QĐND - Hiện nay, nhiều người sử dụng sữa đậu nành như một loại nước uống bổ dưỡng và tốt cho sức khỏe. Thế nhưng, nếu uống sữa đậu nành không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP), không những không tăng cường sức khỏe, mà còn là nguyên nhân gây ra nhiều loại bệnh tật.
Theo quy định của ngành y tế, sữa đậu nành là một trong mười nhóm sản phẩm có nguy cơ nhiễm khuẩn cao, vì vậy bắt buộc các cơ sở sản xuất, kinh doanh phải có Giấy chứng nhận bảo đảm VSATTP mới được hoạt động. Tuy nhiên, trên thực tế, hầu hết các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ trong các khu dân cư, các hàng quán bán sữa đậu nành trong chợ, trên các đường phố đều chưa có Giấy chứng nhận VSATTP, cơ sở sản xuất thì tạm bợ và mất vệ sinh.
Quan sát một cửa hàng trong chợ Chùa Láng, ai trong chúng ta cũng phải rùng mình vì quy trình sản xuất sữa đậu nành ở đây. Đậu tương được ngâm trước từ 2 tới 3 ngày, khi đủ độ nở và mềm thì được cho vào máy xay cáu bẩn, sau đó bột được đựng trong những thùng nhựa cũ kỹ, không tẩy trùng, không nắp đậy... và được bàn tay để trần nhanh chóng nhào nặn. Một phần bột được chế biến thành đậu phụ, một phần bột được lọc thành sữa đậu nành. Với dung dịch sữa đậu, người làm đậu pha thêm nước, sau đó cho vào nồi đun sôi để trở thành sữa đậu nành. Ước chừng từ lúc xay đậu tương đến lúc thành phẩm sữa đậu nành chỉ mất chừng khoảng 20 phút. Sữa được đổ ra các thùng chứa cũ bẩn rồi được đóng gói, đóng chai, mang đi tiêu thụ. Thêm một điều khiến người tiêu dùng phải rùng mình, đó là vỏ chai đựng sữa đậu nành được tận dụng từ những vỏ chai rượu, bia… và tái sử dụng nhiều lần. Qua mỗi ngày, người đưa sữa thu chai về và tiến hành rửa sơ sài và đưa vào sử dụng. Nhìn cốc sữa, không ai biết được trong đó tiềm ẩn những mầm bệnh nguy hiểm gì?
Phó giám đốc Viện Dinh dưỡng quốc gia, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thị Lâm cho biết, sữa đậu nành giàu đạm, axit amin, là nguồn canxi quý rất tốt cho sức khỏe. Đối với người già sữa đậu nành cung cấp chất isoflavon (hay còn gọi là estrogen thực vật) giúp ngăn ngừa oxy hóa các chất béo trong máu giúp giảm nguy cơ vữa xơ động mạch, nhồi máu cơ tim, hấp thu chuyển hóa canxi tốt, ngăn ngừa loãng xương. Đối với nữ giới, sữa đậu nành bổ sung thêm estrogen thực vật rất tốt cho chị em một làn da tươi sáng và một mái tóc dày khỏe. Còn đối với nam giới thì không sợ yếu sinh lý vì estrogen thực vật này có tác dụng yếu hơn từ 500 tới 1000 lần so với estrogen nguồn gốc động vật. Nhưng chính điều này cũng làm cho sữa đậu nành dễ bị nhiễm khuẩn. Ngay cả khi được sản xuất đúng quy cách, hợp vệ sinh, nhưng bảo quản, vận chuyển không bảo đảm, đúng quy cách, thì nguy cơ bị nhiễm khuẩn hoặc biến chất cũng rất cao. Theo kết quả nghiên cứu của Trung tâm Dịch vụ phân tích thí nghiệm, Sở Khoa học - Công nghệ TP Hồ Chí Minh thực hiện thì một số mẫu sữa đậu nành bán rong có nhiều loại vi khuẩn như chỉ số nhiễm khuẩn E.coli (loại vi khuẩn đường ruột gây bệnh tiêu chảy cấp) gấp 250 lần cho phép, nhiều loại vi sinh gây bệnh tiêu chảy cũng đã được tìm thấy trong các mẫu sữa đậu nành đường phố. Trong đó vi sinh Bacillus cereus (gây tiêu chảy) vẫn còn tồn tại và nhiều gấp 900 lần tiêu chuẩn cho phép. Tổng số nấm men mốc gấp 7 lần quy định, tổng vi sinh vật hiếm khí gấp 6.800 lần. Ngoài ra, theo tiết lộ của không ít cơ sở sản xuất, để giảm chi phí, họ đã sử dụng chất phụ gia không rõ nguồn gốc trong quá trình chế biến. Thậm chí có những cơ sở sản xuất còn sử dụng cả hóa chất tạo hương để pha chế.
Chính vì vậy, bà Lâm khuyến cáo người tiêu dùng nên tự làm sữa đậu nành và uống nóng ngay tại nhà hoặc sử dụng các sản phẩm sữa đậu nành có nhãn mác rõ ràng, được sản xuất theo quy trình công nghệ vô trùng khép kín, được các cơ quan chức năng chứng nhận và phải chú ý đến hạn sử dụng, cách bảo quản sữa đúng phương pháp.
Vũ Dung