Theo BBC, Israel đã công bố kế hoạch xây dựng thêm 1.600 ngôi nhà tại khu vực Đông Jerusalem ngay trước chuyến công du nhằm tái khởi động tiến trình hòa bình Trung Đông của Phó tổng thống Mỹ Joe Biden hôm 9.3. Và hôm qua, Palestine đã có phản ứng mạnh mẽ về kế hoạch trên trong bối cảnh áp lực quốc tế và quốc nội đang đè nặng lên Israel.
Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas tuyên bố sẽ không xúc tiến các cuộc đàm phán gián tiếp mà người Palestine đã miễn cưỡng đồng ý hôm 7.3 nếu kế hoạch xây dựng nhà mới cho người định cư Do Thái không bị hủy bỏ, theo AFP. Sáng qua, sau cuộc họp khẩn cấp của các đại sứ Ả Rập, Liên đoàn Ả Rập cũng đã ra thông cáo khẳng định "các biện pháp của Israel phải được chấm dứt trước bất kỳ cuộc thảo luận nào về việc nối lại thương thuyết, trực tiếp hoặc gián tiếp".
Quyết định của Israel đã vấp phải sự lên án mạnh mẽ từ Phó tổng thống Biden, người đã có cuộc gặp với Tổng thống Abbas và giới chức Palestine ở Bờ Tây hôm 10.3. Tranh cãi cũng đã nổ ra trong liên minh cánh hữu cầm quyền của Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Bộ trưởng Nông nghiệp Shalom Simhon thuộc Công đảng hôm qua cảnh báo đảng này có thể rút khỏi liên minh vì các thành viên của đảng "tham gia chính phủ liên minh nhằm nối lại tiến trình hòa bình với người Palestine". Ông khẳng định sự giận dữ của ông Biden là "có lý" và Israel sẽ "phải trả một cái giá".
Ông Biden hy vọng chuyến công du Trung Đông sẽ làm tăng cơ may xúc tiến các cuộc đàm phán gián tiếp. Thay vào đó ông phải giải quyết hậu quả từ quyết định của Israel. Trong cuộc họp báo với ông Abbas tại Bờ Tây, nhân vật số 2 của Mỹ tuyên bố Washington "sẽ buộc cả hai phía phải chịu trách nhiệm về bất kỳ tuyên bố hoặc hành động nào làm gia tăng căng thẳng hoặc gây tổn hại kết quả đàm phán". Người Palestine coi Đông Jerusalem là thủ đô của một nhà nước trong tương lai, trong khi Israel, vốn đã thâu tóm khu vực này từ năm 1967 và sáp nhập nó với phần còn lại của Jerusalem, xem thành phố này là thủ đô vĩnh viễn và không thể chia cắt.
Nhiều quốc gia, trong đó có các thành viên HĐBA LHQ như Nga, Anh và Trung Quốc, đã lên tiếng chỉ trích quyết định của Israel. Mỹ khẳng định Đặc sứ George Mitchell sẽ đề cập vấn đề trên khi trở lại Trung Đông vào tuần tới.
Trước sức ép từ nhiều phía, Thủ tướng Netanyahu hôm qua đã gọi điện cho ông Biden bày tỏ sự "hối tiếc" và tuyên bố sẽ không xúc tiến kế hoạch xây khu định cư mới trong tuần này, theo AFP. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Israel sẽ từ bỏ ý định này và những quan điểm không nhượng bộ sẽ một lần nữa cản trở hòa bình Trung Đông.
Trùng Quang