Tiếng điện thoại nghẹn ngào
Cảng cá Ông Chính (Bà Rịa-Vũng Tàu) những ngày cuối năm. Hàng trăm con tàu đang nằm khoan khoái sau những hành trình dài dò bụng biển khơi tìm cá tôm. Bây giờ nguồn lợi thủy sản ở gần bờ đã cạn dần, tàu phải ra khơi xa với những chuyến đi kéo dài 2-3 tháng trời để theo dấu các luồng cá. Do các dịch vụ trên biển như cung cấp dầu, đá làm lạnh… khá phát triển nên tàu yên tâm đi xa dài ngày. “Tàu thì đủ dầu, đủ đá, nhưng người thì thiếu thốn tình cảm lắm anh à”. Đoàn Đình Thành, thủy thủ tàu BV 4481 nói. “Cứ mỗi khi rảnh rỗi lại chỉ ngồi ngắm biển cả mênh mông, thấy mình nhỏ bé, cô đơn lắm”. Thành trải lòng.
Ngư dân chuẩn bị lưới cho chuyến ra khơi.
Trần Khánh Duy thì luôn cất kỹ bức ảnh chụp cả gia đình trong chiếc xắc nhỏ. “Trước tới giờ, mỗi khi nhớ đất liền, em lại lấy bức ảnh này ra ngắm, thấy ấm lòng hơn”. Trên mỗi tàu đều có máy Icom để liên lạc với đất liền thông qua hệ thống sóng từ đài duyên hải. Nhưng máy này chủ yếu dùng để thông báo bão, thời tiết biển, chỉ có thuyền trưởng mới được dùng và không phải lúc nào cũng dùng tốt.
Tuy nhiên, tin vui đã tới với những người đi biển, khi giờ đây họ đã có thể sử dụng được điện thoại di động ngay cả khi đang ở khơi xa. Nằm trong tầm nhìn từ chiến lược kinh tế biển, Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel) đã đón đầu, tiên phong trong việc xây dựng các trạm phát sóng (BTS) dọc bờ biển nhằm hỗ trợ công tác tuần tra bảo vệ của quân đội, công tác phòng, chống bão lụt, tìm kiếm cứu nạn trên biển và đánh bắt hải sản của ngư dân. 81 trạm BTS đã được lắp đặt dọc bờ biển từ Quảng Ninh đến Kiên Giang. Chúng cộng hưởng sóng với các trạm BTS của Viettel đã được lắp đặt trước đó ở các đảo thuộc chủ quyền Việt Nam ngoài khơi xa, khiến vùng phủ sóng rất rộng. Các ngư dân tại Bà Rịa-Vũng Tàu cho biết ra cách bờ cả trăm hải lý, điện thoại di động vẫn bắt được sóng của Viettel.
Ông Võ Quang Nhơn, chủ tàu BV 9784 hào hứng kể, có những lúc cách bờ gần 200 hải lý vẫn có sóng của Viettel, vẫn nói chuyện được với đất liền, không hiểu là sóng được phát ra từ điểm đảo nào. Ông Nhơn cho biết, bây giờ ông ít dùng máy Icom hơn, vì dùng điện thoại di động rất tiện, ngay cả nhiều lúc trời nổi dông bão vẫn dùng tốt. Cánh thủy thủ thì từ khi xài được điện thoại di động trên biển thì cứ vui như Tết, bất cứ chuyện “sớm nắng, chiều mưa” gì trong đất liền cũng có thể chia sẻ, tâm sự. Biển khơi và đất liền như gần lại với nhau hơn.
Có lẽ hạnh phúc nhất là những “bà xã” trong đất liền. Cũng như nhiều làng quê ven biển khác, khu Bến Đá, đường Trần Phú, thành phố Vũng Tàu là một trong những ngôi làng “đợi”. Bởi phần lớn người dân ở đây làm nghề ngư, quanh năm bám biển. Với những người vợ của họ thì thời gian luôn là sự đợi chờ. Giờ đây, những “tháng nhớ, ngày mong” ấy đã dịu vơi ít nhiều, bởi họ thường xuyên được liên lạc với chồng. Chị Vũ Thị Tâm, vợ anh Nguyễn Văn Phú-thuyền trưởng một tàu đánh bắt xa bờ ứa nước mắt kể lại câu chuyện xảy ra từ mấy tháng trước. Hôm ấy, biển động dữ dội do ảnh hưởng của bão ngoài khơi. Chị bèn nhấc máy gọi điện cho chồng. Những tiếng tút tút kéo dài như thách thức trái tim người vợ. Chị òa khóc khi nghe tiếng nói quen thuộc của chồng:
- Alô, mẹ nó à… Anh đang trên đường vào bờ tránh bão, mọi việc đều tốt đẹp.
