Hôm qua, 2-6, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân trình bày về Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Đây là đồ án đặc biệt quan trọng, có ảnh hưởng to lớn tới sự phát triển của Hà Nội trong 4 thập niên tới.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Quân, đồ án Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đặt ra 9 nhóm vấn đề tồn tại của Hà Nội mở rộng cần phải giải quyết. Trong đó, nổi bật là những bức xúc lâu nay của thành phố như cấu trúc không gian quy hoạch và kiến trúc; hệ thống giao thông đô thị; quy mô dân số và phân bố dân cư; bảo tồn, tôn tạo... Cũng theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Quân, đồ án đưa ra mô hình không gian đô thị Hà Nội gồm đô thị hạt nhân và 5 đô thị vệ tinh (Hòa Lạc, Sơn Tây, Xuân Mai, Phú Minh - Phú Xuyên và Sóc Sơn). Cùng với đó, hành lang xanh sẽ chiếm tới 70% tổng diện tích đất tự nhiên của Hà Nội. Đồ án cũng đưa ra dự báo, tới năm 2030, Thủ đô có từ 9-9,2 triệu người.
Con số này tới năm 2050 khoảng 10,8 triệu người. Đồ án cũng nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát gia tăng dân số ở khu vực nội đô (từ hữu ngạn sông Hồng đến đường vành đai 2). Trong những lần lấy ý kiến chuyên gia trước đó, Bộ Xây dựng có đưa ra con số dân cư tối đa (tại thời điểm 2030) ở khu trung tâm Hà Nội khoảng 800.000 người trong khi dân số hiện tại ở đây là 1,2 triệu người. Điều này đồng nghĩa với việc Hà Nội sẽ phải “rút” bớt 40 vạn dân khỏi các quận nội thành trong vòng 20 năm tới. Trong bản báo cáo trước Quốc hội sáng qua, Bộ trưởng Bộ Xây dựng có nêu dân số đô thị hạt nhân (bao gồm khu trung tâm) vẫn giữ ở mức cũ (4-4,6 triệu người) song lại không nói rõ dân số khu vực lõi cần được kiềm chế ở con số cụ thể (800.000 người - PV) như trước.
Cùng với những trục giao thông xuyên tâm lớn đang xây dựng, tư vấn đề xuất trục Thăng Long, kết nối Ba Vì với khu vực hồ Tây-Ba Đình. Kết thúc trục Thăng Long là khu vực đất dự trữ xây dựng các công trình của Chính phủ sau năm 2050. Bao gồm trụ sở của các bộ, ngành, cơ quan Chính phủ, các công trình văn hóa và sẽ có các khu dân cư. Trung tâm chính trị quốc gia vẫn ở khu Ba Đình (gồm Trụ sở Trung ương Đảng, Nhà nước, Quốc hội). Tương tự, trung tâm hành chính của thành phố vẫn giữ nguyên vị trí như hiện nay tại khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm. Các cơ quan công sở cấp thành phố sẽ được hợp khối chức năng và xác định cụ thể ở giai đoạn sau.
Về định hướng không gian trong Đồ án Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đánh giá, việc hình thành khu đô thị trung tâm và các đô thị vệ tinh được liên kết với nhau bởi các trục hướng tâm là phù hợp. Song đối với vấn đề gây nhiều tranh cãi “xây dựng trục Thăng Long”, UB Kinh tế nêu quan điểm, “cần làm rõ ý nghĩa và sự cần thiết xây dựng trục Thăng Long, nhất là cần đặt trong quy hoạch các trục giao thông chính song song và gần với trục Thăng Long”. Hiện đã có khá nhiều trục song song với trục này (chỉ cách 4 km có đường cao tốc Láng - Hòa Lạc, đường 32). Về trung tâm hành chính quốc gia mới, UB Kinh tế đưa ra 2 luồng ý kiến.
Với quy mô Thủ đô vào năm 2030, 2050, không thể để trung tâm hành chính như hiện nay (thực tế chưa có Trung tâm hành chính quốc gia theo đúng nghĩa, các cơ quan nhà nước được đặt tại nhiều địa điểm phân tán). Do đó, cần có một Trung tâm hành chính quốc gia tương xứng. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, nếu đặt Trung tâm hành chính quốc gia ở Ba Vì thì không phù hợp cả về mặt yếu tố lịch sử, văn hóa và quốc phòng an ninh, do vậy cần làm rõ cơ sở quy hoạch Trung tâm hành chính quốc gia tại Ba Vì, trong khi Trung tâm chính trị vẫn ở khu Ba Đình.
