để tạo ra mối liên hệ chặt chẽ hơn giữa giáo dục, đào tạo và nhu cầu của thị trường lao động”, ông Đồng nhấn mạnh.
Lê Bảo