- Ba nó à, đi bình an nhé. Em và các con rất mong anh về… Giọng chị nghẹn ngào qua điện thoại.
Xoắn tay kéo cả trăm cây số vào bờ
Còn nhớ, năm 2006 sau khi cơn hung bão Chan-chu đánh thẳng vào ngư dân Việt Nam đang lênh đênh trên biển làm hàng trăm người bỏ mạng, nhiều vấn đề về an toàn, an ninh trên biển đã được nhìn nhận lại một cách cấp thiết. Đặt trong tầm nhìn của chiến lược vươn ra biển thì những nhà hoạch định chiến lược lại càng thấy sốt ruột hơn. Chúng ta còn thiếu nhiều phương tiện để có thể thực hiện thành công chiến lược giàu mạnh lên nhờ biển. Hằng ngày, trên biển có hàng trăm nghìn ngư dân, nhiều giàn khoan dầu khí, rồi quân, dân tại các đảo lớn, đảo nhỏ, đảo chìm, đảo nổi đang sống, lao động, làm giàu, sẵn sàng bảo vệ chủ quyền của Tổ quốc. Thế nhưng, phương tiện liên lạc giữa họ với đất liền là vô cùng khó khăn. Nguồn thông tin cho họ chủ yếu chỉ từ ra-đi-ô, nhưng thông tin ngược lại về đất liền là rất hiếm hoi. Biển cả mênh mông, làm thế nào để xác định được các ngư dân đang ở đâu, cần sự trợ giúp như thế nào, nhất là khi trời đất nổi dông gió, bão bùng? Sau đợt đó, chiếc máy Icom kết nối, trao đổi, tiếp nhận thông tin trực tiếp từ hệ thống đài duyên hải đã được trang bị trên mỗi tàu cá. Và giờ đây, sóng điện thoại di động phủ rộng trên vùng biển Việt Nam là một tầm cao mới của hệ thống thông tin liên lạc trên biển.
Nhiều người khi nhắc đến ý tưởng phủ sóng viễn thông vùng biển, đảo của Tổ quốc đã lắc đầu tỏ ý không tin tưởng vì suất đầu tư quá lớn và hiệu quả thu lại thì khó đong đếm được ngay.
Một trạm phát sóng BTS biển của Viettel, với tầm phát xa hơn 100km tại Bà Rịa-Vũng Tàu.
Ít người biết được rằng, Viettel đã vượt qua rất nhiều khó khăn, sức ép để phủ sóng vùng biển, đảo. Qua nghiên cứu, các kỹ sư của doanh nghiệp viễn thông quân đội biết rằng, phần lớn ngư dân Việt Nam thường hoạt động cách bờ khoảng 30 đến 50 hải lý (tương đương với 55km-93km). Thông hiểu tầm nhìn từ chiến lược biển, vai trò, trách nhiệm của doanh nghiệp quân đội, cũng như nắm bắt được nhu cầu thông tin của ngư dân, lãnh đạo Tổng công ty Viễn thông Quân đội (nay là Tập đoàn Viễn thông Quân đội- Viettel) đã quyết tâm đầu tư các trạm phát sóng thông tin di động (BTS) tại một số đảo thuộc chủ quyền Việt Nam. Mặc dù, chưa hề có kinh nghiệm lắp đặt trạm BTS ở nơi đảo xa đầy nắng, gió, đậm đặc muối mặn, nhưng Viettel vẫn quyết tâm làm, coi thách thức là cơ hội trải nghiệm. Một loạt trạm thu phát sóng BTS đã được dựng lên ở quần đảo Trường Sa. Thật hạnh phúc khi ra Trường Sa vẫn có thể dùng điện thoại di động, lên internet, gửi email một cách đơn giản, tiện lợi. Thành công ấy là động lực khích lệ các kỹ sư Viettel tiếp tục nghiên cứu tìm phương pháp phủ sóng toàn bộ vùng biển Việt Nam.
Về lý thuyết, mỗi trạm BTS trung bình có thể phát sóng được cách xa 35km. Hiện nay, trên toàn thế giới, các mạng điện thoại di động sử dụng công nghệ GSM đều lấy khoảng cách 35km để thiết kế mạng. Tuy nhiên, trong các tài liệu của các nhà cung cấp thiết bị cũng đưa thêm một con số: trạm BTS sử dụng công nghệ GSM có thể phát sóng tối đa tới 121km! Nhưng do tính chất phức tạp giữa yếu tố công nghệ, địa hình và tính hiệu quả nên ở Việt Nam và ngay cả trên thế giới chưa có mạng viễn thông nào nghiên cứu và làm được điều này.
