Với lợi thế về vốn, khoa học công nghệ và kinh nghiệm quản lý, phần lớn các doanh nghiệp FDI đều chủ động áp dụng các biện pháp xử lý chất thải trước khi thải ra môi trường. Nhiều doanh nghiệp FDI đã được các Bộ, ban ngành của Việt Nam cũng như xã hội công nhận trong việc không chỉ tuân thủ các biện pháp xử lý môi trường mà còn có tỷ suất nộp ngân sách cho địa phương cao như: Công ty Ford Việt Nam với Cúp vàng Môi trường (2007) do Bộ Tài nguyên và Môi trường trao tặng, Công ty Khu công nghiệp Việt Nam- Singapore (VSIP) đạt giải doanh nghiệp thân thiện với môi trường tại Giải thưởng Rồng vàng năm 2009, hay như Công ty Sonadezi (Đồng Nai) được biết đến là doanh nghiệp đầu tư hạ tầng các khu công nghiệp không chỉ đóng góp cao cho sự phát triển kinh tế xã hội tại địa phương, màcòn luôn hướng tới sự cân bằng giữa thu hút đầu tư và bảo vệ môi trường. Coi trọng công tác bảo vệ môi trường bền vững, Sonadezi đã xây dựng các nhà máy xử lý nước thải trong các khu công nghiệp. Hiện, Sonadezi Biên Hòa đang cố gắng hoàn tất các thủ tục cần thiết để xây dựng các khu công nghiệp mới có chất lượng phục vụ cao hơn, theo định hướng của tỉnh, đó là phát triển khu công nghiệp gắn liền với bảo vệ môi trường như Khu công nghiệp Giang Điền, Khu công nghiệp Tân An, Khu công nghiệp Suối Tre…
Còn tại các doanh nghiệp trong nước, bên cạnh nhiều tổng công ty lớn của nhà nước đã chủ động áp dụng các giải pháp xử lý chất thải và đầu tư đổi mới công nghệ trong sản xuất như: Công ty Cổ phần Nhiệt điện Phả Lại thành công trong đề tài tách dầu mazút ra khỏi nước thải để phục vụ cho sản xuất, Công ty cổ phần Thủy sản Bến Tre, Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam với mục tiêu hướng tới “Mỏ sạch- an toàn- hiện đại” trong nhiều năm qua đã chủ động cải tiến đổi mới công nghệ, giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ khâu khai thác, vận chuyển cho đến sàng tuyển… Thì các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các doanh nghiệp làng nghề với sự hỗ trợ từ phía Nhà nước và các tổ chức quốc tế cũng đã nâng cao nhận thức trong vấn đề giảm thiểu ô nhiễm môi trường thông qua thay đổi phương thức sản xuất và đổi mới công nghệ. Điển hình là Làng nghề gốm Bát Tràng với hơn 70% hộ dân đang sản xuất đã chủ động chuyển đổi từ lò nung gốm đốt than sang đốt gas, nhờ vậy mỗi năm đã giúp tiết kiệm được khoảng 3.000 tấn dầu quy đổi và giảm phát thải trên 12.000 tấn khí CO2. Bên cạnh đó sản phẩm gốm từ lò nung gas chất lượng cao hơn và doanh thu tăng 30% so với đốt bằng than đã mang lại hiệu quả kinh tế lớn cho các hộ sản xuất... Người dân Bát Tràng như có thêm sức sống cả về vật chất lẫn tinh thần từ sau khi áp dụng công nghệ mới.
Với sự hỗ trợ của dự án “Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa - Bộ Khoa học và Công nghệ” thì 5 năm trở lại đây, gần 40 tỉnh thành thành trên cả nước với hàng trăm lò gạch thủ công đã được nhận được sự hỗ trợ để chuyển đổi sang lò gạch liên tục kiểu đứng, góp phần đáng kể vào việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại các địa phương này.
Đặc biệt, với sự giúp đỡ của Cơ quan Hợp tác Phát triển Quốc tế Đan Mạch (DANIDA) trong gần 5 năm qua “Hợp phần sản xuất sạch hơn trong công nghiệp- Bộ Công Thương” cũng đã triển khai mô hình trình diễn tại 100 doanh nghiệp trên cả nước thuôc 5 tỉnh mục tiêu cũng đã góp phần mang lại kết quả khả quan. Thông qua các giải pháp giảm thiểu phát thải đầu nguồn nhiều doanh nghiệp đã nâng cao được sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường quốc tế và trong nước, xây dựng được một thương hiệu “sản phẩm xanh” trong cộng đồng xã hội, đem lại lợi nhuận cao về kinh tế cho doanh nghiệp và góp phần bảo vệ môi trường như: Công ty Xi măng Lưu Xá (Thái Nguyên), Công ty Mây tre lá Âu Cơ (Quảng Nam), Công ty Chè Ngọc Lập (Phú Thọ), Công ty Mía đường Sông Lam (Nghệ An), Nhà máy Chế biến Dừa Thành Vinh (Bến Tre)… Không chỉ chiếm lĩnh thị trường trong nước, sau khi áp dụng các giải pháp cải tiến đổi mới công nghệ, thay đổi quy trình sản xuất, áp dụng các giải pháp sản xuất sạch, sản phẩm của các công ty đã tăng nhanh về chỉ tiêu xuất khẩu, được bạn hàng quốc tế đánh giá cao, đồng thời đem lại niềm tin cho xã hội và cộng đồng dân cư.
Bảo vệ môi trường trong sản xuất tại các doanh nghiệp còn là một bước đi dài, nhiều gian khổ, nhất là trong xu thế hội nhập thì những doanh nghiệp “xanh” sẽ là những doanh nghiệp chiếm ưu thế trên thị trường. Với những chính sách bảo vệ môi trường trong thời gian qua như; “Chiến lược quốc gia về sản xuất sạch hơn”, Đề án “Phát triển ngành công nghiệp môi trường đến năm 2015 tầm nhìn đến năm 2025” cùng với Luật Bảo vệ môi trường… sẽ là hành lang pháp lý để công tác quản lý môi trường cũng như thực thi môi trường tại các cơ quan quản lý, địa phương và các doanh nghiệp sẽ ngày một tốt hơn, giúp các doanh nghiệp hội nhập sâu hơn nữa trên trường quốc tế./.
Minh Kỳ