Can thiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV: “Vaccin” hữu hiệu nhưng phải tăng liều

Can thiep giam tac hai trong du phong lay nhiem HIV: “Vaccin” huu hieu nhung phai tang lieu

Dịch HIV ở nước ta vẫn đang ở giai đoạn tập trung trong nhóm người có hành vi nguy cơ cao. Vì vậy, hoạt động can thiệp giảm tác hại luôn được coi là một trong những mũi nhọn ưu tiên. Hoạt động này được ví như “quả đấm thép”, là liều “vaccin” hữu hiệu trong dự phòng lây nhiễm HIV.

Cầu nối giữa nhóm người có hành vi nguy cơ cao với các dịch vụ...

Hoạt động tiếp cận cộng đồng đóng vai trò rất quan trọng trong việc tiếp cận với nhóm người có hành vi nguy cơ cao như người nghiện chích ma túy, nữ bán dâm, người có quan hệ tình dục đồng giới, người di biến động... Để thực hiện các biện pháp can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV, hoạt động tiếp cận cộng đồng được thực hiện chủ yếu qua đội ngũ tuyên truyền viên đồng đẳng (TTVĐĐ), cộng tác viên (CTV). Chính đội ngũ này đã tỏa ra khắp xã, phường để tiếp cận với những nhóm người có hành vi nguy cơ cao để truyền thông thay đổi hành vi nhằm phòng, chống HIV/AIDS; phân phát cho họ những dụng cụ dự phòng lây nhiễm HIV như phát bơm kim tiêm sạch, thu gom bơm kim tiêm đã qua sử dụng, phân phát và hướng dẫn sử dụng bao cao su; giới thiệu họ tới các dịch vụ hỗ trợ khác (tư vấn xét nghiệm tự nguyện, điều trị HIV/AIDS bằng thuốc kháng virut (ARV), khám và điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục khi cần thiết và hỗ trợ người bệnh tham gia điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng methadone).

Tiếp cận, tư vấn cho người nghiện chích ma túy.

Tính đến hết quý 2/2009 chương trình tiếp cận cộng đồng ở nước ta đã thu hút được sự tham gia của 5.016 TTVĐĐ, 7.499 CTV, tăng khoảng 50% so với năm 2008. Đã có 55,76% số quận/huyện trên toàn quốc triển khai chương trình bơm kim tiêm (năm 2008 là 35,1%) và gần 56% các quận/huyện triển khai chương trình bao cao su. Sự tăng độ bao phủ của hoạt động tiếp cận cộng đồng cũng đồng nghĩa với những người có hành vi nguy cơ cao tiếp cận được nhiều hơn với các dịch vụ và các biện pháp can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV. 6 tháng đầu năm 2009 đã có 10.535.000 chiếc bơm kim tiêm và gần 10 triệu bao cao su được phát ra (khoảng 85% số bơm kim tiêm được phát tới người nghiện chích ma túy qua mạng lưới TTVĐĐ) và hơn 6 triệu bơm kim tiêm bẩn đã được thu gom và xử lý (chiếm hơn 60% số bơm kim tiêm phát ra); đã có 91.976 lượt người tới các phòng tư vấn xét nghiệm tự nguyện; 89.983 lượt người được giới thiệu đến các phòng khám bệnh LTQĐTD và 60.053 lượt người được giới thiệu điều trị ARV tại các phòng khám ngoại trú.

Sở dĩ chương trình can thiệp giảm tác hại có được bước tiến xa như vậy là nhờ chúng ta có một hành lang pháp lý vững chắc, thông qua việc ban hành Luật Phòng, chống HIV/AIDS, Nghị định số 108 của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng, chống HIV/AIDS cũng như Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn 2020. Qua đó các bộ, ban, ngành, đoàn thể cũng đã tích cực tham gia vào công tác phòng, chống HIV/AIDS, tạo điều kiện thuận lợi cho chương trình can thiệp giảm tác hại trong đó có hoạt động tiếp cận cộng đồng.

Và những khó khăn

Hiện độ bao phủ của chương trình mới đạt khoảng 50% số quận, huyện trên toàn quốc nên số bơm kim tiêm, bao cao su do chương trình phân phát vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của các đối tượng can thiệp, do đó hạn chế hiệu quả của chương trình. Chưa có thống kê chính xác về số lượng người nghiện chích ma túy, người bán dâm nên còn khó khăn trong việc lập kế hoạch triển khai công tác can thiệp cũng như tiếp cận với các đối tượng này. Số lượng TTVĐĐ và CTV mặc dù có tăng lên hàng năm nhưng vẫn chưa đủ đáp ứng như cầu thực tế. Bên cạnh đó đội ngũ này lại hay thay đổi do sức khỏe kém ảnh hưởng tới việc tổ chức, triển khai các hoạt động can thiệp giảm tác hại.

Hơn nữa nguồn ngân sách cho chương trình can thiệp giảm tác hại trong đó có hoạt động tiếp cận cộng đồng chủ yếu được hỗ trợ do các chương trình, dự án nước ngoài. Điều này gây ra khó khăn trong việc duy trì và mở rộng mạng lưới TTVĐĐ và CTV khi các chương trình, dự án kết thúc.

Vì vậy thời gian tới các tỉnh, thành phố cần tiếp tục đẩy mạnh hoạt động này để nâng cao hơn nữa hiệu quả của công tác phòng, chống HIV/AIDS; Các tỉnh cần chủ động kết cấu nguồn ngân sách địa phương trong hoạt động tiếp cận cộng đồng để đảm bảo tính bền vững của chương trình, tránh bị gián đoạn khi các chương trình, dự án nước ngoài kết thúc.

Kỳ Phương