Búp bê Matryoshka bày bán tại Nga (Ảnh About) Thông thường, những chiếc bàn gấp rẻ tiền được dựng thành hai dãy bên ngoài trung tâm tôn giáo này luôn có khách du lịch vây quanh. Họ chọn vội những món quà lưu niệm chủ yếu là búp bê Matryoshka (loại búp bê gỗ xếp lồng vào nhau).
Nhưng vào một buổi chiều mới đây, chỉ có hơn chục người chọn mua món đồ này. Tại một chiếc bàn, Olga Isakova chờ những khách hàng đầu tiên trong ngày, một người đàn ông cùng con trai đã hỏi kỹ về bộ búp bê gỗ có tóc vàng xoăn với môi hình trái tim trước khi đặt món đồ đó xuống và bỏ đi. "Lượng hàng tôi bán đã giảm 10% tới 20% kể từ mùa thu năm ngoái", Isakova nói. "Tôi chỉ bán được các đồ lưu niệm thật rẻ tiền”.
Khi khủng hoảng tài chính tiếp tục lan rộng và người du lịch quyết định hủy những chuyến đi xa trong mùa hè này, ngành kinh doanh nhỏ địa phương của Nga đã bị đẩy vào một cuộc vật lộn khó khăn.
Hiện chính phủ Nga đang bắt tay vào nỗ lực duy trì sự tồn tại cho các mặt hàng thủ công truyền thống. Đầu năm nay, Moscow tuyên bố sẽ mua khoảng 28,4 triệu USD các sản phẩm Matryoshka, đĩa sơn, khăn choàng móc, mũ phớt và nhiều món đồ khác để hỗ trợ ngành công nghiệp và cố gắng đảm bảo cuộc sống của khoảng 30.000 công nhận tại gần 240 công ty.
"Tất nhiên cần phải hiểu vị trí và vai trò của các ngành nghề thủ công dân gian trong cấu trúc tổng thể của thị trường", Viktor Khristenko, phụ trách Bộ Công nghiệp và Thương mại phát biểu hồi tháng ba. Khi các đơn hàng bắt đầu cạn dần, việc sản xuất hàng thủ công của các công ty đã đăng ký trong thời gian từ tháng 1 tới tháng 5 giảm đi 19% so với cùng kỳ năm trước, về mặt giá trị giảm từ 35,2 triệu USD xuống còn 28,5 triệu USD (theo Cục thống kê liên bang).
Trong khi đó, con số khách du lịch, đối tượng chiếm phần lớn lượng người mua các món đồ thủ công Nga, thì tụt dốc trầm trọng. Lượng du khách giảm tới 25% trong quý đầu năm 2009 so với cùng kỳ năm 2008.
"Lượng khách du lịch tới Nga lúc này giảm đi đáng kể và điều này tác động tiêu cực tới tiêu thụ sản phẩm thủ công của chúng tôi", Oleg Korotkov, giám đốc Semyonovskaya Painting, một nhà sản xuất đồ thủ công hàng đầu của Nga, nói.
Công ty của Korotkov, có trụ sở đặt tại Nizhny Novgorod, dường như cũng đang nghiêng ngả trước cơn bão tài chính. Các đơn hàng nội địa giảm tới 5 lần, ông cho hay, trong khi lượng tiêu thụ cả trong và ngoài nước giảm 30 tới 40%.
Korotkov tỏ ra bi quan về nỗ lực giải cứu ngành công nghiệp thủ công của chính phủ. "Tôi chỉ nghĩ chúng tôi sẽ phải kiên nhẫn ít nhất trong hai năm trước khi chứng kiến có sự phục hồi. Chẳng gì giúp được chúng tôi cả".
Alexei Polikarpov, người đứng đầu công ty Dyuna Nesting Doll, chia sẻ cái nhìn không mấy sáng sủa của Korotkov về kế hoạch của chính phủ. "Thực sự tôi không dám chắc rằng nguồn tài chính hỗ trợ của chính phủ sẽ rót tới tất cả các nhà máy", ông nhấn mạnh.
Nhưng thậm chí nếu có làm được điều đó, thì không phải tất cả các mặt hàng thủ công truyền thống của Nga sản xuất ở các nhà máy nhỏ rải rác tại khu vực nông thôn được “ngó tới”.
Tại Sergiyev Posad, quê hương của búp bê matryoshka, nhiều người vẫn sơn búp bê tại nhà. Những người thợ thủ công vẫn làm việc mà sẽ không thấy một đồng rúp nào trong gói kích thích của chính phủ vốn chỉ nhằm vào các nhà máy quy mô lớn.
Marina Krytikova ngồi trong bếp, khói từ điếu thuốc lá của bà quyện với mùi sơn khi hai bộ búp bê chờ khô xếp trên khăn trải bàn. Búp bê mô tả những cảnh tượng được cách điệu hóa của nước Nga: những kỵ binh lao nhanh vùn vụt, các cặp tình nhân trẻ và những con chim đại bàng vút cánh bay… "Khi làm việc tôi gần như quên hết mọi thứ", bà nói. "Tôi quên đi những rắc rối gia đình, quên cả cuộc khủng hoảng".
Nhưng cơn khủng hoảng đang trở nên trầm trọng và ngày càng khó lờ đi, thậm chí khi vây quanh Krytikova là hơn 30 con búp bê khi hoàn thành sẽ mang lại giá trị khoảng 190 USD, nó cũng là kết quả ba ngày làm việc của Krytikova.
"Năm 1999, chúng tôi có thể mua một chiếc xe hơi, xây gara, gửi một cậu con trai tới trường đại học và sửa chữa lại căn phòng bằng tiền do chồng tôi và tôi làm ra từ việc sản xuất búp bê Matryoshka", bà kể lại.
"Nhưng hôm nay, bạn chỉ kiếm được một khoản tiền nhỏ cho công việc hết sức phức tạp này". Bà nhấn mạnh, kể từ hồi tháng 10, bà đã phải giảm giá gần 4 USD/búp bê. "Tôi yêu công việc của mình", Krytikova khẳng định. "Khi tôi qua đời, tôi sẽ nói với các con tôi rằng chúng nên đặt một con Matryoshka thay bia mộ cho tôi. Nhưng nếu giá búp bê tiếp tục giảm, sẽ thật vô ích nếu tiếp tục công việc".
Ở tu viện Sergiyev Posad, những người phụ nữ bán búp bê gỗ cũng đang hoài nghi về tương lai của ngành công nghiệp này.
Kỳ Thư (Theo Time)