Nhân viên đặc vụ Victor Avila và người cộng sự đang bị tấn công khi hơn chục tay súng bao vây họ trên đường cao tốc ở trung tâm Mexico. Avila quan sát thấy hàng chục viên đạn bật khỏi chiếc se Suburban bọc thép của họ và cả hai đã trúng đạn. Cuộc gọi đã giúp cứu mạng Avila. Các quan chức Mỹ ngay lập tức liên lạc với những người đồng minh trong lực lượng cảnh sát liên bang Mexico đến hiện trường đánh bật các tay súng và đưa hai nhân viên đặc vụ đến bệnh viện.
Đặc vụ Jaime Zapata
Avila được cứu sống sau khi các bác sỹ phẫu thuật lấy ra được hai viên đạn ở chân. Nhưng người cộng sự của anh ta là Jaime Zapata đã thiệt mạng và được đưa về an táng danh dự tại quê hương Brownsville, Texas. Bộ trưởng An ninh nội địa Janet Napolitano và Bộ trưởng Tư pháp Eric Holder đã đến dự đám tang. Tổng thống Obama đã gọi điện chia buồn tới gia đình Zapata. Một sự hy hữu dành cho một nhân viên đặc vụ.
Cái chết của Zapata được ghi nhận là vụ án mạng đầu tiên đối với một nhân viên đặc vụ Mỹ đang làm nhiệm vụ trong cuộc chiến chống ma túy của Mexico, được phát động kể từ khi Tổng thống Felipe Calderon lên nắm quyền tháng 12-2006 và tuyên bố một cuộc tấn công chưa từng có tiền lệ đối với các tập đoàn tội phạm ma túy. Cái chết của Zapata đã trở thành một sự kiện tạo thêm áp lực đối với đồng minh chống ma túy Mỹ - Mexico vốn đã căng thẳng.
Về mặt công khai, Chính quyền Calderon và Chính quyền Obama đang tiếp tục cùng nhau tô vẽ nên một bức tranh lạc quan Mỹ và Mexico đồng hành trong cuộc chiến đánh bại kẻ thù chung là các tập đoàn ma túy. Nhưng những gì được tiết lộ trên trang Wikileaks và những bình luận thẳng thắn của các quan chức cả hai phía cho thấy căng thẳng giữa hai bên ngày càng tăng.
Đã có những bình luận từ các quan chức chính trị cho rằng Mexico trả giá bằng số thương vong trong khi Mỹ trả giá bằng đô la. Chính quyền Obama dự kiến khoản hỗ trợ chống ma túy trong năm ngân sách 2012 khoảng dưới 334 triệu USD, so với ngân sách an ninh liên bang của Mexico chỉ khoảng 14 tỷ USD mỗi năm. Trong khi đó, những người sử dụng ma túy Mỹ đang đảm bảo một khoản thu nhập cho các tập đoàn ma túy mỗi năm khoảng 30 tỷ USD.
Tuy nhiên, những khoản chi phí như vậy cũng chưa đủ làm hài lòng những đặc vụ như Avila và Zapata thuộc lực lượng di trú và hải quan (ICE). Vì theo luật Mexico, những người này không được phép mang súng, trong khi những nhóm sát thủ của các tập đoàn ma túy lại không thiếu nguồn cung súng trường tự động, thường là từ những cửa hiệu bán súng của Mỹ.
Thực ra những tuyên bố mạnh mẽ cũng chỉ để che giấu sự lo ngại rằng những băng đảng ma túy Mexico không còn “tôn trọng” các lực lượng Mỹ. Thực tế là các tay súng đã tấn công Zapata và Avila mặc dù xe của họ có mang biển kiểm soát ngoại giao. Hơn nữa, các thông tin chi tiết từ vụ việc còn cho biết, mặc dù hai đặc vụ này đã ra hiệu là các nhân viên Mỹ nhưng những kẻ tấn công vẫn làm ngơ.
Hai nhân viên đặc vụ Avila và Zapata bị tấn công trên đường trở về thành phố Mexico City sau khi họ đến gặp đồng nghiệp ở bang San Luis Potosi để trao thiết bị liên lạc. Vẫn chưa biết chắc chắn họ đang tiến hành điều tra về vấn đề gì. Lực lượng ICE thường sử dụng những hoạt động bí mật, người cung cấp tin và các kỹ thuật khác để theo dõi tất cả những đối tượng hoạt động qua biên giới, từ bọn buôn người cho đến các khách du lịch tình dục. Và đương nhiên, những cuộc điều tra kiểu như vậy lại khiến cho các tập đoàn ma túy Mexico nổi giận. Cũng có thể bọn tội phạm chỉ nhằm mục đích cướp chiếc xe tải Suburban để phục vụ cho các hoạt động khác của chúng. Những vụ việc như vậy ngày càng trở lên phổ biến trên các tuyến đường Mexico.
Trong những năm gần đây, đã có hàng chục quan chức Mexico bị bắt giữ do tiết lộ thông tin cho các băng đảng. Sự mất lòng tin đối với các lực lượng an ninh Mexico cũng được đề cập đến trong những tiết lộ của Wikileaks. Nhưng có lẽ áp lực lớn nhất đối với liên minh chống ma túy này là thất bại trong việc kiềm chế bạo lực.
Trong hơn 4 năm, đã có hàng chục ông trùm ma túy bị bắt giữ nhưng máu vẫn đổ. Cùng tuần xảy ra vụ tấn công Zapata là một cuộc thảm sát 18 nạn nhân và một cuộc tấn công lựu đạn vào một khu chợ. Chỉ trong 3 ngày từ 17-2 đến 19-2 đã xảy ra 51 vụ án mạng tại thành phố biên giới Ciudad Juarez. Tổng cộng đến nay cuộc chiến chống ma túy của Mexico đã cướp đi sinh mạng của 35.000 người, bao gồm cả bọn tội phạm, lực lượng an ninh và dân thường. Và giờ đây, một nhân viên đặc vụ Mỹ nằm trong danh sách thương vong.