Xin ông cho biết, 6 tháng đầu năm nay, việc kinh doanh trên TTCK có khó khăn nhiều không?
Đầu tiên chúng ta hãy cùng nhìn lại một vài số liệu thống kê tổng thể TTCK Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2011 để thấy được thực trạng của thị trường.
Xu hướng suy giảm của TTCK chiếm ưu thế trong suốt 6 tháng và đang kéo dài đến tận những ngày đầu tháng 8 hôm nay (ngày 3/8 thị trường đóng cửa: VN-Index: 391.47; HNX-Index: 67.45 thấp hơn cả mức đáy lịch sử cuối tháng 5 là 69). Mặc dù các chỉ số đã có những phiên phục hồi mạnh lại trong khoảng thời gian 2 tuần sau đợt sụt giảm mạnh từ cuối tháng 5 đã sớm làm nhen nhóm lên một chút hy vọng về triển vọng phục hồi ngắn hạn cũng như dài hạn của thị trường… như trong dự báo chiến lược đầu tư tháng 06.2011 của một số công ty cũng như của CTCK Đông Dương (DDS) cũng chỉ làm cho NĐT có một chút hưng phấn và có một chút kỳ vọng hơn.
Nhưng nhìn chung thanh khoản của thị trường cũng giảm sút mạnh, KLGD cổ phiếu bình quân phiên/sàn từ mức 25-30 triệu cổ phiếu trong quý I đến xuống mức < 25 triệu cổ phiếu. Các thị trường khác là UPCoM và OTC cũng gần như bị đóng băng với KLGD rất ảm đạm không đáng kể. NĐTNN cũng giảm hẳn quy mô giao dịch, dòng vốn đầu tư nước ngoài giảm sút, đặc biệt từ tháng 5/2011, khối này đã có xu hướng bán ròng cổ phiếu. Số tài khoản thường xuyên hoạt động hiện tại chỉ chiếm khoảng 20% tổng số tài khoản chứng khoán. Phần lớn NĐT đứng ngoài thị trường quan sát hoặc ngưng giao dịch tài khoản. Tính đến cuối tháng 6 có khoảng 46% DNNY có giá thị trường thấp hơn mệnh giá (10.000 đ) và 74% DN niêm yết có giá thị trường thấp hơn giá trị sổ sách (Book Value), 45% DNNY có hệ số P/E thấp hơn 5.
Mức vốn hóa thị trường cuối tháng 6 đạt 686.000 tỷ đồng, giảm 40.000 tỷ đồng so với cuối năm 2010, mức vốn hóa so với GDP giảm xuống 36% từ mức 39% cuối năm 2010. Tính tháng 6/2011, Ủy ban Chứng khoán đã đăng ký cho 54 công ty đại chúng chưa niêm yết, nâng tổng số công ty đại chúng chưa niêm yết lên 994; có thêm 26 công ty niêm yết. Như vậy, tính đến thời điểm hiện tại, có tổng cộng 1.667 công ty đại chúng, trong đó có 673 công ty đã niêm yết trên hai sở giao dịch chứng khoán HOSE/HNX, 127 công ty đăng ký giao dịch trên UPCOM.
Huy động vốn trên TTCK cũng gặp khó khăn do thị trường giảm sút, giá cổ phiếu xuống dưới mệnh giá, mặt bằng lãi suất cao... Trong 6 tháng đầu năm, vốn huy động qua phát hành thêm cổ phiếu chỉ đạt khoảng 4.500 tỷ đồng, vốn huy động qua đấu giá cổ phần hóa đạt 560 tỷ đồng tương đương 16% và 68% so với cùng kỳ năm trước.
Trong khi đó các kênh đầu tư khác: bất động sản đóng băng, tỷ giá ngoại tệ/VND tạm thời ổn định thì vàng lại tăng giá, đã có lúc giá vàng trong nước vượt 40 triệu đồng/lượng, lãi tiền gửi tiết kiệm thỏa thuận vẫn cao hơn nhiều lãi suất trần huy động của ngân hàng... đã khiến TTCK như đang như bị lãng quên, NĐT quay lưng lại thị trường, dòng vốn nhàn rỗi trong dân cư chưa mặn mà với TTCK.
