Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh: Ngoại giao Việt Nam phát huy tối đa nội và ngoại lực

Bo truong Ngoai giao Pham Binh Minh: Ngoai giao Viet Nam phat huy toi da noi va ngoai luc

Trong cuộc trả lời phỏng vấn dành cho Báo TG&VN nhân dịp kỷ niệm 66 năm Ngày thành lập Ngành Ngoại giao (28/8/1945-28/8-2011), Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh cho biết mục tiêu hàng đầu và xuyên suốt của ngoại giao Việt Nam trong thời gian tới là tiếp tục giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và phát huy tối đa nội lực và ngoại lực. Ông cũng đưa ra những nhìn nhận, đánh giá trên nhiều vấn đề như vai trò của ASEAN trong chính sách đối ngoại của Việt Nam những năm tới, bước đi của Ngành Ngoại giao trong việc giải quyết vấn đề Biển Đông…

Xin Bộ trưởng cho biết những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác đối ngoại của Việt Nam trong 5 năm tới?

Năm năm tới là giai đoạn có ý nghĩa rất quan trọng trong việc thực hiện chiến lược kinh tế - xã hội 2011-2020. Tình hình thế giới, khu vực vẫn còn nhiều biến động phức tạp, khó lường. Đáng chú ý là kinh tế thế giới còn rất bất ổn. Vì vậy, mục tiêu hàng đầu và xuyên suốt của Ngoại giao Việt Nam trong thời gian tới tiếp tục là giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, phát huy tối đa nội lực và ngoại lực để góp phần vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; qua đó nâng cao thế và lực quốc gia, bảo vệ vững chắc chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ đất nước.

Toàn ngành Ngoại giao sẽ tập trung sức mạnh, trí tuệ tập thể để nỗ lực thực hiện, triển khai các trọng tâm, ưu tiên của đường lối đối ngoại toàn diện đã được Đại hội XI thông qua:

Một là, tiếp tục đưa các mối quan hệ quốc tế đi vào chiều sâu, ổn định, tiếp tục nâng cấp khuôn khổ quan hệ với các đối tác hàng đầu của Việt Nam, tạo bước đột phá trong quan hệ với các nước đối tác tiềm năng trên thế giới. Các mối quan hệ song phương, nhất là với các đối tác lớn, phải thực sự được củng cố bền vững, góp phần hiệu quả vào sự nghiệp phát triển kinh tế và giữ gìn an ninh, ổn định đất nước.

Hai là, phát huy vai trò là một thành viên tích cực, chủ động và trách nhiệm trong ASEAN, phấn đấu cùng các nước Đông Nam Á xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang hình thành.

Ba là, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, tham gia những cơ chế, thỏa thuận hợp tác khu vực và quốc tế về kinh tế, chính trị, an ninh... phù hợp với Việt Nam, phát huy vị thế của Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế, khu vực.

Bốn là, tiếp tục thúc đẩy giải quyết các vấn đề còn tồn tại về biên giới lãnh thổ trên đất liền và trên biển với các bên liên quan trên cơ sở những nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và nguyên tắc ứng xử của khu vực.

Năm là, tăng cường hợp tác cùng các nước, các tổ chức quốc tế đối phó với những thách thức an ninh phi truyền thống như an ninh nguồn nước, biến đổi khí hậu, nước biển dâng...

Nhiệm vụ của công tác đối ngoại trong thời gian tới sẽ hết sức nặng nề trong bối cảnh tình hình quốc tế có nhiều bất ổn, khó khăn và thuận lợi đan xen, trong đó khó khăn có nhiều mặt rất phức tạp. Toàn ngành Ngoại giao sẽ cố gắng hết sức mình, phát huy bản lĩnh, trí tuệ được hun đúc qua 66 năm xây dựng và trưởng thành cùng Cách mạng Việt Nam để hoàn thành những trọng trách mà Đảng, Nhà nước và nhân dân tin cậy giao phó.

Cộng đồng ASEAN sẽ được hình thành vào năm 2015, Bộ trưởng nhìn nhận như thế nào về vai trò của ASEAN tại khu vực, trên thế giới cũng như trong chính sách đối ngoại của Việt Nam những năm tới?

Sau 44 năm đẩy mạnh hợp tác và liên kết sâu rộng, ASEAN ngày nay đã trở thành một tổ chức khu vực năng động, đóng góp quan trọng cho hòa bình, ổn định, hiểu biết và tin cậy lẫn nhau trong khu vực, với vai trò và vị thế quốc tế ngày càng được nâng cao.

