Sức cản của thu nhập
Châu Á – thị trường lớn nhất thế giới nơi tập trung tới hơn 60% dân số toàn cầu cũng đang trải qua những ngày bị “oanh tạc” bởi các sản phẩm cực hot của Apple như iPhone, iPad, iPod hay thậm chí là máy tính MacBook. Mới cách đây mấy ngày, hãng công nghệ Mỹ này đã công bố kết quả kinh doanh quý cuối cùng của năm 2011 với những con số rất ấn tượng: 37 triệu iPhone, 15,4 triệu iPad đã được bán ra, doanh thu đạt 46,33 tỷ USD (mức dự tính là 38,76 tỷ USD)…. Một phần rất lớn trong thành công này của Apple là nhờ sức tiêu thụ mạnh của các mẫu iPhone 4S vừa chính thức được phân phối tại thị trường Trung Quốc – thị trường đông dân nhất thế giới.
|
Dù rất ham muốn nhưng giá bán quá cao khiến iPhone vẫn nằm ngoài tầm với của đại đa số người dân châu Á. |
Nhưng, Trung Quốc mới chỉ là phần nổi của tảng băng châu Á. Cho đến nay, Apple vẫn chưa thể chạm được tới các thị trường cũng màu mỡ không kém như Ấn Độ hay Indonesia với khoảng 1,4 tỷ dân.
"Tôi muốn mua một chiếc iPhone bởi đó là mẫu điện thoại di động đang nổi nhất hiện nay”, Dylan – một khách hàng mới 19 tuổi đang đi mua sắm tại một cửa hàng ở thủ đô Jakarta (Indonesia) nói. Với mái tóc được cắt theo kiểu thể thao hợp thời trang, chiếc vòng cổ dài lòng thòng, quần jean và cặp kính mát mang hiệu Ray Ban nổi tiếng, Dylan là một khách hàng mà người ta rất dễ gặp ở châu Á, những khách hàng rất thích thời trang và coi chiếc điện thoại di động “hàng hiệu” hay những thiết bị điện tử khác là một món đồ trang sức tô điểm cho phong cách của họ.
Nhưng Dylan cũng giống như hàng trăm triệu khách hàng của một châu Á đang trên đà phát triển có một “vấn đề” rất chung: Họ không đủ tiền để hoàn thiện bộ cánh thời trang của mình. Với giá bán trung bình 830 USD cho một chiếc iPhone 4S hay thậm chí là những chiếc iPhone 4 đời cũ cũng có giá cao gấp đôi mức lương tháng của cậu.
Sự thật đã phơi bày. Đại đa số người tiêu dùng châu Á không đủ khả năng mua các sản phẩm hot của Apple và điều đó trở thành thách thức đối với nhiệm vụ duy trì sức mua cũng như lợi nhuận của Apple trên mảnh đất phương Đông này.
Giải pháp Apple đưa ra là gì? Kinh tế châu Á đang tiến rất nhanh và thu nhập của người dân ở đó sẽ đuổi kịp các nước phương Tây ư? Cũng có thể nhưng lúc đó Apple đã để rơi mất thị trường vô cùng rộng lớn này vào tay các đối thủ cạnh tranh khác như Samsung, Nokia, RIM BlackBerry… với những sản phẩm tốt tương đương, đẹp tương đương nhưng giá bán rẻ hơn hẳn.
Hiện tại, Indonesia vẫn là thị trường trung thành của BlackBerry phần lớn bởi giá bán của chúng hợp lý hơn và như chính Dylan đã nói: “Nếu nó (iPhone) rẻ hơn một chút tôi sẽ cân nhắc việc mua một chiếc”. Giá cũng chính là vật cản đường lớn nhất khiến Apple chưa thể bước chân vào thị trường Ấn Độ và quốc gia với gần 1,2 tỷ dân này vẫn đang phải hài lòng với những gì mà Samsung, RIM và Nokia mang đến. “Tôi muốn mua iPhone nhưng đơn giản là tôi không có tiền”, Soubhik Mukherjee, 26 tuổi, một chuyên gia về marketing mạng xã hội ở New Delhi phát biểu, “Giá bán của nó ở Ấn Độ đắt một cách kỳ cục. Tôi không có thu nhập cao đến thế để nghĩ đến việc mua iPhone”.
