Bà Nguyễn Thị Lặc ở xã An Phú (H.Tịnh Biên, An Giang) làm giấy CMND đã 8 năm qua nhưng không thể sử dụng được. Gia đình bà Lặc trước đây sinh sống ở Campuchia, về nước định cư từ năm 1980. Năm 2002, công an tỉnh về xã An Phú tổ chức làm CMND, cả nhà bà Lặc lặn lội từ sóc Tà Ngáo đến đăng ký... Đến khi nhận giấy CMND, bà Lặc phát hiện mình bị sai năm sinh, từ 1951 thành 1981, bỗng chốc “trẻ” đi 30 tuổi. Lo lắng sẽ gặp khó khăn khi cần dùng đến CMND, bà Lặc lại lặn lội lên xã xin điều chỉnh lại cho đúng năm sinh theo hộ khẩu gia đình. Công an xã chỉ lên huyện, huyện bảo cứ mang về sử dụng, ở xã biết hết chẳng ai làm khó dễ đâu!
Đưa chúng tôi xem CMND do Công an tỉnh An Giang cấp ngày 13.11.2002, bà Lặc nói tên tuổi, địa chỉ, hình ảnh đều đúng, chỉ sai năm sinh. Thực tế, nhiều lần có việc đi làm giấy tờ, chứng thực hoặc xuất trình giấy CMND, bà đều bị nghi là xài... giấy giả. “Người ta nói tôi lượm giấy CMND của ai rồi dán hình vào. Mặt mày nhăn nhúm già nua mà ghi sinh năm 1981 ai mà tin”, bà Lặc tâm sự. Còn ông Lê Văn Duyên, chồng bà Lặc kể: “Mấy lần tôi với bả đi qua cửa khẩu biên giới về Campuchia, chìa CMND ra mấy anh ở trạm gác cười nghiêng ngửa. Họ bảo tôi già rồi mà còn mê “gái trẻ” làm tôi mắc cỡ muốn chết. Tôi phân bua “trẻ đâu bà già cóc đây nè”. Nói xong tôi kéo vợ ra cho mấy anh cán bộ coi mặt”.
Chuyện dở khóc dở cười vì CMND bị cấp sai không phải hiếm. Bản thân người viết bài, ở An Giang cũng từng gặp sự cố CMND. Khi đi làm CMND vào năm 2000 để chuẩn bị thi tốt nghiệp THPT, cán bộ công an làm thủ tục đã lấy hồ sơ của thanh niên khác điền tên người viết bài vào. Hậu quả, khi nhận giấy CMND thì rõ là tên người viết bài, nhưng hình của người khác. Cả gia đình phải chạy nháo nhào đưa "nạn nhân" lên tỉnh làm lại CMND vì ngày thi đã cận kề.
Một trường hợp Báo Thanh Niên từng phản ánh là chị Trịnh Bùi Anh Khoa, 17 tuổi ở xã Mỹ Đức, huyện Châu Phú (An Giang) cũng bị dán nhầm ảnh của một người nam trên CMND ghi tên tuổi của mình. Ba ngày sau khi báo đăng, Công an tỉnh An Giang đến tận nơi làm lại CMND cho chị Khoa.
Theo ông Duyên, khổ nhất là những nơi nào vợ chồng ông mới xuất trình CMND lần đầu tiên, phải giải thích đến khô nước miếng mà vẫn không được chấp nhận: “Gặp người dễ dãi và khi công chuyện của mình đơn giản, không làm phương hại tới ai thì người ta mới chịu thông cảm. Nơi nào không chấp nhận thì cũng phải chịu thôi”. Còn bà Lặc, rút kinh nghiệm sau nhiều lần gặp khó, về sau đi đâu, có việc gì bà cũng kè kè bên mình cuốn sổ hộ khẩu gia đình. “Năn nỉ người ta không tin thì chỉ còn cách chìa ra hộ khẩu để chứng minh chứ không còn cách nào khác”, bà bảo.
Kể khổ xong phần vợ, ông Lê Văn Duyên khẳng định CMND cấp cho ông cũng bị sai năm sinh, khiến ông già thêm 7 tuổi. Ông Duyên nói hồi đó ông khai sinh năm 1945 nhưng khi nhận CMND thì thành 1938. "Thấy thiệt hại không có gì đáng ngại nên tui để vậy dùng luôn", ông nói.
Thanh Quốc