“Chúng tôi thường rất tập trung và cẩn thận để tránh bị theo dõi" - Kendall Myers đã kể như vậy với một người mà ông cho là điệp viên của Cuba. Người cùng đàm đạo này đã chăm chú lắng nghe và ghi nhớ lại mọi chi tiết. Cả hai vừa mới làm quen vào giữa tháng 4 vừa qua, khi Myers vừa bước ra từ Trường đại học Tổng hợp John Hopkins sau một bài thuyết trình.
Ban đầu Myers tỏ ra rất thận trọng với người lạ, dù anh ta nói rằng mình được phía Cuba cử tới bắt liên lạc. Một thời gian tiếp xúc liên tục sau đó đã khiến điệp viên này chiếm được lòng tin của Myers. Là một điệp viên, Myers thường xuyên phải sống trong nỗi lo ngại bị phát hiện, nên ông không dám tâm sự với người khác về một đất nước mà ông yêu quý hơn cả - đó chính là Cuba. Chỉ có bà vợ Gwendolyn của ông là biết được điều thầm kín này và tình nguyện làm trợ lý cho chồng trong các hoạt động tình báo.
Với người bạn mới này, Myers cuối cùng cũng gặp được một người để có thể tâm sự những chuyện như vậy, cũng như kể về việc cùng vợ cộng tác với tình báo Cuba trong suốt 30 năm qua. Xui xẻo cho Myers khi điệp viên mà ông tin cậy trên thực ra lại là một nhân viên FBI giả danh. Kết quả là vợ chồng Myers đã bị bắt giữ vào ngày 4/6 vừa qua và có nguy cơ phải nhận bản án 35 năm tù vì hoạt động gián điệp.
Một điệp viên không có tài nói dối!
Kendall Myers có một xuất thân rất hoàn hảo đối với một quan chức tại Mỹ. Ông cố của Myers chính là Alexander Bell, nhà phát minh ra điện thoại được cả thế giới biết đến. Ông của Myers là một trong những người sáng lập và là Chủ tịch của Tổ chức khoa học National Geographic Society. Còn cha của Myers là một chuyên gia phẫu thuật tim mạch nổi tiếng. Bản thân vợ chồng nhà Myers sống trong một khu vực toàn quan chức cao cấp tại Washington, thường xuyên có mối quan hệ qua lại với nhiều thành viên chính phủ, nghị sĩ, quan chức cao cấp của Bộ Tư pháp. Họ từng có mối quan hệ rất thân cận với ứng cử viên Tổng thống Barry Goldwater (người đã mất vào năm 1998).
Theo lời những người bạn của Myers, sự hấp dẫn đối với hoạt động gián điệp đã thu hút Myers ngay khi ông còn trong quân đội, cụ thể là trong thời gian tại ngũ ở CHLB Đức từ năm 1959 đến 1962. Myers là người rất thành thạo tiếng Tiệp Khắc nên được giao nhiệm vụ nghe trộm những tín hiệu vô tuyến từ nước này. Tuy nhiên khi trở về Mỹ, Myers vẫn chưa có cơ hội để ứng dụng những kỹ năng này.
Ban đầu, ông vào giảng dạy tại Trường đại học Tổng hợp John Hopkins, trước khi được mời vào làm việc tại Bộ Ngoại giao năm 1977. Một năm sau, Myers được tới Cuba theo lời mời của một phái đoàn Liên Hiệp Quốc. Chuyến đi này đã là một bước ngoặt trong cuộc đời của Myers.
Vào những năm đó, Myers đang có nhiều tâm trạng bất bình với xã hội nước Mỹ, nhất là sau khi ly hôn với người vợ đầu năm 1977. Ông bắt đầu viết nhật ký, và sở thích này vẫn được duy trì ngay cả khi cộng tác với tình báo Cuba, bất chấp đây là điều tối kị đối với một điệp viên nội gián. Trong nhật ký, ông đã không ít lần phẫn nộ vì những thực tại trong xã hội Mỹ - thực trạng tồi tệ của hệ thống y tế và nhiều bất công khác trong xã hội. Trong khi tại Cuba, Myers lại tiếp cận với một thực tế hoàn toàn khác được ông đánh giá là rất lý tưởng.