Mukherjee cũng đang chuẩn bị mua điện thoại mới và cô dự định sẽ mua một chiếc BlackBerry hay Samsung Galaxy: "Điểm mạnh lớn nhất của iPhone là giao diện người dùng, là thiết kế đẹp và có thể là cả kho ứng dụng phong phú… Nhưng tôi tin rằng thị trường giờ đây đã có đủ những sản phẩm với ưu điểm tương tự. Hai năm trước đây thì chưa có chứ bây giờ thì không thiếu”, Mukherjee cho biết.
… và công nghệ
Các chuyên gia công nghệ cho rằng Apple hoàn toàn có thể phát triển một mẫu iPhone giá rẻ dành riêng cho thị trường châu Á mà không ảnh hưởng đến tỷ suất lợi nhuận siêu khủng của họ hiện nay. Nhưng rào cản khác lại xuất hiện: Sự kém tương thích của sản phẩm Apple với các nhà mạng địa phương và thói quen phân phối sản phẩm.
|
Trong khi 3G còn đang chậm chạp tiến vào châu Á, Apple đã chuẩn bị cho ra mắt các sản phẩm hỗ trợ mạng 4G. |
Tại Trung Quốc, dù đã có không ít người dùng iPhone hay iPad nhưng họ chỉ thực sự khai thác được khả năng của các thiết bị này khi kết nối Wi-Fi bởi công nghệ 3G mà họ sử dụng khác hẳn với công nghệ tích hợp trên sản phẩm của Apple.
Tại Ấn Độ, mặc dù mạng 3G khá phù hợp nhưng vấn đề là dịch vụ này vẫn còn đang trong quá trình triển khai trong khi Apple đã rục rịch cho ra mắt những sản phẩm 4G ở thị trường Âu – Mỹ.
Sự phát triển của mạng 3G ở Ấn Độ đang ì ạch hơn mọi người tưởng bởi giá của dịch vụ vẫn còn cao trong khi hầu hết người dân nước này vẫn quen với việc sử dụng điện thoại để gọi và nhắn tin là chủ yếu còn lướt web hay đàm thoại có hình là một thứ xa xỉ và xa vời.
Kể cả khi đã vượt qua được sự cản trở về mặt công nghệ, Apple sẽ vẫn còn cần phải làm rất nhiều việc để thay đổi (hoặc tương thích) với thói quen sử dụng dịch vụ trả trước của người dân châu Á. Họ thường rất không tin tưởng và không thích ký những bản hợp đồng kéo dài 12 tháng hay 2 năm với nhà mạng – hình thức để được hỗ trợ giá bán iPhone và tăng doanh số. “Tôi không tin nhà mạng đang hỗ trợ giá bán điện thoại cho tôi”, Anshul Gupta, chuyên gia phân tích cấp cao của hãng tư vấn và nghiên cứu thị trường Gartner phát biểu, “Thực tế là người tiêu dùng vẫn luôn phải “xì tiền” trước cho nhà mạng và khi họ trợ giá bán thiết bị cho người dùng, họ sẽ phải trả tiền trước cho Apple”.
Hãy chờ đợi??
Nhưng bất chấp những khó khăn này, các nhà phân tích vẫn cho rằng thị trường châu Á sẽ tiếp tục là miếng ngon của Apple trong những năm tới do nhu cầu của người dùng còn khá cao và chưa hề có dấu hiệu bão hòa.
Trung Quốc hiện đang có hơn 950 triệu thuê bao điện thoại di động, nhiều hơn tổng dân số châu Âu và nền kinh tế của quốc gia này được cho là sẽ vượt qua Mỹ để đứng đầu thế giới trong khoảng 15 năm tới.
