Thưa Bộ trưởng, tại phiên thảo luận nhiều ĐB cho rằng, Luật Thuế bảo vệ môi trường đánh thuế môi trường đối với xăng dầu đã nảy sinh tình trạng thuế chồng lên thuế?
- Thuế môi trường đưa nhóm đối tượng đầu tiên vào chịu thuế đó là xăng dầu, vì tiêu thụ xăng dầu là gây ô nhiễm, việc nộp thuế là để trả cho giá môi trường đang bị “ăn” và để đầu tư lại cho việc bảo vệ môi trường. Đừng hiểu đơn giản về luật là để nhằm thu tiền, mà phải hiểu rằng việc có luật là nhằm hạn chế sử dụng những mặt hàng gây ô nhiễm môi trường. Đối với việc tính thuế vào xăng dầu cũng không nên hiểu rằng đó là việc tăng giá lên một cách cơ học, mà cần xem xét đến việc nhiều cái giảm có lợi cho toàn xã hội. Cụ thể là môi trường được cải thiện.
Nhưng việc áp thuế môi trường đối với xăng dầu sẽ gây ra nguy cơ tăng giá và tạo thêm gánh nặng chi tiêu cho người dân, nhất là người dân lao động?
- Việc này đúng là phải tính, nhưng có điều khẳng định là không thể không đánh thuế xăng dầu. Bộ Tài chính sẽ phải tính sâu hơn cơ cấu giá khi tính thuế môi trường. Tôi cho việc đánh thuế môi trường theo đề xuất của ban soạn thảo luật là hợp lý. Mặc dù dân có thể phản ứng nhưng phải tính đến là có thuế, dân sẽ hạn chế tiêu thụ xăng dầu, đồng thời doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải tiết giảm chi phí để giảm giá thành.
Có rất nhiều loại hàng hóa gây ô nhiễm môi trường, nhưng dự luật mới chỉ đề cập đến 5 loại hàng hóa, phải chăng dự luật chưa đạt được mục tiêu là bảo vệ môi trường?
- Đây là vấn đề rất mới mà VN đang tiếp cận và lần đầu đưa ra QH thảo luận cho ý kiến. Danh mục sẽ được tiếp tục bổ sung. Chúng ta có thể thấy như ở Đan Mạch có tới 23 loại hàng hóa phải chịu thuế môi trường. Vì vậy, dự luật còn phải nghiên cứu tiếp, để bổ sung cập nhật.
Cho đến nay, có rất nhiều vụ “đầu độc môi trường” như Vedan là một ví dụ đã bị phát hiện, nhưng có vẻ như những chế tài của chúng ta không đủ sức răn đe. Vậy thì ra đời luật thuế này lại chỉ dừng ở góc độ thu về kinh tế, điều ấy liệu có giải quyết được hành vi làm tổn hại môi trường?
- Nói về môi trường phải là tổng hợp các giải pháp, một giải pháp là không thể giải quyết được. Thuế là biện pháp dùng để điều tiết khuyến khích lĩnh vực sản xuất sạch, hạn chế lĩnh vực sản xuất hại môi trường. Sau vụ việc Vedan, đã thức tỉnh Nhà nước về cơ chế chính sách đối với vấn đề môi trường. Với vụ Vedan, tôi rất muốn xử lý hình sự, rất muốn đưa ra tòa nhưng toàn bộ luật pháp VN chưa đủ hành lang pháp lý chưa đủ để xử hình sự Vedan.
Sau vụ việc của Vedan, chúng ta cần kiến nghị ra QH để sửa luật, các quy định pháp luật liên quan để sau này có thể xử đúng tội đối với những doanh nghiệp có vi phạm tương tự. Tới đây, có thể chế tài nữa là sẽ đánh vào thương hiệu, đánh vào thông tin doanh nghiệp để cổ phiếu của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán của doanh nghiệp sụt giảm, kể cả doanh nghiệp VN.
Vừa rồi, mới động một chút mà chứng khoán của Vedan ở thị trường Hồng Kông sụt giảm. Tới đây, Vedan không tiếp tục giải quyết đền bù cho người dân thì sẽ tiếp tục có biện pháp. Sẽ dấy lên những phong trào tẩy chay, không sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp ‘ăn” trên giá môi trường... Phải dùng nhiều biện pháp mới khiến doanh nghiệp thấy sợ mà không phá hoại môi trường.
Xin cảm ơn Bộ trưởng!