Năm 2007, sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), tổng kim ngạch xuất khẩu đạt trên 48,5 tỷ USD đồng thời đây cũng là năm thứ 5 liên tiếp xuất khẩu nước ta có mức tăng trưởng trên 20%.
Trong khi đó, nhập khẩu năm 2007 là 62,68 tỷ USD, tăng hơn 39% so với năm 2006.
Theo ông Trương Đình Tuyển nguyên Bộ trưởng Thương mại, xuất khẩu của Việt Nam đang ở mức cao, nhưng nhập siêu của Việt Nam đang chiếm tới 30% GDP. Đây là mức nguy hiểm, điều này nếu không được điều chỉnh kịp thời sẽ phá vỡ kế hoạch phát triển kinh tế; đồng thời, nhập siêu lớn và ngày càng tăng nhanh đang làm giảm ý nghĩa của xuất khẩu.
Ông Tuyển cho rằng, muốn khắc phục được tình trạng trên thì phải tìm mọi cách để có thể đẩy mạnh xuất khẩu, cân đối cán cân thương mại.
Muốn làm được điều đó thì trước hết Việt Nam phải chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu, cải cách cơ chế và chính sách xuất khẩu, tăng cường xúc tiến thương mại và điều hành linh hoạt tỷ giá.
Nhiều năm qua, cơ cấu hàng xuất khẩu của nước ta không có nhiều thay đổi. Nhóm hàng nông - thủy sản xuất khẩu chiếm khoảng 20% mà chủ yếu là sơ chế; khoáng sản xuất khẩu thô chiếm khoảng gần 20%; hàng công nghiệp nhẹ gia công chiếm khoảng hơn 50%; hàng công nghiệp nặng xuất khẩu chiếm 1,6% và hàng công nghệ cao mới chỉ được khoảng 8,3%.
Ngoài ra, hàng loạt vấn đề đã bộc lộ rõ: phần lớn hàng xuất khẩu đều ở dạng thô và sơ chế; hàng công nghiệp chưa có thương hiệu trên thị trường thế giới, tỉ lệ gia công rất cao... nhất là hàng may mặc và giày dép; tính cạnh tranh thấp vì chất lượng và mẫu mã kém, giá đầu vào cao, chi phí cho xuất khẩu rất lớn ở các khâu thu gom hàng hóa và vận tải, tiêu cực phí ở các khâu vận tải và thủ tục hải quan, thuế...
Chính vì thế, ông Tuyển cho rằng, Việt Nam cần có một chiến lược về phát triển công nghiệp hỗ trợ, trong đó tập trung vào những ngành có khả năng cạnh tranh cao nhất và đặc biệt chú trọng phát triển ngành công nghiệp có hàm lượng sáng tạo cao như truyền thông, may mặc thời trang, thủ công mỹ nghệ… từ đó mới có thể cải cách cơ cấu xuất khẩu. Giải quyết được vấn đề này vừa làm tăng giá trị gia tăng vừa làm giảm nhập khẩu nguyên liệu đầu vào. Tuy nhiên, hiện nay Bộ Công Thương vẫn chưa có một chiến lược hoàn chỉnh để phân cấp mức độ hỗ trợ cho từng ngành cụ thể.
Bên cạnh đó, cần phải phát triển nhanh hơn các hoạt động xúc tiến thương mại, xúc tiến đầu tư; cải cách mạnh thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động xuất khẩu để giảm chi phí cho doanh nghiệp, nhất là thủ tục hải quan và thuế - những nút thắt quan trọng để đẩy mạnh xuất khẩu .