PV: Theo ông, điều gì sẽ là khó nhất để kể lại các câu chuyện lịch sử một cách thuyết phục?
Tổng đạo diễn Bùi Duy Khánh: Để làm được bộ phim này đoàn làm phim phải tìm lại những dấu tích, nguồn gốc của mỗi câu chuyện. Qua việc tìm kiếm và tiếp cận nhiều nguồi tư liệu cổ và luận án của các nhà sử học hiện nay. Với mỗi vấn đề, chúng tôi tìm gặp nhà sử học am hiểu vấn đề đó nhất và mời một hội đồng khoa học lịch sử để cố vấn. Trong quá trình làm có rất nhiều khám phá hay và mới lạ. Làm thế nào để tái hiện lại những hình ảnh của câu chuyện đã xảy ra hàng trăm năm để rồi hình ảnh đó thuyết phục được khán giả. Có lẽ, đó là điều khó nhất.
PV: Ông có nghĩ mình quá mạo hiểm khi xây dựng bộ phim này với độ dài hơn 100 trong khi đã có một vài phim có cùng đề tài đã được phát sóng?
Tổng đạo diễn Bùi Duy Khánh: Ký sự Thăng Long chưa hẳn đã thuộc về loại phim lịch sử, mà nó thuộc về thể loại phim ký sự, kể chuyện, tái hiện lại những câu chuyện có thật đã xảy ra trên mảnh đất Thăng Long - Hà Nội. Chúng tôi cũng như hội đồng tư vấn không thấy mạo hiểm khi chọn thể loại phim này, mặc dù trước đấy cũng có một số bộ phim đang phát sóng cũng như triển khai cùng đề tài gần như vậy. Điều làm cho Ký sự Thăng Long dễ thành công hơn là sự khám phá những cái mới lạ ở xung quanh. Những cái dù hàng ngày chúng ta vẫn nhìn thấy đấy nhưng chưa chắc đã biết được ý nghĩa của sự tồn tại đó.
PV: Những câu chuyện về Thăng Long Hà Nội được kể lại với nhiều chi tiết mới chưa từng được biết đến. Đó có phải là yếu tố làm nên sức hút của loạt phim ký sự này?
Tổng đạo diễn Bùi Duy Khánh: Ký sự Thăng Long có một tư tưởng xuyên suốt là đi tìm những câu chuyên còn ít biết hoặc biết chưa kỹ, chưa rõ... Nhà hát Lớn, cầu Long Biên… đã có hàng trăm năm nay ở mảnh đất Thăng Long này. Người ta đi qua, nhìn thấy hàng ngày, nhưng mấy có có đủ thời gian dừng lại để tìm hiểu thêm những điều còn ẩn dấu phía sau những cái trực diện mà họ vẫn nhìn thấy hàng ngày.
Chúng ta có thể đi qua Đống Đa hàng ngày nhưng chúng ta vẫn không hiểu rằng cái được gọi là gò Đống Đa ấy gồm 13 hay 12 gò hay không có gò nào. Lăng Chủ Tịch Hồ Chí Minh tại sao lại được xây dựng trên Quảng trường Ba Đình? Ý nghĩa của việc xây dựng trên mảnh đất này ? Đó có phải là những bí mật Quốc gia không?...
Hay như tập phim Giải mã Gò Đống Đa. Theo giáo sư Phan Huy Lê thì Đặng Tiến Đông chính là đô đốc Long. Mà đô đốc Long chính là người đầu tiên đặt chân lên kinh thành Thăng Long, khiến Sầm Nghi Đống phải thắt cổ tử tự, sau đó tiến thắng vào kinh thành khiến cho Tôn Sĩ Nghị bỏ cả ấn tín mà chạy qua cầu treo sông Hồng.
Nhưng theo nhiều nghiên cứu khác, đặc biệt của các sử gia phương Nam không có tài liệu nào chứng minh hai người là một. Đưa cả những chuyện như vậy vào phim để thấy rằng lịch sử có những chuyện rất thú vị như thế nhưng đô đốc Long có phải là Đặng Tiến Đông hay không thì vẫn là ấn số... Cũng không dám nói là tất cả những tập của Ký sự Thăng Long đều có được những phát hiện mới lạ nhưng chúng tôi cố gắng mỗi tập đều có được điều gì đó đọng lại.
