Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Hồng Quân, Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao (TANDTC) Trương Hòa Bình và một số bộ, ngành liên quan chung quanh những vấn đề được các đại biểu QH quan tâm.
Thực hiện quyết liệt các biện pháp bình ổn giá
Mở đầu phiên chất vấn, Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh đã trình bày báo cáo liên quan công tác điều hành giá cả đối với một số mặt hàng thời gian qua và các biện pháp bình ổn giá; việc triển khai Nghị quyết của QH về dự toán NSNN, việc phát hành và sử dụng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ; công tác điều hành thuế xuất, nhập khẩu và quản lý hóa đơn; và việc quản lý vốn, tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN).
Đánh giá công tác điều hành giá cả đối với một số mặt hàng trong thời gian qua, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho biết: Thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt các biện pháp ổn định giá cả như: Bảo đảm đủ lượng hàng hóa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, không để xảy ra thiếu hàng, coi trọng công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường... Theo báo cáo của Bộ Tài chính, chỉ số giá tiêu dùng tháng 2-2010 tăng 1,96% so với tháng trước đó, tăng 3,35% so với tháng 12-2009, tương đương với mức tăng chỉ số giá hai tháng các năm trước trong điều kiện kinh tế diễn biến bình thường. Chỉ số giá trong tháng 2-2010 là bình thường, không đột biến và theo xu hướng biến động giá cả có tính quy luật hằng năm ở nước ta. Việc điều chỉnh giá bán than cho sản xuất điện, chỉ tác động đến giá điện, không tác động trực tiếp đến giá các mặt hàng khác. Thực hiện nhất quán cơ chế giá thị trường có sự quản lý của Nhà nước, trong năm nay sẽ không điều chỉnh thêm giá điện, giá than bán cho sản xuất điện.
Trong phần chất vấn, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của QH Phùng Quốc Hiển bày tỏ băn khoăn về khả năng kiềm giữ lạm phát khi chỉ số giá tiêu dùng quý đầu năm 2010 tăng nhanh. Về vấn đề này, Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh khẳng định, trong tháng 1, tháng 2 thường có biến động giá cao hơn các tháng, nhưng không hề có bất thường so với các năm trước. Chúng ta vẫn đủ điều kiện và khả năng bảo đảm khống chế chỉ số giá tiêu dùng năm 2010 trong mục tiêu QH đề ra.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của QH Nguyễn Văn Phúc nêu vấn đề hiện nay, Tổng công ty xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) vẫn áp dụng quy định về định mức thất thoát theo chuẩn cũ (năm 1986), trong khi các doanh nghiệp khác đã áp dụng định mức mới. Liên quan vấn đề này, Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng tham gia trả lời chất vấn, đã thừa nhận, hiện nay các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đang áp dụng nhiều công nghệ tiên tiến trên thế giới về thiết bị vận tải, kho bãi... nên mức tiêu hao sẽ giảm so với trước đây. Tuy nhiên bộ hiện nay chưa có kết quả cụ thể về vấn đề này, thời gian tới sẽ phối hợp một số bộ, ngành liên quan để cùng xem xét giải quyết. Chung quanh việc tăng giá xăng dầu của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, theo Bộ trưởng Vũ Văn Ninh, Nghị định 84 của Chính phủ cho phép doanh nghiệp tự điều chỉnh giá trong khung nhất định, trên cơ sở biến động giá thị trường và có sự giám sát của Nhà nước. Bộ Tài chính đang kiểm soát được giá xăng dầu và đã yêu cầu mọi quyết định điều chỉnh giá từ nay đến tháng 6- 2010 của các doanh nghiệp trong lĩnh vực này phải báo cáo và giãn cách về thời gian giữa các lần điều chỉnh.
