Rất nhiều người dân đã tìm gặp PV để phản ánh sự việc...
Ngày 10/6, hàng trăm người dân ở xã Lạc Đạo - huyện Văn Lâm - Hưng Yên đã bao vây trạm biến áp trước cổng UBND xã, để phản đối việc những việc làm sai trái của HTX Lạc Đạo trong quá trình triển khai bán lẻ điện ở nông thôn.
Tiếp đó, 74 hộ gia đình đại diện cho đông đảo người dân trong xã đã ký vào lá đơn khiếu nại tập thể, gửi các cơ quan chức năng, các cơ quan truyền thông, những mong làm sáng tỏ những “nhập nhèm” ở Lạc Đạo.
Rất nhiều người dân ký vào đơn khiếu nại tập thể gửi các cơ quan chức năng...
Trước bức xúc của người dân, trước những “dấu hiệu vi phạm rõ như ban ngày” ở Lạc Đạo, Pv VnMedia đã nhập cuộc tìm hiểu vấn đề.
“Ông điện”: “Không sai phạm mà chỉ là thiếu sót…”?
Khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 8/2009 được coi là giai đoạn “quá độ” của việc thực hiện tính giá điện theo cách tính cũ và mới. Vin vào lý do này, ở Lạc Đạo, việc thu tiền điện đã xảy ra không ít những “nhập nhèm”, căn nguyên của những bức xúc trong dân.
Kèm theo quyết định 21/QĐ-TTg, Bộ Công thương đã ban hành Thông tư 05/2009/TT-BCT hướng dẫn cụ thể việc thực hiện, trong đó, quy định rõ biểu giá bán lẻ điện phục vụ mục đích sinh hoạt. Biểu giá này có 7 bậc thang, chia theo các mức tiêu thụ điện năng khác nhau.
Nhưng khi thực hiện, HTX Lạc Đạo đã “sáng tác” thêm một khung bậc mới, với tên gọi là mục “kinh doanh”, giá bán ở mục là 1.897,5đ (đã bao gồm 10% VAT). Điều lạ lùng là tiêu chí điện kinh doanh cũng rất mập mờ và để cho “tiện”, HTX Lạc Đạo đã áp dụng gần như với mọi đối tượng sử dụng điện, kể cả những hộ gia đình buôn bán nhỏ lẻ. “Thu thêm bậc thang thứ 8 là hoàn toàn sai nguyên tắc và sai hướng dẫn của Sở…”, ông Nguyễn Xuân Bắc - Trưởng phòng quản lý điện năng, Sở Công Thương Hưng Yên - đã khẳng định.
Hóa đơn chuẩn do Bộ Tài chính ban hành và hóa đơn do HTX Lạc Đạo "sáng tác" ra
Căn cứ vào Thông tư 05, quy định: nếu một hộ gia đình ký hợp đồng mua điện với bên bán điện nhằm mục đích sinh hoạt mà trong đó có sử dụng một phần điện cho sản xuất kinh doanh thì giá điện vẫn được tính theo giá bậc thang dành cho điện sinh hoạt (giá 660đ/1KWh cho 50KWh đầu tiên - Bậc 1). Còn việc đăng ký tách riêng điện sinh hoạt và kinh doanh, chỉ áp dụng với những hộ sản xuất, kinh doanh quy mô lớn. Như vậy, việc đánh đồng mọi đối tượng để tính giá điện theo mức kinh doanh sẽ tạo ra một khoản tiền chênh lệch không nhỏ, xét về tổng thể gần 4100 hộ sử dụng điện.
Được biết, toàn xã Lạc Đạo chia làm 12 thôn, với hơn 4000 hộ sử dụng công tơ điện. Từ thời điểm tháng 3/2009 đến nay, 11 thôn đã được áp giá tính điện theo quyết định 21/QD TTg, còn duy nhất thôn Ngọc vẫn áp dụng mức giá trần 700đ/1KWh, do người dân nơi này không đồng tình với việc áp dụng giá bán điện bậc thang mới.
"Không sai phạm, chỉ là thiếu sót..."
