Đêm 12.10.2002, nhiều quả bom đồng loạt phát nổ trên con phố đông du khách ở đảo du lịch Bali. 202 người từ hơn 20 quốc gia thiệt mạng, đông nhất là Úc với 88 người, Mỹ 7 người. Đứng sau vụ đánh bom là nhóm Hồi giáo cực đoan Jemaah Islamiyah (JI) xuất phát từ Indonesia, có liên hệ với al-Qaeda, và có chân rết ở nhiều quốc gia Đông Nam Á. Sau cuộc tấn công kinh hoàng vào nước Mỹ ngày 11.9.2001, vụ Bali được xem như lời thách thức về một cuộc chiến chống phương Tây trên toàn thế giới của những phần tử Hồi giáo cực đoan. Biệt đội 88 (Densus 88) ra đời ngay sau đó.
Một tài liệu của Nhà Trắng cho biết Densus 88 nhận hậu thuẫn trực tiếp từ chương trình Hỗ trợ chống khủng bố của Bộ Ngoại giao Mỹ (ATA). Ken Conboy, một chuyên gia về an ninh, nói với hãng tin Reuters rằng con số 88 xuất phát từ việc một sĩ quan cảnh sát cấp cao nghe nhầm phát âm của 3 chữ cái ATA trong một buổi giao ban an ninh (phát âm của ATA trong tiếng Anh gần giống với số 88). Đặc biệt, số 8 trong văn hóa phương Đông được tin là con số mầu nhiệm, bởi nó không có điểm khởi đầu hay kết thúc, biểu tượng cho nỗ lực không ngừng để tiêu diệt khủng bố. Thiếu tướng cảnh sát Pranowo Dahlan thì nói rằng 88 chính là số người Úc thiệt mạng trong vụ Bali; 88 cũng còn là biểu tượng gông cùm dành cho tội phạm.
Hiện đại như Mỹ
Báo Straits Times (Singapore) năm 2003 trích phát ngôn từ Đại sứ quán Mỹ tại Indonesia nói rằng những ứng viên của Densus 88 “được sàng lọc rất kỹ lưỡng” về nhân thân, sức khỏe, kỹ năng, tâm lý qua hàng loạt thử thách cam go. Họ được chọn trong số những chiến sĩ trẻ, tinh hoa của ngành an ninh nước này.
Ở thời điểm thành lập, Densus 88 được Mỹ tài trợ 12 triệu USD cho công tác huấn luyện tại xã Megamendung ở tỉnh Tây Java, cách thủ đô Jakarta chừng 50 km về phía nam, và thêm 6 triệu USD cho đến năm 2005. Toàn bộ huấn luyện viên là tướng tá giải ngũ từ quân đội và các lực lượng an ninh đặc biệt của Mỹ như FBI, CIA... Chương trình huấn luyện giống hệt tại các đơn vị Chiến thuật và Vũ khí đặc biệt (SWAT) của Mỹ.
Trang web không chính thức về các lực lượng đặc nhiệm của Indonesia cho hay, Mỹ cũng tài trợ cho Densus 88 phương tiện liên lạc, vũ khí hiện đại như súng trường Colt M-4, Remington 870, súng ngắn Gluck-17, súng bắn tỉa Armalite AR-10... và cả máy bay vận tải quân sự C-130 Hercules.
Ngoài Mỹ, Úc cũng là quốc gia hỗ trợ mạnh cho Densus 88. Hãng tin Reuters cho hay năm 2004, Úc đã giúp xây dựng một trung tâm huấn luyện tại Học viện Cảnh sát Indonesia với số tiền tài trợ là 38 triệu AUD (khoảng 670 tỉ đồng) trong vòng 5 năm. Trung tâm này gồm phòng giám định pháp y và một máy bay Boeing 737. Một cán bộ Indonesia đề nghị giấu tên khẳng định với Reuters rằng Densus 88 nhận tài trợ về kỹ thuật và thiết bị nghe lén từ Mỹ, Úc và cả Anh, Pháp.
Đến nay, Densus 88 có hơn 400 thành viên, gồm các nhóm điều tra viên, chuyên gia chất nổ, nhóm trực chiến, xạ thủ bắn tỉa... và đóng quân tại 6 địa bàn trên toàn quần đảo Indonesia gần 2 triệu km2. Sidney Jones, chuyên gia về nhóm JI của tổ chức International Crisis Group, nói Densus 88 đã “được trang bị tốt để có thể tiêu diệt mọi phần tử Hồi giáo cực đoan một khi phát hiện”.
Danh tiếng và tai tiếng
Kể từ khi đạt được độ hoàn thiện cần thiết vào thời điểm năm 2005 với 325 thành viên, Densus 88 đã lập được nhiều chiến công, mà bà Sidney Jones gọi là “liên tục thu hẹp nhóm JI”. Đầu tiên là việc hạ sát “kẻ hủy diệt” gốc Malaysia Azahari bin Husin, một chuyên gia chế bom của JI có bằng tiến sĩ từ Anh, trong cuộc bố ráp ở thị trấn Batu, tỉnh Tây Java ngày 9.11.2005. Tiếp theo là vụ bắt sống Abu Dujana, một thủ lĩnh JI từng được huấn luyện tại cơ sở của al-Qaeda ở Afghanistan và được tin là đã nhúng tay trong tất cả các vụ tấn công khủng bố ở Indonesia từ năm 2002 đến 2005, vào ngày 9.6.2007.
Tính đến tháng 5.2008, Densus 88 đã bắt hơn 400 nghi can khủng bố, xét xử và kết tội hơn 250 người, hạ sát nhiều nghi phạm cộm cán, tịch thu và phá hủy nhiều vũ khí và chất nổ. Thành tích đó đã giúp chương trình tài trợ của Tổng thống Mỹ trước đây George W.Bush dành cho Indonesia vượt qua sự phản đối của các nghị sĩ đảng Dân chủ ở Thượng viện. Ngày 25.5.2008, Mỹ cũng rút lại cảnh báo công dân nước mình đến Indonesia, vốn được đưa ra ngay sau vụ Bali năm 2002.
Gần đây nhất, hôm 10.3, Densus 88 đã kết liễu Dulmatin, nghi can đầu sỏ trong vụ Bali 2002 và bị truy nã với thủ cấp được Bộ Ngoại giao Mỹ treo giá 10 triệu USD. Dulmatin từng lẩn trốn nhiều năm ở Philippines và vừa quay trở lại Indonesia để gầy dựng căn cứ mới ở tỉnh Aceh. Hồi tháng 9.2009, Densus 88 đã tiêu diệt Noordin Mohamad Top, một thủ lĩnh người Malaysia khét tiếng với nhiều biệt tài.
Dù vậy, Densus 88 vẫn liên tục bị các nhóm nhân quyền chỉ trích về hành vi nghe lén điện thoại và đọc trộm tin nhắn của cả thường dân trong quá trình điều tra. Việc bắt giam nghi can và giam giữ vô thời hạn cũng bị cho là sai luật. Ngoài ra, Densus còn bị cáo buộc là sử dụng vũ lực quá mức khi bắn chết cả Dulmatin và Top thay vì bắt sống.
Tuy nhiên, khi cuộc chiến chống khủng bố ở Indonesia, như lời các chuyên gia an ninh trên toàn thế giới là “còn lâu mới đến hồi kết”, sự có mặt của Densus 88 đem lại ít nhiều an tâm và hy vọng cho cộng đồng quốc tế.
Thục Minh
(VP Singapore)