Sử dụng hiệu quả nguồn vốn Nhà nước
Chung quanh vấn đề bội chi ngân sách do đại biểu Đỗ Mạnh Hùng (Thái Nguyên) đề cập, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho biết, năm 2009, do suy giảm kinh tế, Chính phủ đã sử dụng gói kích cầu nên dẫn đến bội chi ngân sách có nhích lên. Năm 2010, Chính phủ có kế hoạch giảm bội chi ngân sách bằng các biện pháp tăng cường phấn đấu công tác thu, kiểm soát chặt chẽ chi. Hiện nay, tổng dư nợ quốc gia vẫn trong ngưỡng an toàn, không có nợ xấu. Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của QH Trương Thị Mai và Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng - An ninh của QH Lê Quang Bình quan tâm vấn đề huy động, sử dụng trái phiếu Chính phủ, cho rằng điều đó ảnh hưởng như thế nào đối với việc thực hiện các chương trình, dự án có quy mô lớn. Bộ trưởng Tài chính cho biết, hiện nay Chính phủ đã áp dụng một loạt biện pháp để khắc phục vấn đề này. Trong năm 2009 ngoài việc huy động trực tiếp còn có sự huy động quỹ nhàn rỗi của Bảo hiểm xã hội và huy động từ nguồn tồn ngân kho bạc.
Như vậy, các nguồn lực dành cho Dự án đường tuần tra biên giới và đường Trường Sơn Đông vẫn bảo đảm thực hiện theo đúng kế hoạch QH duyệt và Chính phủ giao. Tại phiên chất vấn, Thống đốc Ngân hàng Nguyễn Văn Giàu phát biểu ý kiến bổ sung thêm thông tin, cho rằng sau Tết, hoạt động của các tổ chức tín dụng đã tăng trở lại 1,04%, tiền gửi dân cư tăng 8%. Vì vậy, thời gian tới, việc huy động trái phiếu Chính phủ sẽ thuận lợi hơn.
Bộ trưởng Tài chính cũng đã trả lời ý kiến chất vấn của một số đại biểu khác về tình hình kiểm soát việc quản lý vốn, tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa DNNN, tiến độ sắp xếp cổ phần hóa, về chất lượng công tác xác định giá trị của doanh nghiệp, việc hỗ trợ lãi suất 4% chung cho các thành phần kinh tế trừ một số doanh nghiệp đặc thù...
Tăng cường quản lý lĩnh vực xây dựng
Tiếp đó, Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Hồng Quân báo cáo các vấn đề được đại biểu QH quan tâm chung quanh các nhóm vấn đề: Về trách nhiệm bảo đảm an toàn lao động trong lĩnh vực xây dựng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước (QLNN) về vấn đề này; Về kết quả thực hiện chủ trương xây dựng nhà cho người nghèo, người có thu nhập thấp, các biện pháp QLNN đối với các khu chung cư, khu đô thị mới; Về QLNN công tác cấp giấy phép xây dựng, việc thực hiện pháp luật về quy hoạch và triển khai quy hoạch xây dựng ở các tỉnh, thành phố, đặc biệt là quản lý xây dựng ở các đô thị lớn.
Trả lời chất vấn của đại biểu Nguyễn Văn Thuận về chế tài xử lý các vụ tai nạn lao động trong xây dựng, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Quân cho biết, các ngành chức năng đã kiểm tra, xử lý hành chính và hình sự một số đơn vị vi phạm, tùy mức độ. Tuy nhiên, thực tế có nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng nhưng không xử lý hình sự được, điển hình như vụ tai nạn tại nhịp dẫn cầu Cần Thơ. Ở vụ việc này, các ngành chức năng đã xử phạt hành chính đối với một số đơn vị liên quan, nhưng mức phạt cao nhất cũng chỉ là 70 triệu đồng. Điều này cho thấy tính răn đe không cao. Liên quan đến trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn lao động, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB và XH Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng, các quy định, quy chuẩn về an toàn lao động khá đầy đủ, nhưng các đơn vị thực hiện không tốt, dẫn đến nguy cơ tai nạn lao động vẫn có chiều hướng gia tăng. Khâu thanh tra, kiểm tra còn nhiều bất cập, năng lực cán bộ còn yếu. Thực tế, Bộ LĐ-TB và XH cũng chỉ chọn công trình trọng điểm, nguy cơ cao để thanh tra, kiểm tra, nên không đạt hiệu quả như mong muốn. Nhiều vụ chỉ khi xảy ra tai nạn chết người, cơ quan chức năng mới đến xử lý hậu quả, mà chưa có biện pháp phòng ngừa hữu hiệu. Theo thống kê, 75% các vụ tai nạn lao động chết người do lỗi của chủ sử dụng lao động, do vậy cần nâng cao ý thức của chủ sử dụng lao động và người lao động.