Theo các nhà phân tích của hãng đầu từ Barclays Capital, 5 cửa hàng của Apple ở Trung Quốc và Hongkong hiện vẫn đang là những địa điểm tấp nập và mang lại doanh thu cao nhất thế giới cho Apple. Điều này cho thấy Apple vẫn có thể tự tin vào khả năng thắng lợi khi đối đầu với Samsung ngay trên “sân nhà”.
"Vấn đề tương thích với các mạng di động sẽ được giải quyết nhanh chóng và tôi không nghĩ rằng đó là một sự cản trở đáng kể đối với Apple", Gokul Hariharan, chuyên gia phân tích của J.P. Morgan ở Hong Kong nói, “Về giá bán thì đúng là Apple nên giảm thêm chút nữa để tăng cường khả năng xâm nhập thị trường nhưng tôi nghĩ rằng ngay chính thương hiệu của họ cũng đang được ngưỡng mộ nên dù chỉ có tỷ lệ 10 – 15% thôi cũng là một con số khá cao với Apple”.
Trên khắp lục địa vàng, các nhà phân phối của Apple cũng đang tìm cách giải tỏa gánh nặng khi mua iPhone hay iPad cho người dùng. Hiện tại, doanh số của Apple tại châu Á – Thái Bình Dương mới chỉ chiếm 1/5 tổng doanh số của hãng nhưng mức độ tiêu thụ thì họ chỉ chịu đứng sau đối thủ lớn Samsung và bỏ xa nhiều kẻ cạnh tranh khác như Nokia, Motorola hay RIM.
Nhưng Apple vẫn đang rất sợ. Điều mà họ sợ là trong khi các khách hàng châu Á đang tích cóp tiền để mua iPhone hay iPad họ sẽ đột nhiên thay đối khẩu vị và chuyển sang mua một sản phẩm khác như Samsung Galaxy chẳng hạn.
Nỗi lo lắng này không phải là không có lý. Thị phần của Apple tại Trung Quốc đã tăng gấp đôi trong quý đầu của năm 2010 nhưng thị phần của Samsung lại tăng tới….4 lần và dễ dàng qua mặt “quả táo”. Bước ra thị trường toàn cầu, Apple lại trở về vị trí dẫn đầu với 37 triệu iPhone trong quý vừa qua, nhỉnh hơn một chút so với 36,5 triệu máy của Samsung. Nhưng những đối thủ cạnh tranh với Apple thường có một tinh thần “hiếu chiến” cao hơn hẳn nên chưa biết ngôi vị số 1 này của họ sẽ còn giữ được bao lâu nữa.
Thêm vào đó, các hãng điện thoại của Trung Quốc như Huawei hay ZTE đâu có chịu để Apple tác oai, tác quái dễ dàng vậy. Có tin cho rằng 2 nhà sản xuất Trung Quốc này đang chuẩn bị ra mắt các mẫu smartphone “đẹp long lanh” và mạnh mẽ không kém iPhone với giá chỉ khoảng 300 USD, bằng 1/2 giá của một chiếc iPhone 4.
Ông chủ mới của Apple, Tim Cook là một người đặc biệt quan tâm tới thị trường châu Á nói chung và Trung Quốc nói riêng. Ngay khi vừa nhậm chức, Tim Cook đã bóng gió ý đồ tăng cường sự hiện diện của Apple ở châu Á: “Trong quá khứ, tôi đã bày tỏ ý định và giờ đây tôi sẽ làm lại việc đó. Chúng tôi có hàng tấn động lực để tấn công thị trường Trung Quốc hiện nay”.
"Cơ hội cho Apple vẫn còn đó. Có lẽ trong khoảng 3 năm nữa khi thu nhập bình quân đầu người của châu Á tăng lên và giá bán iPhone cũng giảm xuống, đó mới là thời của Apple”, Harry Su, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu của hãng chứng khoán PT Bahana Securities ở Jakatar nhận xét.
Trần Du Phong