ASEAN hiện đang đẩy mạnh các nỗ lực hướng tới mục tiêu hình thành một Cộng đồng vững mạnh dựa trên 3 trụ cột là Chính trị-An ninh, Kinh tế và Văn hóa-Xã hội vào năm 2015 và hoạt động trên nền tảng pháp lý của Hiến chương ASEAN. Một Cộng đồng ASEAN liên kết chặt chẽ và có quan hệ rộng mở với bên ngoài sẽ đóng vai trò quan trọng thể hiện trên những mặt sau: là nhân tố hàng đầu đảm bảo môi trường hòa bình, an ninh, ổn định, hợp tác cùng phát triển ở khu vực thông qua việc tăng cường đối thoại, hợp tác, đề cao các chuẩn mực ứng xử nhằm tạo dựng lòng tin, ngăn ngừa xung đột và giải quyết hòa bình các tranh chấp; là động lực thúc đẩy các tiến trình hợp tác và gia tăng liên kết ở khu vực Đông Á và châu Á-Thái Bình Dương, tạo điều kiện để các nước trong và ngoài khu vực cùng nhau đẩy mạnh hợp tác trên những vấn đề có lợi ích chung cũng như ứng phó hiệu quả hơn với các thách thức đặt ra; tiếp tục là đối tác không thể thiếu của các nước lớn và trung tâm lớn trên thế giới, tham gia và đóng góp có trách nhiệm cùng cộng đồng quốc tế xử lý các vấn đề toàn cầu có ảnh hưởng đến khu vực.

Việt Nam luôn xác định hợp tác ASEAN là một bộ phận quan trọng trong đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ, chủ động hội nhập khu vực và quốc tế của Đảng và Nhà nước ta. ASEAN đã, đang và sẽ có tầm quan trọng đặc biệt đối với các mục tiêu an ninh và phát triển của đất nước ta. Trên nền tảng những thành quả tốt đẹp của 16 năm tham gia ASEAN, Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, tích cực, có trách nhiệm, nỗ lực cùng các nước thành viên xây dựng thành công một Cộng đồng ASEAN vững mạnh, đoàn kết, liên kết chặt chẽ và gắn bó hài hòa vào năm 2015, vì mục tiêu chung là hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực.

Xin Bộ trưởng cho biết đánh giá về việc xây dựng quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam với một số nước lớn trong thời gian qua?

Thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, vì hòa bình, hợp tác và phát triển, với chủ trương đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại, thời gian qua, căn cứ vào khả năng, nhu cầu hợp tác giữa ta với các nước, Việt Nam đã nâng cấp khuôn khổ quan hệ với một số đối tác quan trọng. Đến thời điểm hiện tại, Việt Nam đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, đối tác chiến lược hướng tới tương lai với Tây Ban Nha, đối tác chiến lược trong quản lý nước và ứng phó với biến đổi khí hậu với Hà Lan.

Nhìn chung, việc nâng cấp khuôn khổ và thúc đẩy các quan hệ đối tác chiến lược của ta trong thời gian qua được thực hiện một cách phù hợp, nhịp nhàng, vừa thể hiện được ưu tiên của ta, vừa phù hợp với mong muốn của đối tác; phát huy được những điểm đồng về lợi ích chính trị, an ninh, kinh tế, thu hẹp và giảm thiểu khác biệt trong quan hệ với từng đối tác.

Việc nâng cấp lên quan hệ chiến lược với các đối tác đã góp phần quan trọng đưa quan hệ của ta với các nước ngày càng đi vào chiều sâu, ổn định, củng cố cục diện đa phương hóa, đa dạng hóa trong quan hệ với các nước, qua đó góp phần bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định thuận lợi cho an ninh và phát triển của nước ta, đồng thời nâng cao vị thế của ta ở khu vực và trên thế giới.

Trong thời gian tới, một mặt cần củng cố các quan hệ đối tác chiến lược đã được thiết lập, phát huy hiệu quả cụ thể đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mặt khác, cần xem xét tiếp tục nâng cấp khuôn khổ quan hệ với một số đối tác quan trọng khác, phù hợp với điều kiện và vị thế của đất nước.

Thời gian qua, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã có đóng góp rất lớn cho quê hương. Theo Bộ trưởng, trong thời gian tới, công tác người Việt Nam ở nước ngoài sẽ có những biện pháp nào để huy động các nguồn lực trong cộng đồng vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới?