Về an toàn tại các khu chung cư, khu đô thị mới, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Quân cho rằng, sự cố xảy ra chủ yếu do các đơn vị không tuân thủ đầy đủ quy định thi công, vận hành. Trong vụ cháy tại tòa nhà 18 tầng tại Hà Nội vừa qua, nguyên nhân do vật liệu làm ống khói không đúng quy định, nhưng đơn vị thi công vẫn làm và vẫn được nghiệm thu. Bộ trưởng cho biết, bộ đã chỉ đạo các đơn vị chức năng kiểm tra những công trình lắp loại ống khói này để xử lý. Liên quan đến bảo đảm an toàn, PCCC tại khu chung cư, khu đô thị, Bộ trưởng Công an Lê Hồng Anh cho biết, hiện nay chỉ những khu chung cư mới đưa vào vận hành (chiếm 30% tổng số chung cư hiện có) có hệ thống PCCC, thang thoát hiểm, còn các khu chung cư cũ không có hệ thống này. Bộ Công an đang hoàn thiện các quy định và bổ sung hệ thống PCCC tại các khu chung cư.
Trả lời câu hỏi của đại biểu Chu Sơn Hà và đại biểu Nguyễn Văn Đồng về giải pháp thực hiện xây dựng nhà cho người thu nhập thấp, cho sinh viên và việc di dời trường học, bệnh viện ra ngoại ô, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Quân cho biết, chương trình xây nhà cho người thu nhập thấp, nhà cho sinh viên thuê đang gặp khó khăn về vốn. Theo kế hoạch, năm 2010 cần tới 4.500 tỷ đồng để thực hiện, nhưng đến nay mới thu xếp được 2.000 tỷ đồng. Đối với việc di dời trường học, bệnh viện ra ngoại ô, Bộ trưởng cho rằng, đây là điều cần thiết nhưng phải làm từng bước. Quy hoạch trường học, bệnh viện nói riêng và quy hoạch đô thị nói chung trước đây chưa được quan tâm đúng mức, trong khi dân số tăng nhanh dẫn đến quá tải. Do vậy, hiện nay vẫn chỉ từng bước cải tạo và nâng cấp.
Liên quan công tác cấp phép xây dựng, Bộ trưởng cho biết đã có tiến bộ trong việc phân cấp thực hiện, số giấy phép xây dựng cấp hằng năm tăng, tình trạng xây sai phép, không phép đã giảm, hiện chỉ còn 3%. Tuy nhiên, công tác cấp phép còn một số bất cập như cơ chế "một cửa" vẫn mang tính hình thức, người dân vẫn phải đi nhiều nơi để hoàn thiện hồ sơ. Sắp tới, bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định, giảm phiền hà cho dân.
Về công tác quy hoạch, Bộ trưởng cho biết, một mình Bộ Xây dựng không thể thực hiện được, vì quan trọng là quá trình thực hiện quy hoạch đó. Bộ trưởng chia sẻ, vẽ một con đường thì dễ, nhưng làm đường thì lâu, có khi thời gian đến hàng chục năm, nên phải quản lý tốt khâu thực hiện quy hoạch từ cấp xã, phường. Bộ trưởng cũng thừa nhận, nạn đào đường hiện nay ở các đô thị có phần trách nhiệm một phần do quy hoạch chi tiết 1/2.000 trở xuống chúng ta không theo kịp với thực tế.
