Đào tạo nghề đang được Đảng và Nhà nước quan tâm, đầu tư từ nhiều phía. Tuy nhiên theo ý kiến của nhiều chuyên gia, hiệu trưởng các trường dạy nghề đều cho rằng: Chúng ta mới chạy theo số lượng mà chưa đầu tư nhiều vào chất lượng. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do chưa có “chuẩn” trong kiểm định chất lượng đầu ra.
Trao đổi với phóng viên Báo GTVT, ông Vũ Kim Bảng, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần vật tư thiết bị GTVT, đồng thời là Hiệu trưởng Trường trung cấp kỹ thuật và nghiệp vụ du lịch Quang Minh cho biết: Tồn tại lớn nhất trong đào tạo nghề hiện nay là chất lượng lao động thấp, không tương xứng với bằng cấp.
Tuy nhiên, việc này không phải lỗi hoàn toàn ở cơ sở đào tạo nghề mà do chưa có “chuẩn” chung về chất lượng đào tạo, vậy nên mới có tình trạng chất lượng đào tạo ngề không tốt mà học sinh vẫn được cấp bằng.
Tại hội nghị về công tác đào tạo nghề mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân đã nhấn mạnh: Phải làm tốt công tác quản lý về đào tạo nghề. Trong quản lý, cần coi quản lý chất lượng là yếu tố hàng đầu, nếu không sẽ gây lãng phí lớn cho xã hội.
Cụ thể: Phải xây dựng tiêu chí đánh giá đầu vào, đầu ra và tiêu chí đánh giá nghề nghiệp, nếu nơi làm làm tốt phải được khen thưởng, có thể cho thu học phí cao nhưng nếu nơi nào làm chưa tốt thì phê bình.
Hậu quả là bản thân người lao động tốn tiền của, thời gian để học nghề nhưng cuối cùng không có kiến thức, khó xin việc tương ứng với bằng được cấp. Về phía người sử dụng lao động, mặc dù có nhu cầu nhưng không tuyển được lao động, trong khi ngoài xã hội nhiều người không có việc làm.
Theo ông Bảng, việc cho thành lập các cơ sở đào tạo nghề tràn lan cũng là nguyên nhân dẫn đến khó kiểm soát chất lượng. Và việc có quá nhiều trường khiến học sinh, sinh viên không nhận biết được trường nào tốt, không tốt.
Liên quan đến vấn đề này, nhiều chuyên gia giáo dục cũng cho rằng: Khâu kiểm định chất lượng đào tạo nghề hiện nay đang để thị trường, cụ thể là các doanh nghiệp âm thầm đánh giá. Chỉ đến khi các doanh nghiệp thải loại nhiều lao động không nghề, người lao động mới ý thức được tầm quan trọng của tay nghề.
Theo ông Nguyễn Văn Thịnh, Hiệu trưởng Trường CĐ nghề Giao thông vận tải TƯ 2: Chất lượng đào tạo so với nhu cầu thực tế chưa đáp ứng được vì phần lớn các trường đều dạy chay, không có máy móc, thiết bị thực hành.
Điều này có lý do sâu xa là khung học phí đào tạo nghề thấp, chưa đủ để tái đầu tư cơ sở vật chất, vì vậy, tiếng là đào tạo nghề nhưng học sinh, sinh viên ít có điều kiện thực tập nghề. Từ thực tế trên cho thấy, cần sớm đưa ra chuẩn để kiểm soát về chất lượng đào tạo nghề, coi đó là thước đo hệ thống quốc gia về đào tạo nghề, đặc biệt xem lại việc cấp phép thành lập các trường trung cấp nghề, cao đẳng nghề mới. Và việc thay đổi nên bắt đầu từ chính các trường đào tạo nghề, nơi sản xuất ra sản phẩm.
Theo TS Nguyễn Lê Minh, chuyên gia Bộ LĐ-TB-Xh: Chất lượng đào tạo nghề nên bắt đầu từ đào tạo và kết thúc bằng đào tạo. Khi nói về đào tạo nghề các trường nên giới thiệu mình đào tạo ra bao nhiêu học sinh có việc làm và việc làm ổn định chứ đừng nên nói chuyện đào tạo bao nhiêu học sinh, có bao nhiêu giáo viên trình độ gì, cơ sở vật chất thế nào...
Vì sản phẩm chất lượng mới làm nên thương hiệu. Vì vậy, trong thời gian tới cần đưa ra chuẩn đào tạo, coi đó là “mẫu” kiểm định chất lượng đào tạo nghề. Ngoài việc tận dụng xã hội hóa đào tạo nghề không nên khống chế học phí mới mong có sản phẩm tốt.