Cần sớm ban hành Luật đối tác công tư

Nhân dân - 

Can som ban hanh Luat doi tac cong tu

Cầu Rạch Chiếc là một trong các dự án thực hiện BOT, một hình thức của PPP

Hình thức đầu tư mới mẻ

PPP tại Việt Nam được hiểu là hình thức mà nhà nước cho phép tư nhân cùng tham gia đầu tư vào các dịch vụ hoặc công trình công cộng của nhà nước. Đây được xem là hình thức hợp tác tối ưu hóa hiệu quả đầu tư và cung cấp dịch vụ công cộng chất lượng cao mang lại lợi ích cho cả nhà nước và người dân vì tận dụng được nguồn lực tài chính và quản lý từ tư nhân mà vẫn đảm bảo lợi ích cho người dân.

Trong khi đó, hình thức này đã xuất hiện từ mấy chục năm nay trên thế giới và phổ biến ở năm hình thức gồm nhượng quyền khai thác (Franchise), mô hình thiết kế - xây dựng - tài trợ - vận hành DBFO (Design- Build - Finance - Operate), mô hình xây dựng - vận hành - chuyển giao BOT (Build - Operate - Transfer), mô hình BTO (xây dựng - chuyển giao - vận hành và mô hình BOO xây dựng - sở hữu - vận hành (Build - Own - Operate).

Theo thống kê của Ngân hàng Thế giới, từ 1994 đến 2004, Việt Nam đã có 32 dự án được thực hiện theo mô hình PPP với tổng mức vốn cam kết khoảng 6,7 tỉ đô la trong đó mô hình BOT và BOO là các mô hình được triển khai nhiều nhất.

Đặc biệt là sau khi Quyết định 71/2010/QĐ-TTg về việc ban hành Quy chế Thí điểm đầu tư theo hình thức PPP được ban hành và chính thức có hiệu lực từ ngày15-2011. Điều này đã thu hút nhà đầu tư chú ý đến mô hình hợp tác nhà nước và tư nhân (PPP) nhiều hơn.

Mới đây nhất, Chính phủ đã giao cho Bộ Giao thông Vận tải thực hiện thí điểm mô hình PPP ở dự án đường cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết và hiện nay Bộ Giao thông Vận tải đã thành lập tổ công tác liên ngành với sự tham gia của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước để triển khai dưới sự hỗ trợ của Ngân hàng Thế giới (WB).

Phó Cục trưởng Cục Quản lý Đầu thầu, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Đăng Trương cũng cho rằng đây cũng là dự án đầu tiên ở nước ta thể hiện rõ nhất theo hình thức hợp tác công tư dù hình thức này đã xuất hiện nhiều năm nay ở nước ta.

Cũng theo ông Trương, chính sự xuất hiện của PPP mà Việt Nam đã nhận được sự ủng hộ và đồng thuận của cộng đồng các nhà tài trợ như WB, JICA, AFD…) để giúp Việt Nam thực hiện thành công thí điểm PPP và hoàn thiện khung thể chế cho phát triển đầu tư công theo PPP trong tương lai.

Hiện các Bộ, ngành và địa phương đang phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư nghiên cứu hơn 20 dự án trong các lĩnh vực để trình Chính phủ xin thí điểm theo mô hình PPP.

Sớm ban hành luật đối tác công tư

Tại hội thảo, các đại biểu đều cho rằng, tuy mô hình này đã xuất hiện ở Việt Nam từ rất lâu nhưng hành lang pháp lý của chúng ta chưa hoàn thiện, còn thiếu đồng bộ.

Ngoài ra, một trong mục tiêu của PPP là thu hút vốn từ các nhà đầu tư nhưng một số doanh nghiệp còn thắc mắc về ràng buộc bảo lãnh vốn vay của Chính phủ và tỷ lệ góp vốn 30-70 trong một dự án PPP.

Tiến sĩ Trần Du Lịch, Phó Đoàn Đại biểu quốc hội TP Hồ Chí Minh cho rằng, Quốc hội cần sớm ban hành luật đối tác công tư vì hình thức này sẽ huy động nguồn vốn từ khu vực tư nhân đầu tư vào lĩnh vực cung cấp dịch vụ và hàng hóa công cộng; Bên cạnh sự hạn chế của nguồn vốn ngân sách, ước chỉ bảo đảm 20-30% nhu cầu đầu tư thì cần có chính sách để huy động các nhà đầu tư trong và ngoài nước đầu tư vào hệ thống kết cấu hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông và hạ tầng đô thị; chủ trương xã hội hóa đầu tư trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội với nhiều hình thức khác nhau song thực tiễn cũng đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến khía cạnh pháp lý về mối quan hệ giữa nhà nước với tư nhân trong quá trình đầu tư; về chính sách ưu đãi ở tầm vĩ mô cầ phải được giải quyết. Ngoài ra, tuy quyết định số 71/2010/QĐ.TTg đã được ban hành nhưng với địa vị pháp lý của một quyết định sẽ rất hạn chế về mặt chính sách và cơ chế hoạt động của hình thức “công tư đối tác”. Nó cũng không đủ mức hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Đó là chưa nói đến việc nếu các địa phương và các ngành có điều kiện thực hiện hình thức đầu tư này bắng các chính sách “sáng tạo” riêng của mình sẽ dẫn đến sự tùy tiện trong chính sách và không bảo đảm sự an toàn về pháp lý cho các bên.

Còn theo Luật sư Nguyễn Hưng Quang, văn phòng luật sự NHQuang và cộng sự thì Việt Nam cũng cần thống nhất một khái niệm về PPP bởi từ trước tới này PPP được hiểu theo nhiều khái niệm như: xã hội hóa, nhà nước và nhân dân cùng làm, khu vực tư… Ngoài ra, các dự án PPP cần mở rộng ra nhiều lĩnh vực để thu hút nhiều hơn nữa các thế mạnh từ nhà đầu tư.

Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Hồng Ninh, Tổng Giám đốc IDICO cho rằng: việc thực hiện PPP còn gặp rất nhiều khó khăn, trong đó có khâu giải quyết các thủ tục, giấy phép đầu tư, xây dựng. Điển hình như công ty chúng tôi có những dự án từ khi viết giấy phép đến khi triển khai dự án mất thời gian đến bảy năm.

Ngoài ra, việc chia sẻ những rủi ro khi nhà đầu tư gặp phải cũng chưa được cơ quan nhà nước quan tâm đúng mức.

Trong khi đó, ông Dương Quang Châu, Giám đốc công ty Cổ phần đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP Hồ Chí Minh (CII) nêu ý kiến: cơ quan chức năng cần tạo những điều kiện cho doanh nghiệp tham gia các PPP có nguồn vốn lớn để doanh nghiệp đóng góp nhiều hơn vào hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng, dịch vụ cho xã hội