Như vậy, trong bối cảnh TTCK liên tục suy giảm trong 6 tháng đầu năm, thì các hoạt động kinh doanh trên TTCK gặp rất nhiều khó khăn, có lẽ là chưa khi nào sự khó khăn lại chồng chất như đến thời điểm này.
Từ con số 20 CTCK thua lỗ trong năm 2010, tăng lên 62/105 CTCK lỗ trong quý I/2011 và con số này đang tăng lên trong báo cáo hết quý II/2011. Số công ty quản lý quỹ lỗ cũng tăng hơn so với năm 2010, có tới 27/47 công ty quản lý quỹ bị lỗ, trong khi năm 2010 con số này là 22/47 công ty lỗ lũy kế. Số lượng tài khoản NĐT cả trong và ngoài nước tổng cộng có 1.103.184 tài khoản (tăng trên 47 nghìn tài khoản so với cuối năm 2010), trong đó NĐT tổ chức là hơn 4.490 nghìn tài khoản và NĐT cá nhân là 1.098.694 tài khoản nhưng đa phần ít giao dịch hoặc kinh doanh thua lỗ.
Với các quỹ đầu tư thì suốt 6 tháng đầu năm 2011, các vấn đề bất ổn về vĩ mô như lạm phát, lãi suất tăng cao, biến động trên thị trường vàng, ngoại hối và tính thanh khoản kém, cũng đã ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn cũng như thu hút nguồn vốn mới, việc huy động vốn trong tình hình hiện nay rất khó nên nếu không có dòng tiền mới chảy vào, việc các quỹ đến thời gian đáo hạn sẽ gây áp lực cho thị trường… Có rất nhiều khó khăn cho TTCK Việt Nam trong thời điểm này.
Theo ông, chiến lược nào cho CTCK để có thể đạt được lợi ích cao nhất trong thời điểm này?
Dự báo sớm được những khó khăn trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, chính sách tiền tệ và tài khóa thắt chặt...nên các CTCK đều đã có bước hoạch định lại chiến lược hoạt động của mình từ đầu năm và nhất là sau diễn biến thực tế của quí 1.
Hầu hết các công ty đều tái cơ cấu tổ chức/cân đối tài chính lại để hoạt động hiệu quả hơn. Trước đây, để cạnh tranh, nhiều CTCK mở rộng quá mức, thêm nhiều phòng giao dịch thì giờ phải thu hẹp lại vì mở ra nhưng hoạt động không thể hiệu quả, khách hàng ít trong khi chi phí lại tăng.
Cũng có một số ít CTCK thì lại hy vọng chớp thời cơ thị trường khó khăn để gia tăng sự hiện diện cũng như giành lấy thị phần môi giới tốt hơn, mở rộng đội ngũ hỗ trợ khách hàng để thu hút thêmtài khoản mới. Một số thì giảm danh mục tự doanh để bớt trích lập dự phòng, xử lý/đánh giá lại danh mục hỗ trợ khách hàng để giảm thiểu rủi ro…
Các công ty khác còn đủ năng lực tài chính hoặc tăng được vốn hay mời gọi thêm được các nguồn lực nước ngoài thì quay lại xây dựng nền tảng căn bản, nâng cấp hệ thốngcông nghệ thông tin, kiểm tra giám sát các qui trình, đầu tư nhân sự…. Như tại CTCK Đông Dương (DDS), chúng tôi đã sớm có kế hoạch xây dựng và phát triển công ty một cách bền vững ổn định nên đã dành cả mộtt năm 2010 để nghiên cứu, trang bị lại hệ thống công nghệ thông tin mạnh và xây dựng được một phần mềm giao dịch chứng khoán trực tuyến hữu ích và hiện đại nhất hiện nay.