Liên quan tới số vốn khổng lồ 90 tỷ USD để triển khai hạ tầng kỹ thuật Hà Nội theo đồ án đề xuất, UB Kinh tế cho rằng, “cần được tính toán kỹ hơn”. UB này nêu rõ: “Tính toán nhu cầu vốn cho thực hiện quy hoạch phải căn cứ vào những nội dung công việc cần phải làm để đạt mục tiêu của quy hoạch, không phải căn cứ vào những nội dung có thể làm được. Vốn đầu tư cho hạ tầng để thực hiện Đồ án quy hoạch Thủ đô cần đặt trong cân đối vốn đầu tư tổng thể của cả nước cho các dự án, công trình khác như phát triển điện hạt nhân, đường sắt cao tốc Hà Nội - thành phố Hồ Chí Minh...”.
Quy hoạch Thủ đô là một việc cần thiết không chỉ vì định hướng phát triển cho riêng Hà Nội mà còn vì lợi ích quốc gia. Quy hoạch hợp lý sẽ vừa tạo điều kiện thuận lợi cho công tác điều hành của Chính phủ, vừa phát huy được thế mạnh của trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, đồng thời mang lại không gian sống tốt đẹp hơn cho nhân dân Thủ đô. Tuy nhiên, theo ý kiến cá nhân tôi, sự hợp lý phải dựa trên những lợi ích chung và có sự phản biện rộng rãi của giới chuyên môn và tham vấn rộng rãi hơn nữa. Điều quan trọng là quy hoạch Thủ đô phải mang tính chất bền vững và kế thừa để tránh những điều chỉnh gây lãng phí to lớn cho ngân sách.
Đề án quy hoạch Hà Nội là vấn đề bức xúc mà các nhà chuyên môn cũng như cá nhân tôi thật sự lo lắng khi di chuyển Trung tâm hành chính quốc gia lên khu vực Ba Vì (với khoảng cách lớn hơn 30km, không ở cùng một địa thế, vùng văn hóa).
Thực chất đây là một sự dời đô bởi Thủ đô thường là nơi đặt phần lớn hoặc tất cả các cơ quan quyền lực chính của một quốc gia như: các cơ quan hành pháp, lập pháp, cơ quan tư pháp tối cao, ngân hàng trung ương và là thành phố đứng hàng đầu của một quốc gia, trung tâm của đất nước về chính trị, kinh tế - xã hội, khoa học - kỹ thuật. Nơi làm việc của chính phủ và các cơ quan trung ương. Ở nhiều nước trên thế giới, thủ đô được coi là đơn vị hành chính có chế độ quản lý đặc biệt. Đề án trên cần được công khai và suy tính kỹ hơn nữa, nếu không sẽ gây hoang mang và bất an trong dư luận, tạo cơ hội đầu cơ cho một số đối tượng, nhóm lợi ích.
Quy hoạch Thủ đô là một việc cần thiết không chỉ vì định hướng phát triển cho riêng Hà Nội mà còn vì lợi ích quốc gia. Tuy nhiên, theo ý kiến cá nhân tôi, sự hợp lý phải dựa trên những lợi ích chung và có sự phản biện rộng rãi của giới chuyên môn và tham vấn rộng rãi hơn ý kiến của nhân dân. Ví dụ vấn đề y tế, sức khỏe cộng đồng sẽ rất khó để phát triển khi sự phát triển giữa các vùng còn cách nhau về cơ sở hạ tầng, trình độ cán bộ. Theo quan điểm cá nhân tôi, mở rộng và phát triển cần tính chất bền vững và kế thừa để tránh những điều chỉnh gây khó khăn cho tương lai.
Là một người con của Hà Nội, hiện nay đang công tác trong lĩnh vực truyền thông. Theo quan điểm cá nhân tôi, cơn sốt đất tại Ba vì vừa qua là không đáng có. Vừa lãng phí tiền của dân vừa rất rủi ro. Đầu cơ đất đai là do có nhiều người chưa nắm rõ thông tin. Tôi đề nghị cần công khai hơn nữa các đề án, thông tin rõ về các chủ trương để người dân không bị hiểu lầm và tránh được các hậu quả đáng tiếc.