Đồng bào ta ở nước ngoài là máu thịt của dân tộc Việt Nam. Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị nêu rõ: "người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời, là nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam… Công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị và của toàn dân".

Việc triển khai NQ 36 của Bộ Chính trị trong thời gian qua đã mang lại những kết quả tích cực. Đồng bào Việt Nam ở nước ngoài có cuộc sống ngày càng ổn định, ngày càng hội nhập vào xã hội sở tại, đoàn kết, tương trợ lẫn nhau và gắn bó, liên hệ chặt hơn với gia đình, quê hương, đất nước và có những đóng góp lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trọng tâm của công tác về người Việt Nam ở nước ngoài trong thời gian tới là tiếp tục xây dựng chương trình, kế hoạch để phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới với ưu tiên là:

- Tiếp tục "luật hóa" những quan điểm chỉ đạo của Đảng bằng các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể nhằm đưa chủ trương, đường lối của Đảng vào cuộc sống, có tác dụng thiết thực, trực tiếp đối với bà con; rà soát, hoàn thiện các chính sách nhằm tạo thuận lợi cho kiều bào như: giữ quốc tịch, mua nhà, đầu tư, xuất nhập cảnh…

- Tăng cường công tác bảo hộ công dân; nghiên cứu, trao đổi, đàm phán, ký kết thỏa thuận với các nước để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho kiều bào làm ăn, sinh sống, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài.

- Tạo điều kiện để con em kiều bào, thế hệ trẻ ở ngoài nước gắn bó với quê hương và động viên chuyên gia, trí thức kiều bào - nguồn lực vô cùng quý báu - cùng tham gia đóng góp xây dựng đất nước.

Bộ Ngoại giao luôn quán triệt đội ngũ cán bộ làm công tác liên quan đến kiều bào phải luôn sâu sát, nắm bắt tâm lý, nhu cầu của bà con, cố gắng tạo điều kiện thuận lợi nhất trong việc giải quyết các yêu cầu, thắc mắc của bà con, phải thực sự là cầu nối hữu hiệu của bà con với quê hương, Tổ quốc.

Vấn đề Biển Đông hiện đang được dư luận hết sức quan tâm. Ngành ngoại giao sẽ có những bước đi như thế nào để giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông?

Chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia là thiêng liêng và bất khả xâm phạm. Nhiệm vụ đối ngoại là phát triển quan hệ hữu nghị với các nước, gìn giữ môi trường hòa bình, ổn định để phát triển, bảo vệ vững chắc chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp, trên cơ sở nhận định rõ thế và lực cũng như những ưu tiên chiến lược của đất nước, ngành Ngoại giao nhận thức rõ ràng rằng việc giải quyết tranh chấp và xử lý các vấn đề nảy sinh ở Biển Đông cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, trong chính sách đối ngoại hòa bình, độc lập tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa của Việt Nam với các nước.

Chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước ta là kiên trì giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở tôn trọng Luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 và Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC); thúc đẩy thực hiện nghiêm túc DOC, tiến tới Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông, đảm bảo lợi ích chính đáng của các bên liên quan.

Bộ Ngoại giao sẽ phối hợp với các cơ quan hữu quan tăng cường cung cấp thông tin về vấn đề Biển Đông để nhân dân Việt Nam, kiều bào ta ở nước ngoài, bạn bè quốc tế hiểu rõ và đồng thuận với quan điểm, lập trường của Việt Nam trong vấn đề này.

Thông tin đối ngoại đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình hội nhập của Việt Nam và đã góp phần vào sự thành công của công tác đối ngoại trong những năm qua. Xin Bộ trưởng nhận xét về vai trò và định hướng hoạt động của các tờ báo của Bộ Ngoại giao trong thời gian tới?

Công tác đối ngoại trong những năm qua đạt được nhiều thành tựu lớn. Trong thành công đó có đóng góp quan trọng của công tác thông tin đối ngoại. Với phương châm "chính xác, kịp thời, sinh động, phù hợp với từng đối tượng", công tác thông tin đối ngoại đã được triển khai tích cực, đồng bộ và toàn diện, với hình thức ngày càng đa dạng, nội dung ngày càng phong phú nhằm quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam, nâng cao vị thế, uy tín Việt Nam trên thế giới.