Khi được hỏi về khung bậc mới trong biểu giá điện ghi trên tờ hóa đơn, ông Lê Văn Tuấn – Phó chủ nhiệm HTX Lạc Đạo, đơn vị trực tiếp bán điện cho người dân – cho rằng: “Đó là sáng tạo của chúng tôi, cách tính tiền vẫn đúng, chỉ là người dân hiểu sai…”. Ông Tuấn còn khẳng định “không sai phạm, chỉ là thiếu sót trong quá trình triển khai thực hiện tính tiền điện theo biểu giá mới”. Nhưng sau một hồi chất vấn, ông Tuấn kết luận rằng, để dẫn đến sự việc như hiện nay, là do: “Chúng tôi không nhận được hướng dẫn của Sở Công thương, Sở Điện lực, hay của Chi nhánh điện Văn Lâm…”(?)
Trên thực tế, khi tiếp PV, trên bàn làm việc của các vị lãnh đạo có cả tập tài liệu, trong đó có: Văn bản số 17/ĐHY- CNĐVL, “V/v: Thông báo giá bán điện mới - 2009”, ngày 09/3/2009; Hướng dẫn số 173/SCT- QLĐN, ngày 13/3/2009; Văn bản số 248/SCT-QLĐN, ngày 20/4/2009; Công văn của Công ty Điện Lực I - Hưng Yên, … không hiểu, theo ông Tuấn, còn cần phải những hướng dẫn gì từ quản lý cấp trên để đảm bảo tính đúng đắn khi triển khai thực hiện?
Hơn nữa, cho đến ngày 15/7, tất cả các hộ sử dụng điện bị HTX Lạc Đạo liệt vào danh sách hộ kinh doanh vẫn chưa có hợp đồng mua bán điện, chưa được lắp đặt công tơ riêng để đo đếm lượng điện tiêu hao cho hoạt động kinh doanh. Không hiểu khi tiến hành thu tiền điện của người dân, HTX Lạc Đạo căn cứ vào đâu để xác định điện phục vụ sinh hoạt và điện phục vụ kinh doanh? Căn cứ vào đâu để áp mức giá 1897,5đ/1KWh?
Cán bộ xã: “HTX dùng sai ngôn từ…”
Một dấu hiệu sai phạm khác ở Lạc Đạo là việc tự ý ban hành cái gọi là hóa đơn thu tiền điện mà không có mã số thuế, không được công nhận về mặt pháp lý.
Ông Đỗ Tiến Nhượng - Chủ tịch UBND xã Lạc Đạo.
Chiều 15/7, cầm theo một tập những giấy tờ, có dấu đỏ và chữ ký của đại diện HTX Lạc Đạo, cái mà theo HTX gọi là “HÓA ĐƠN TIỀN ĐIỆN”, PV VnMedia đã tìm gặp ông Đỗ Tiến Nhượng - Chủ tịch UBND xã Lạc Đạo – thì được giải thích: “ Thực tế tính tiền vẫn đúng, chỉ là HTX dùng sai ngôn từ, nếu dùng là biên lai hay phiếu thu thì không có gì đáng nói…”
Thực tế, tờ giấy mà các hộ dân được nhận lại khi nhân viên phụ trách điện ở xã đến thu tiền có ghi rõ “HÓA ĐƠN TIỀN ĐIỆN”, nhưng góc bên phải, nơi ghi mã số thuế thì bị bỏ trống (?). Nếu gọi đó theo 1 cái tên khác, biên lai hay phiếu thu như cách ông Nhượng giải thích thì tại sao phần nội dung của tờ giấy đó lại ghi rõ 02 cột: chưa có VAT 10% và đã có VAT 10%.(?) Và khi đã ghi có VAT 10%, điều tất yếu số tiền này sẽ phải được nghiệm thu qua Kho bạc Nhà nước, với 1 tờ giấy không đủ căn cứ pháp lý, không có mã số thuế…thì có thể căn cứ vào đâu để cơ quan chức năng thu đúng và đủ nghĩa vụ thuế?