Từng bước nâng cao chất lượng công tác xét xử
Cuối buổi chiều, Ủy ban TVQH chất vấn Chánh án TANDTC Trương Hòa Bình đối với bốn nhóm vấn đề về giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ thẩm phán; công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, xét xử; việc giải quyết các vụ án oan sai; thực tiễn giải quyết các vụ tranh chấp đất đai.
Trả lời chất vấn của một số đại biểu Vũ Quang Hải, Nguyễn Đình Quyền và Nguyễn Văn Thuận về tỷ lệ án bị hủy, sửa vẫn cao và tình hình khiếu nại tố cáo kéo dài liên quan đến án về đất đai, mà nguyên nhân do lỗi chủ quan từ các thẩm phán, Chánh án Trương Hòa Bình cho rằng, cách tốt nhất để khắc phục những bất cập trên là tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ thẩm phán, nhưng đây là quá trình lâu dài liên quan đến nhiều ngành. Do vậy, trong thời gian tới cần sự phối hợp giữa TANDTC và Bộ Tư pháp trong đào tạo cán bộ làm công tác xét xử. Tuy nhiên, một số vụ án oan sai, khiếu kiện kéo dài không loại trừ sự chủ quan của thẩm phán trong quá trình xét xử. Để khắc phục những bất cập này, trong thời gian tới sẽ nâng cao kỷ luật của ngành. Về tỷ lệ án bị kháng nghị còn nhiều, Chánh án Trương Hòa Bình thừa nhận, tình trạng này cũng khiến nhiều người có trách nhiệm không yên tâm. Lý do có nhiều, nhưng cũng có lý do tiêu cực từ phía thẩm phán, bằng chứng là có thẩm phán đã bị xử lý hình sự, đây là nhức nhối của ngành, tuy nhiên chỉ là con số nhỏ, không phải là tình trạng phổ biến. Đối với một số ý kiến cho rằng, nhiều trường hợp đơn thư khiếu nại hết thời hiệu mà lỗi do phía tòa án, Chánh án Trương Hòa Bình cho rằng, không có chuyện ngành tòa án cố tình "ngâm" đơn thư không giải quyết, dẫn đến hết thời hiệu.
Đại biểu Nguyễn Đình Xuân đề nghị Chánh án đưa ra giải pháp khắc phục tình trạng Luật Xung đột dẫn đến nhiều tranh chấp về đất đai không giải quyết được. Chánh án Trương Hòa Bình thừa nhận, hiện Luật Đất đai, Luật Khiếu nại, tố cáo và thủ tục giải quyết các vụ án hành chính có mâu thuẫn. TANDTC đang bàn với Bộ Tài nguyên và Môi trường và các ngành liên quan để sửa luật cho phù hợp với thực tế.
Phát biểu ý kiến kết luận phiên chất vấn và trả lời chất vấn, Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng cho rằng, kết quả phiên chất vấn tương đối tốt, cho thấy việc chất vấn và trả lời chất vấn là cần thiết, cần tiếp tục thực hiện. Theo Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng, các đại biểu đã chất vấn những vấn đề được dư luận hết sức quan tâm, nội dung phong phú, có chiều sâu, nghiêm túc. Qua chất vấn, nhiều vấn đề mới được gợi mở, làm rõ và đưa ra những giải pháp mới. Tuy nhiên, phiên chất vấn chưa thật sôi động, cần rút kinh nghiệm trong các phiên chất vấn sau. Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng đề nghị các bộ, ngành trên cơ sở những vấn đề đã nêu, phải xây dựng chương trình hành động của bộ, ngành mình theo sát chương trình hoạt động của QH; nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát trong quá trình thực hiện; có sự phân công phối hợp cụ thể giữa các ngành; triển khai ngay những giải pháp đã nêu trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn.
Chiều qua, Phiên họp thứ 29 của Ủy ban TVQH đã bế mạc.