Việc nới lỏng chính sách tiền tệ và kích cầu đầu tư tiêu dùng đã góp phần làm cho tín dụng tăng trở lại khá nhanh
Những thông điệp mang tính cảnh báo
Theo T.S Nguyễn Minh Phong, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, những tháng đầu năm 2009, ở nước ta chỉ số CPI không cao, nhưng xu hướng tăng nhanh vững chắc trong những tháng gần đây. So với tháng 12/2008, CPI của cả nước tăng lần lượt qua 6 tháng từ đầu năm đến nay là: 0.32%; 1,49%; 1,32%; 1,68% ;2,12% và 2,68%.Xu hướng tăng nhanh trong 3 tháng của quý 2/2009 xuất hiện rất rõ ở Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh, với các dãy số lần lượt là 0,13%; 0,24% và 0,91% và 0,49%; 0,58%và 0,6%... Điều này cho thấy dấu hiệu gia tăng mạnh dần các tác động trễ (thường từ 3-6 tháng) của chính sách nới lỏng tài chính-tiền tệ trong khuôn khổ của các gói kích cầu của Việt Nam.
Ông Phong nhận định, giá cả tại Việt Nam đang xuất hiện những con sóng lạ so với xu hướng giá cả của thế giới với những thông điệp mang tính cảnh báo. Đó là cú “lội ngược dòng” của giá sữa trong nước so với thế giới; đó là cơn sốt kéo dài khá lâu những tháng cuối quý 1, đầu quý 2/2009 của thị trường chứng khoán (TTCK Việt Nam trong khi có sự nguội lạnh chung của TTCK thế giới, khiến giá trị vốn hóa của TTCK tăng chóng mặt, từ mức 15% GDP cuối năm 2008, lên mức 32% GDP chỉ trong vài chục ngày, đạt mức tăng trưởng cao nhất trong lịch sử 9 năm hình thành và phát triển TTCK nước ta. Giá cả trên thị trường bất động sản trong nước nóng dần trong thời gian qua cũng là một hiện tượng trái ngược với xu hướng bán đổ bán tháo trên thị trường bất động sản Mỹ hoặc không khí trầm lắng chung bao phủ thị trường này trên thế giới. Cuối cùng, đó là làn sóng tăng lãi suất ngân hàng hiện nay đang tạo ra sự tương phản khác biệt với xu hướng kiềm chế lãi suất chung khá thấp trên thị trường tài chính thế giới…
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng khẳng định, các gói kích thích kinh tế sẽ tác động tích cực tới tổng cung và tổng cầu xã hội thông qua "bàn tay hữu hình của Nhà nước" theo hướng khuyến khích đầu tư và mở rộng quy mô tiêu dùng. Bên cạnh đó, những hoạt động xúc tiến đầu tư và thương mại được tài trợ từ gói kích cầu, nếu thực hiện hiệu quả sẽ tác động tích cực đến phát triển kinh tế - xã hội…
Khả năng tăng giá sốc rất khó xảy ra
Qua diễn biến giá cả 6 tháng đầu năm và tình hình kinh tế trong nước cũng như thế giới, hầu hết các chuyên gia đều cho rằng, khả năng tăng giá sốc như năm 2008 là rất khó xảy ra. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng đưa ra dự báo khá giống nhau là chỉ số giá tiêu dùng sẽ có xu hướng tăng và ở mức dưới 2 con số trong thời gian tới.
Ông Nguyễn Đức Thắng, Phó Vụ trưởng Vụ Thương mại Dịch vụ và giá cả (Tổng cục Thống kê) cho rằng, thực hiện kích cầu, một lượng tiền lớn được đưa ra trong những tháng gần đây và những tháng tiếp theo sẽ tạo áp lực đối với chí số giá tiêu dùng (CPI). Việc nới lỏng chính sách tiền tệ và kích cầu đầu tư tiêu dùng đã góp phần làm cho tín dụng tăng trở lại khá nhanh. Ông Thắng cảnh báo, sự nới lỏng là cần thiết, nhưng cần có sự kiểm soát chất lượng chặt chẽ, điều hành thận trọng theo diễn biến giá cả thị trường trong nước và thế giới, để chủ động ngăn chặn lạm phát quay trở lại.
“Từ quý 2 năm nay, lãi suất có xu hướng gia tăng. Do ảnh hưởng trễ hai quý của lãi suất, có thể dự đoán lạm phát sẽ gia tăng trong hai quý tới”- TS. Đặng Ngọc Tú (Viện Khoa học tài chính) phân tích.
Các chuyên gia đồng ý rằng, nhiệm vụ kiềm chế lạm phát đặt ra cho năm 2009 khó khăn hơn so với năm 2008, vì phải đồng thời đảm bảo mục tiêu kích cầu đầu tư, kích cầu tiêu dùng để phát triển sản xuất, đẩy mạnh xuất khẩu, vừa phải kiềm chế lạm phát.
Bởi vậy, theo ông Phong, các hoạt động quản lý Nhà nước cần tiếp tục triển khai “kích cầu” có trọng tâm, trọng điểm, giảm thiểu cơ chế xin-cho trong hoạt động kích cầu; tăng cường các hoạt động xúc tiến đầu tư, xúc tiến thương mại có tổ chức đi đôi với thúc đẩy các hoạt động tái cơ cấu nền kinh tế… Đồng thời, cần coi trọng hơn công tác thông tin, giám sát từ xa, giám sát sau cho vay đầu tư và giám sát tổng thể bảo đảm an toàn hệ thống.
Bên cạnh đó, việc đưa ra những chính sách điều hành linh hoạt, thận trọng sẽ là một trong những yếu tố hiệu quả giúp ngăn ngừa lạm phát, hỗ trợ kinh tế phát triển hợp lý.
Bài, ảnh: Đinh Trần