Sáng nay, vấn đề cắt xén tiền trợ cấp cho hộ nghèo trong dịp Tết Kỷ Sửu đã được nhiều đại biểu chất vấn người đứng đầu Bộ Lao động Thương binh và xã hội. Đại biểu Phạm Minh Tuyên nói: "Bộ tham mưu cho Chính phủ có kịp thời hay không mà để thời gian triển khai quá gấp?".
Bộ trưởng Ngân diễn giải, chủ trương của Chính phủ là ngăn chặn suy giảm kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội. Sau khi cân đối, Bộ Lao động và Bộ Tài chính thấy rằng cần trợ cấp cho hộ nghèo, cũng là kích cầu tiêu dùng. "Đúng là chủ trương hỗ trợ người nghèo là gấp, cận Tết, nhưng tôi cho rằng đã giải quyết được nguyện vọng của nhân dân", bà nói.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội Nguyễn Văn Tiên cho rằng trong triển khai, địa phương lúng túng bởi có vấn đề trong xác định tiêu chí hộ nghèo. "Bộ có đề xuất gì về xem lại tiêu chuẩn hộ nghèo?", ông Tiên hỏi.
"Trách nhiệm của Bộ là chỉ đạo, hướng dẫn rà soát hộ nghèo và kiểm tra giám sát việc thực hiện. Nhưng xin thưa, chúng tôi có giám sát đến mấy thì cũng không bằng sự giám sát của cơ sở, của đoàn đại biểu Quốc hội địa phương. Bộ không thể kiểm tra tới 11.000 xã của cả nước", bà Ngân lập luận.
Chưa hài lòng với cách trả lời trên, đại biểu Nguyễn Minh Thuyết đặt câu hỏi: "Bộ xác định trách nhiệm thế nào trong việc bớt xén tiền Tết của người nghèo? Bộ có ưu điểm là tham mưu, nhưng thời gian tham mưu quá gấp gáp, văn bản Chính phủ đưa ra có 10 ngày trước Tết. Mặt khác, trách nhiệm của Bộ là thanh tra, chỉ đạo rà soát hộ nghèo. Bộ không thể làm từng xã, nhưng có thanh tra nghiêm và xử lý một vài trường hợp để răn đe không?".
Thừa nhận đúng là trong việc soát hộ nghèo còn chỗ chưa đúng, nhưng theo người đứng đầu ngành Lao động, Thương binh, Xã hội, không thể đặt trách nhiệm cho Bộ Tài chính hay Bộ Lao động, vì "sai chủ yếu ở tổ chức thực hiện của địa phương".
Khi được yêu cầu nêu tên cụ thể một số địa phương, Bộ trưởng Ngân đã thẳng thắn chỉ ra hơn 10 tỉnh thành phát hiện sai phạm, nhiều nhất là ở Quảng Bình, Bắc Giang và Trà Vinh. "Sai phạm chủ yếu là ở cấp thôn, xã, nhưng không phải thôn nào, xã nào cũng sai. Ví dụ Hà Tĩnh có 66 trên 200 xã có sai phạm, số tiền sai là 4%", Bộ trưởng Ngân cho hay.
Theo Bộ trưởng Lao động Thương binh và Xã hội, theo dự báo năm nay khoảng 300.000-400.000 người thất nghiệp. Đối với lao động xuất khẩu, tính đến giữa tháng 3, đã có hơn 6.000 người phải về nước trước hạn, dự kiến cả năm con số này là 10.000. Bộ Lao động và Bộ Tài chính đã tham mưu cho Thủ tướng ban hành quyết định 30 về việc hỗ trợ lao động mất việc trong doanh nghiệp gặp khó khăn do suy giảm kinh tế.
Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội Trương Thị Mai đặt câu hỏi: "Cả nước có 46 triệu lao động, số làm việc trong doanh nghiệp chỉ 9 triệu. Hiện Bộ mới quan tâm tới lao động ở khu vực này, còn lao động ở ngoài doanh nghiệp thì sao? Bộ dự báo thế nào về tình trạng mất việc của lao động ngoài doanh nghiệp và có chính sách gì với họ?".
Cho rằng Bộ không quản lý được lao động ở làng nghề, vì ngoài làm nông nghiệp họ còn có nghề phụ, song bà Ngân khẳng định: "Chúng tôi đã kiểm tra ở làng nghề, thực chất không có tình trạng mất việc lên đến mấy triệu người. Vì không có việc phụ thì lao động làng nghề sẽ quay lại làm nông nghiệp".
"Bộ trưởng trả lời chưa rõ câu hỏi của đại biểu Mai. Trong quản lý lao động thì quản lý ở khu vực doanh nghiệp chỉ là một kênh. Nếu nói rằng không thể quản được ở các khu vực khác là chưa phải. Tới đây, Bộ có giải pháp gì để nắm được vấn đề này?", Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận lên tiếng.
"Tôi không nói rằng hoàn toàn không nắm được lao động ở khu vực khác, mà là nắm rất khó", nữ bộ trưởng thanh minh. Theo bà Ngân, mỗi năm có 1 triệu người bước vào độ tuổi lao động, nhưng để báo cáo khu vực nào mất việc nhiều nhất thì rất khó vì sự chuyển dịch lao động là liên tục.
"Hiện hơn 70% lao động nông thôn, nhưng số dịch chuyển ra khu vực khác là bao nhiêu thì chưa nắm được. Đây là điều trăn trở vì đứng về mặt quản lý, cái lớn nhất là phải nắm được sự chuyển dịch này. Thời gian tới chúng tôi sẽ cố gắng để có số liệu báo cáo Quốc hội", bà Ngân nói.
Ngoài việc điều tra việc làm hằng năm, Bộ Lao động mới thành lập Trung tâm dự báo thị trường lao động. Tuy nhiên, bà Ngân cũng thừa nhận ngay rằng câu trả lời này chưa làm đại biểu Mai và Thuận hài lòng.
Tiếp tục xoáy vào vấn đề việc làm, đại biểu Nguyễn Thị Khá đặt câu hỏi: "Mối quan hệ giữa tăng trưởng và chỉ tiêu giải quyết việc làm thế nào? Tại sao GDP giảm mà chỉ tiêu giải quyết việc làm lại tăng?".
Bộ trưởng Ngân trả lời, theo hệ số co giãn GDP tăng 1% sẽ tạo ra 0,34% việc làm. Việt Nam không dựa hoàn toàn vào hệ số co giãn, mà dựa vào thống kê của từng tỉnh thành, thống kê con số giải quyết việc làm thông qua các chương trình phát triển kinh tế, ví dụ dự án đầu tư, rồi việc dịch chuyển lao động từ nơi này sang nơi khác.
"Ngày 1/7 hằng năm ta có điều tra lao động việc làm để ra một con số, Bộ Lao động không tự nhiên vẽ ra. Năm ngoái, GDP tăng 6,23% thì giải quyết được 1,6 triệu việc làm. Năm nay dự tính 6,5% nên Chính phủ đề xuất và được Quốc hội chấp nhận con số 1,7 triệu. Nếu GDP đạt 5% thì chỉ tạo ra được 1,4 triệu việc làm", bà Ngân nói.
Hồng Khánh