Tại Điều 4, Thông tư 05 của Bộ Công thương đã quy định rõ: các tổ chức, cá nhân mua kinh doanh điện nông thôn được áp dụng biểu giá bậc thang, phải đáp ứng đủ 3 điều kiện. Có giấy phép kinh doanh, có sổ sách kế toán theo quy định, trong đó tách biệt rõ phần hạch toán kinh doanh bán điện và đặc biệt là có hợp đồng mua bán điện, có công tơ đo đếm riêng biệt cho từng hộ sử dụng, phát hành hóa đơn. Ở điều kiện thứ 3, HTX Lạc Đạo chưa đáp ứng, chưa có hợp đồng bán điện cho người dân nhưng đã tự ý phát hành hóa đơn tiền điện (có thuế GTGT)
Điều đáng nói là từ tháng 3/2009, HTX Lạc Đạo đã có giấy phép kinh doanh. Nhưng theo xác nhận của một cán bộ chi cục thuế huyện Văn Lâm, thì ngày 3/7/2009, đơn vị này mới nộp tờ khai đăng ký thuế.(?). Căn cứ vào chế độ quản lý, sử dụng hóa đơn mà Bộ Tài Chính đã ban hành theo Quyết định số 54-TC/TCT, ngày 20/2/1991, ghi rõ: “1. Tất cả các cơ sở sản xuất kinh doanh, thuộc các tổ chức kinh tế của Nhà nước, của tập thể, hoặc cá thể, tư nhân thuộc mọi lĩnh vực, khi bán hàng hoặc cung ứng dịch vụ thu tiền phải cấp hóa đơn do Bộ Tài chính phát hành cho khách hàng. Nếu người bán hàng hoặc cung ứng dịch vụ, không cấp hóa đơn theo quy định cho khách hàng thì coi là hành động trốn thuế sẽ bị xử lý theo quy định của các Luật thuế.”. Vậy, hành vi của HTX là thiếu sót hay vi phạm?
Sau khi thu thêm khoản phí đóng cắt điện, người dân nhận lại "tờ hóa đơn"
có xác nhận như thế này ở mặt sau tờ giấy
Điểm đặc biệt của tờ hóa đơn thu tiền điện của Lạc Đạo còn có mục in nghiêng: “Hộ ông, bà nào không nộp đủ số tiền phải trả thì chính quyền thôn sẽ tiến hành ngừng cung cấp điện. Khi nào hộ ông, bà nộp đủ số tiền phải trả, cộng thêm 50.000đ chi phí đóng cắt điện thì HTX sẽ đóng điện trở lại”. Khoản này, theo giải thích của chủ tịch Nhượng là do HTX tự ý ban hành, thêm chi phí trả tiền cho công nhân điện của HTX. Trong khi đó, theo Quy định về mức chi phí ngừng cấp điện trở lại mà Bộ Công nghiệp ban hành T8/2007 thì đối với khu vực nông thôn, mức được phép thu chỉ là 39.000đ.
Khi được hỏi, có hay không những sai phạm nêu trên, ông chủ tịch xã Lạc Đạo vẫn một mực đính chính: “Không thể nói là sai phạm, chỉ là thiếu sót…”. Một loạt những dấu hiệu “bất thường” ở Lạc Đạo đã khiến lòng dân nơi đây bất an. Hiện chưa có con số điều tra cụ thể về số tiền chênh lệch trong việc áp giá kinh doanh, số tiền 10% VAT… nhưng chỉ bằng cách tính thông thường nhất, một người biết làm toán cấp 1 cũng có thể thấy ngay rằng, con số “có khả năng thất thoát” không hề nhỏ.
Xin đơn cử một ví dụ đơn giản: Hiện thôn Cầu có 300 hộ gia đình với hơn 2000 nhân khẩu. Trong đó, số hộ kinh doanh, buôn bán nhỏ lẻ trên địa bàn thôn chiếm khoảng 30-40%. Trung bình mỗi tháng thôn Cầu nộp tiền điện khoảng 40 – 50 triệu đồng. Như vậy, ít nhất, số tiền chênh lệch do áp giá sai, cộng thêm số tiền 10% VAT trong 1 tháng khoảng trên 5 triệu. Vậy thì với 12 thôn của xã Lạc Đạo, số tiền chắc chắn không nhỏ. Rõ ràng, người dân nơi đây có cơ sở khi đặt ra câu hỏi, từ tháng 3 đến nay, số tiền này được sử dụng vào mục đích gì?
Đã đến lúc các ngành chức năng phải vào cuộc điều tra, làm sáng tỏ những dấu hiệu “nhập nhèm” ở Lạc Đạo, xác định rõ trách nhiệm cá nhân trong từng vụ việc, để người dân có thể yên tâm trong sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt, ổn định tình hình chính trị ở địa phương. Hơn nữa, trong bối cảnh điện đang là mối quan tâm hàng đầu của dư luận xã hội như hiện nay, cần làm rõ sai phạm để các địa phương khác rút kinh nghiệm trong triển khai, thực hiện chính sách mới về sau.
Song Linh