Nhìn chung, mỗi một CTCK đều có bước hoạch định lại chiến lược phát triển dài hạn phù hợp cho mình và đều đang thực thi các biện pháp điều hành quyết liệt để thay đổi, tồn tại và phát triển sau thời khủng hoảng và khi trong thời điểm hiện tại vẫn đang còn rất nhiều khó khăn chồng chất, dễ đổ vỡ như hiện nay thì một trong các biện pháp của các CTCK hiện nay không thể không tính đến việc tái cơ cấu, tổ chức lại các hoạt động kinh doanh; cân đối và phân bổ lại nguồn tài chính hợp lý; tập trung phát huy các lợi thế sẵn có; giảm thiểu tự doanh, đầu tư góp vốn; đầu tư hạ tầng công nghệ mạnh; xây dựng lại chặt chẽ qui trình kiểm soát rủi ro/kiểm soát vốn... cũng như tha thiết kêu gọi tìm kiếm các nguồn vốn góp mới, các đối tác góp vốn mới để tăng cường năng lực tài chính cũng là việc rất đáng để làm.
Vậy điều các CTCK quan tâm nhất lúc này là gì, thưa ông?
Nếu chỉ xét về khía cạnh kinh tế, TTCK đúng là “hàn thử biểu” của nền kinh tế mỗi quốc gia, nơi đây quy tụ, tập trung, huy động các nguồn vốn hiệu quả trong cũng như ngoài nước cho mỗi nền kinh tế. Nhưng đây cũng là một thị trường đầu tư đặc biệt cao cấp để tìm kiếm các cơ hội, chia sẻ lợi nhuận được cấu thành vững chắc từ Niềm Tin và sự Kỳ Vọng.
TTCK đương nhiên là có lúc tăng điểm-có lúc giảm điểm thì mới phát huy được sự hấp dẫn vốn có của nó. Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới hậu khủng hoảng và đặc biệt nền kinh tế Việt Nam vẫn còn đang gặp rất nhiều khó khăn và vẫn phải cần thếm thời gian nữa để thực hiện kiên quyết các chính sách, ổn định kinh tế vĩ mô căn bản, không thể tránh khỏi TTCK Việt Nam giảm điểm và chúng ta cũng không thể đòi hỏi một thị trường lúc nào cũng chỉ có lên được.
Nhưng với hiện tại TTCK Việt Nam đang bị chìm quá sâu với giao dịch ảm đạm kéo dài kéo theo các hoạt động kinh doanh khác cũng cầm chừng, các NĐT quay lưng lại với thị trường, các quỹ đầu tư trước áp lực rút vốn vì việc kinh doanh vốn không hiệu quả, các thành viên xây dựng nên thị trường là các CTCK, Công ty Quản lý quỹ đang thua lỗ rất lớn, các sản phẩm hàng hóa là các công ty niêm yết trên thị trường một phần do giá giảm quá rẻ sợ nguy cơ dễ bị thâu tóm chi phối, một phần thì do các thủ tục hành chính chưa thống nhất đồng bộ dẫn đến khó triển khai thêm các hoạt động kinh doanh nên có một số có ý định xin rút khỏi niêm yết….thì vấn đề nên được quan tâm nhất hiện nay có lẽ là Làm sao để giữ vững được Niềm tin và sự Kỳ vọng trên TTCK mà chúng ta đã mất công xây dựng hơn suốt một thập kỷ qua.
Có lẽ đến thời điểm này thì không chỉ còn là những quan điểm phù du cho rằng TTCK là một canh bạc dễ kiếm tiền nhanh nhất trong suy nghĩ của nhiều người như đã có những năm trước đó mà giờ là đã đến lúc thấu đáo phải suy nghĩ sách vở lại rằng cần phải làm gì để TTCK Việt Nam tiếp tục tồn tại và phát triển để góp phần phát triển kinh tế, xây dựng đất nước. Câu trả lời có lẽ cũng đang chờ tất cả chúng ta phải hành động ngay thật tâm huyết mà thôi.
Bích Hạnh