Nhưng để phủ sóng điện thoại cho những ngư dân trên biển, quân, dân trên các đảo, cán bộ-nhân viên khai thác dầu khí trên các giàn khoan... nhất thiết phải tìm ra các giải pháp phát sóng xa 100 km từ bờ biển.
Khi bắt đầu tiến hành dự án, Viettel cũng đã mời các chuyên gia nước ngoài tư vấn nhưng đều nhận được lời khuyên: Đừng phí công sức vào việc làm phi thực tế! Vì con số phát sóng xa 121km chỉ là lý thuyết, hơn nữa còn phải tính đến hiệu quả kinh tế. Quyết không bó tay, nhiều chuyên gia của Viettel đã lênh đênh trên biển hàng tháng trời để khảo sát, thử nghiệm khả năng của từng loại thiết bị. Ý chí, nghị lực của những con người Viettel đã mang lại kết quả như mơ. Tháng 7-2009, Viettel đã thành công khi thực hiện giải pháp phát sóng di động xa 100km từ bờ biển bằng cách thay đổi chiều cao cột phát sóng, sử dụng các thiết bị kích sóng, chọn các điểm đặt cột hợp lý... trở thành nhà khai thác viễn thông đầu tiên trên thế giới áp dụng lý thuyết về khả năng phát sóng của các trạm BTS vào thực tế.
Bay trên muôn vàn ngọn sóng
Đồng chí Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Viettel Bà Rịa- Vũng Tàu còn nhớ như in niềm vui như trẻ thơ của các chiến sĩ tại một nhà giàn cheo leo giữa biển khơi khi biết viễn cảnh mình sẽ được đọc báo, cập nhật thông tin trên internet thông qua sóng di động. “Thật hạnh phúc khi biết rằng công việc mình làm mang ý nghĩa xã hội vô cùng sâu sắc. Nhìn các chiến sĩ nhảy lên, ôm chầm lấy nhau bởi niềm hạnh phúc quá đỗi bình dị, chúng tôi ứa nước mắt vì xúc động. Có biết bao con người đang sống bình lặng và hi sinh. Phải làm điều gì đó thật thiết thực cho họ ...”-Anh Tuấn tâm sự.
Rõ ràng, có sóng viễn thông thì chuyện quản lý, hỗ trợ tàu thuyền ngư dân trên biển trở nên dễ dàng hơn nhiều. Về mặt công nghệ, chỉ cần dò qua sóng di động là định vị được rõ thuê bao đang nằm ở tọa độ nào, từ đó có thể đề ra phương án hỗ trợ kịp thời cho ngư dân. Tính hiệu quả của dự án càng được khẳng định khi ông Võ Quang Nhân, chủ tàu BV 9784 cho chúng tôi biết, tại những nơi trên biển có nhiều tàu, thuyền neo đậu, thả lưới thỉnh thoảng cũng xảy ra tình trạng “nghẽn mạng” y như trong đất liền vì có quá nhiều người gọi! Thế mới biết nhu cầu trao đổi liên lạc giữa đất liền và biển khơi lớn biết chừng nào! Sóng viễn thông cũng sẽ kết nối các tàu cá, nhóm tàu cá đơn lẻ thành một cộng đồng đông đảo, hùng mạnh trên biển.
“Sự thông suốt của thông tin, liên lạc trên biển và trên đất liền đang và sẽ góp phần đổi thay rất lớn cuộc sống của ngư dân, cũng như sự phát triển kinh tế-xã hội của các địa phương ven biển.” Ông Nguyễn Văn Trừ, Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu hồ hởi bày tỏ sự tin tưởng vào tính hiệu quả khi có sóng viễn thông ngoài khơi xa,
Chi phí để xây dựng một trạm BTS phát sóng biển đảo cao gấp 4 lần chi phí để xây dựng trạm thông thường. Nhưng điều đó, không thể ngăn trở được sự xuất hiện ngày càng dày đặc của các trạm BTS biển đảo. Các chuyên gia của Viettel đang tiếp tục nghiên cứu để mở rộng phạm vi phát sóng của trạm BTS, để từ đất liền ra các đảo xa luôn được “tấm lưới” của sóng điện thoại phủ trùm dày đặc.
… Lại một ngày mới vươn mình khỏi mặt biển. Từng đoàn thuyền oai dũng đè sóng, tiến thẳng về phía mặt trời. Nơi ấy là biển bạc, gửi gắm bao khát vọng chinh phục, làm giàu cho Tổ quốc. Nơi ấy sẽ ngày càng gần đất liền hơn, được đất liền bao bọc trong vòng tay ấm áp, yêu thương. Những người con can trường, quả cảm ra khơi sẽ không bao giờ cô đơn, vì bên họ luôn có người thân, bạn bè, đồng đội và cả một dân tộc tiếp sức tiến lên.
Bài và ảnh: HỒ QUANG PHƯƠNG