PV: Các nhà làm phim để cho Ký sự Thăng Long kể những câu chuyện "ngoại sử” của mình bằng những hình ảnh giản dị và hầu như không dùng kỹ xảo. Ông có sợ điều này khiến hình ảnh phim bị đơn điệu, kém hấp dẫn?
Tổng đạo diễn Bùi Duy Khánh: Ký sự Thăng Long khai thác những đề tài quá cũ kỹ, quá quen thuộc, để tìm được ra được một cái gì mới thì không phải ở hình thức nữa mà là nằm sâu bên trong. Tất nhiên, trong điều kiện cho phép, đoàn làm phim cố gắng tránh những cái người khác đã làm. Bên cạnh những câu chuyện lạ, hấp dẫn, Ký sự Thăng Long còn “đột phá” bằng những cảnh quay mới mà từ trước đến nay chưa có trong bất kỳ chương trình hay bộ phim nào, chẳng hạn như nói về cầu Long Biên đoàn làm phim phải cố gắng tạo góc quay từ ca – nô chạy dọc Sông Hồng chĩa lên quay chi tiết từng mố cầu, gầm cầu.
Một góc quay khác từ đầu tàu xuất phát từ ga Long Biên chạy sang Gia Lâm. Cả hai góc quay lạ này tạo cho cây cầu vắt qua ba thể kỷ những hình ảnh rất thơ mộng, đẹp và ấn tượng. Khi quay Nhà hát lớn, đoàn làm phim chờ khi không gian tối dần, đèn bật lên ở từng góc phố, cuối cùng đèn tràn ngập Nhà hát lớn và khách sạn Hilton. Cảnh ban đêm ở khu Nhà hát lớn khi ấy đẹp như thủ đô Paris của Pháp….
PV: Kịch bản phim do một nhóm các nhà khoa học chọn lọc và xây dựng. Liệu bộ phim có thuyết phục được các nhà làm phim chuyên nghiệp?
Tổng đạo diễn Bùi Duy Khánh: Thực ra, lúc đầu cái tôi nhận được một chùm chỉ có chủ đề và rải rác 2-3 cái có kịch bản. Với những người xem làm chuyên nghiệp vẫn chưa coi đó là kịch bản nhưng với phim tài liệu thôi cứ tạm chấp nhận như vậy. Tuy nhiên, từ tư liệu ban đầu được cung cấp với những gì chúng tôi đi quay trên thực tế khác xa nhau rất nhiều. Như tập phim về mái Nhà hát Lớn có tên Về nơi đá hát là một ví dụ.
Một số hình ảnh hậu trường "Ký sự Thăng Long" - (Ảnh: Hải Hưng - D. Linh)
Tất nhiên, khi phim đề cập tới vấn đề như thế này thì không phải ý kiến của các nhà làm phim mà là ý kiến của các nhà chuyên môn. Nhưng các nhà làm phim có nhiệm vụ phải nói những lời ấy rõ hơn bằng hình ảnh, tái hiện lại lịch sử chân thực hơn hoặc nếu chưa tìm được câu giải đáp thì cũng có thêm những hiểu biết thú vị về mảnh đất này.
PV: Làm phim lịch sử là một việc đòi hỏi tốn nhiều thời gian và tâm sức. Với Ký sự Thăng Long thách thức nào đang đặt?
Tổng đạo diễn Bùi Duy Khánh: Làm phim lịch sử phải trung thành với lịch sử. Muốn phản ánh lại tất cả những điều đó trước hết phải có thời gian suy ngẫm và dựng lên một cái tứ xuyên suốt tác phẩm. Cái thứ hai là công tác tổ chức. Làm về một đề tài nào đó chúng ta phải biết trong các nhà nghiên cứu ai là người nghiên cứu về nó nhiều nhất? Ai là người có những phát kiến? Ai là người có những ý kiến được đông đảo các nhà sử học đồng tình nhất? Tất nhiên, để mời các nhà sử học tham gia vào phim như thế nào cùng cần phải cân nhắc sao cho hợp lý.
PV: Cảm ơn ông!
* "Ký sự Thăng Long" lên sóng vào 18h thứ 5 và thứ 7 hàng tuần trên sóng Đài THVN bắt đầu từ 10/10/2009, dự kiến kéo dài đến giữa năm 2010.
Tác giả : Yến Huyền