Lực lượng báo chí Việt Nam ngày càng lớn mạnh và trưởng thành là nhân tố quan trọng trong việc triển khai công tác thông tin tuyên truyền đối ngoại. Cùng với hơn 700 cơ quan báo chí trong cả nước, các báo, tạp chí của Bộ Ngoại giao, trong đó có Báo Thế giới & Việt Nam, đã có những nỗ lực to lớn, đổi mới cả hình thức và nội dung để bắt kịp với sự phát triển của thông tin, đóng góp tích cực, hiệu quả trong việc triển khai đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước, góp phần quảng bá hình ảnh một nước Việt Nam hòa bình, hữu nghị, ổn định và phát triển năng động, giàu tiềm năng hợp tác, một thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Trong bối cảnh toàn ngành đang triển khai đường lối đối ngoại tích cực, chủ động "hội nhập quốc tế" mà Đại hội Đảng lần thứ XI thông qua, các tờ báo của ngành Ngoại giao cần không ngừng nâng cao chất lượng, phát huy lợi thế của ngành Ngoại giao, đi tiên phong trong việc thông tin về chính sách đối ngoại, hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước cũng như quan hệ giữa Việt Nam với các nước; phản bác các thông tin sai trái về Việt Nam. Bên cạnh đó, tôi nghĩ rằng độc giả luôn mong đợi báo chí của ngành Ngoại giao sẽ thông tin kịp thời, chính xác với những bài phân tích sâu sắc về tình hình khu vực, thế giới và các vấn đề được dư luận trong và ngoài nước quan tâm. Cùng với việc xây dựng đội ngũ phóng viên, bồi dưỡng các cây bút, bình luận viên quốc tế, cần huy động sự đóng góp tham gia của toàn thể cán bộ trong Ngành, đặc biệt là kinh nghiệm, trí tuệ của các thế hệ cán bộ Ngoại giao đi trước. Tôi mong rằng các tờ báo, tạp chí của Bộ ta sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để ngày một hấp dẫn, trở thành tờ báo không thể thiếu cho bạn đọc.

Nhân kỷ niệm 66 năm thành lập ngành Ngoại giao, tôi xin chúc Báo Thế giới & Việt Nam ngày càng phát triển, khẳng định được vị trí của mình trong làng báo chí Việt Nam và trong lòng bạn đọc gần xa, xứng đáng với vai trò là tờ báo của ngành Ngoại giao, đơn vị chủ lực trong binh chủng thông tin đối ngoại.

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

“Nhiệm vụ của công tác đối ngoại trong thời gian tới sẽ hết sức nặng nề trong bối cảnh tình hình quốc tế có nhiều bất ổn, khó khăn và thuận lợi đan xen, trong đó khó khăn có nhiều mặt rất phức tạp”.

Chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước ta là kiên trì giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở tôn trọng Luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 và Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông

Lưu bút của Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh khi Bộ trưởng đến thăm Nhà truyền thống Bộ Ngoại giao nhân kỷ niệm 66 năm thành lập Ngành (28/8/1945 -28/8/2011).

Vào những ngày tháng Tám lịch sử này, chúng ta thực sự bồi hồi khi được xem lại chặng đường 66 năm xây dựng và trưởng thành đầy gian nan, thử thách nhưng cũng rất vinh quang của Ngành Ngoại giao Việt Nam. Xúc động và tự hào biết mấy khi chứng kiến những hình ảnh thân thương của Bác Hồ kính yêu – Người đã đặt nền móng cho nền Ngoại giao Cách mạng của đất nước, vị Bộ trưởng đầu tiên của Ngành, những thời khắc hoạt động đầy ý nghĩa của các vị lãnh đạo tiền bối cũng như các thế hệ cán bộ Ngoại giao đi trước. Từ những ngày đầu Cách mạng đầy cam go, qua những tháng ngày “đánh và đàm” sôi động, căng thẳng, đến thời kỳ phục vụ kiến thiết đất nước, phá bao vây cấm vận, rồi cùng cả nước bước vào thời kỳ Đổi mới, hội nhập, mỗi bước phát triển đều đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc về bản lĩnh, trí tuệ và phong cách Ngoại giao Việt Nam. “Ôn cố để tri tân”, trong bối cảnh đất nước đang bước vào thời kỳ phát triển mới với nhiều thời cơ cũng như thách thức đan xen, toàn thể đội ngũ cán bộ nhân viên Ngoại giao chúng ta nguyện đoàn kết, thấm nhuần Tư tưởng Ngoại giao Hồ Chí Minh và các bài học lớn mà ông cha ta để lại, ra sức phấn đấu để góp phần xứng đáng vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa.

Hà Nội, ngày 28/8/2011

Phạm Bình Minh - Bộ trưởng Bộ Ngoại giao