"Cách mạng không lấy của đất nước Cuba bất cứ thứ gì. Ngược lại nó giúp mở ra một tiềm năng lớn và giải phóng tinh thần Cuba" - Myers đã viết như vậy trong thời gian đặt chân tới Cuba, đồng thời đánh giá Chủ tịch Fidel Castro là "một chính trị gia xuất sắc, có sức thu hút quần chúng, là một trong những lãnh tụ vĩ đại nhất của thời đại hiện nay". Hướng dẫn viên du lịch làm việc với Myers trong thời gian này (có quan hệ với cơ quan tình báo) đã nhanh chóng nhận ra mối thiện cảm đặc biệt này và không có gì khó khăn để thuyết phục ông tham gia cộng tác. Kendall Myers được nhận mật danh là "Agent 202" còn bà vợ là "Agent 123".
Khi Myers quay trở về Mỹ, tình báo Cuba đã yêu cầu ông nên tìm một vị trí làm việc có lợi nhất. Myers lúc đó có hai lựa chọn - hoặc là vào làm việc tại Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA), hoặc là tiếp tục tìm cách thăng tiến tại Bộ Ngoại giao. Theo lời bà Gwendolyn kể lại với điệp viên giả dạng của FBI, chồng của bà sau nỗ lực vào làm việc tại CIA bị thất bại năm 1982 đã quyết định tiếp tục làm việc ở Bộ Ngoại giao. Tại CIA, các nhân viên thường phải kiểm tra định kỳ qua máy phát hiện nói dối, nên Myers lo ngại những biện pháp này.
Thành công nhờ sự kín đáo
Myers đã tận dụng vị trí của một nhân viên cao cấp thuộc Trung tâm Nghiên cứu châu Âu của Bộ Ngoại giao để tiếp cận được với nhiều tài liệu thuộc loại tuyệt mật hồi đầu những năm 80 thế kỷ trước. Cũng trong thời gian này, tình báo Cuba đã cung cấp cho ông một chiếc máy phát vô tuyến Sony phục vụ cho việc liên lạc. Cần nói thêm là người Mỹ đã phát hiện ra một chiếc máy tương tự như vậy khi bắt giữ nữ điệp viên Ana Montes của Cuba vào năm 2001. Điệp viên này là một chuyên gia phân tích kỳ cựu tại Cơ quan Tình báo Bộ Quốc phòng Mỹ và đã cung cấp tài liệu cho Cuba trong suốt 15 năm.
Vợ chồng Myers, theo lời của chính họ, cũng đặc biệt ngưỡng mộ Montes. Cũng như điệp viên này, Kendall Myers không bao giờ mạo hiểm mang tài liệu mật ra khỏi kho lưu trữ - ông chỉ nhớ thông tin cần thiết và ghi những chi tiết quan trọng vào giấy để cất trong tủ làm việc của mình. Để trao đổi thông tin với các điệp viên Cuba, vợ chồng Myers thường tới châu Mỹ Latinh như Mexico, Argentina, Brazil v.v... Họ cũng có nhiều lần gặp gỡ với các điệp viên ngay trên lãnh thổ nước Mỹ.
Theo thừa nhận của Gwendolyn Myers khi bị thẩm vấn, bà thường ấn định những cuộc gặp tại các siêu thị, là nơi việc trao đổi thông tin có thể dễ dàng nhờ việc đánh tráo những chiếc xe đẩy hàng. Chiến thuật đơn giản này hóa ra lại rất thành công trong suốt nhiều năm. Trong vài năm cuối, nhà Myers còn sử dụng hộp thư điện tử để chuyển giao thông tin cho tình báo Cuba.