Bảo hiểm xã hội tự nguyện: Mức đóng có quá cao?

Bao hiem xa hoi tu nguyen: Muc dong co qua cao?

Tham gia BHXH tự nguyện là người lao động đã chủ động lo cho mình khi hết tuổi lao động (ngoài 55-60 tuổi). Tuy nhiên, sau hơn 2 năm thực hiện BHXH tự nguyện theo lộ trình của Luật BHXH, đến tháng 9/2010 số người tham gia BHXH tự nguyện mới chỉ dừng lại ở con số hơn 5 vạn người, trong số khoảng 30 triệu người thuộc diện tham gia.

30 triệu người trong diện tham gia BHXH tự nguyện là những người lao động tự do, lao động ở các làng nghề, nông dân ở các hợp tác xã... ở các vùng miền khác nhau trong cả nước. Chính vì vậy, mức thu nhập và chi phí sinh hoạt của nhóm người này khác nhau. Vì vậy nhu cầu, nguyện vọng của nhóm người này đối với mức đóng cũng như chế độ hưởng BHXH tự nguyện cũng khác nhau.

Người thành phố: băn khoăn chế độ

Ở các thành phố lớn, người dân làm nghề kinh doanh tự do, thì mức đóng BHXH tự nguyện không khó khăn đối với họ. Mà những chế độ của loại hình bảo hiểm này mới là trở ngại để họ tham gia. Theo cơ quan BHXH TP Hồ Chí Minh thì 9 tháng đầu năm 2010 chỉ có 1.239 người tham gia BHXH tự nguyện, đạt 20,1% so với kế hoạch đề ra. Nhưng, phần lớn người tham gia BHXH tự nguyện là những người đã có thời gian tham gia BHXH bắt buộc nay muốn đủ điều kiện hưởng lương hưu, nên tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện. Người lao động trên địa bàn cho rằng tham gia BHXH tự nguyện phải lo hoàn toàn chi phí đóng nhưng chỉ được hưởng chế độ hưu trí và tử tuất; trong khi đó nếu tham gia BHXH bắt buộc tại các đơn vị doanh nghiệp thì chủ yếu do chủ sử dụng lao động đóng mà ngoài chế độ hưu trí, tử tuất họ còn được hưởng các chế độ ngắn hạn khác.

Mặt khác, do công tác tuyên truyền còn hạn chế, chính sách chưa có sức hấp dẫn với người lao động nên trên địa bàn thành phố, có nhiều người thuộc diện tham gia BHXH tự nguyện nhưng vẫn thờ ơ với loại hình bảo hiểm này.

Chị Lan (ở Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội) nhẩm tính: Để có lương hưu, mỗi tháng chị dành ra khoảng hơn 100.000 đồng đóng BHXH tự nguyện, coi như khoản tiền tiết kiệm. Nhưng năm nay chị 35 tuổi, đóng 20 năm sau (đến 55 tuổi) mới được hưởng thì quá dài. Suốt thời gian 2 chục năm ấy biết bao nhiêu biến cố, chẳng biết thế nào. Hơn nữa, trong lúc tham gia, chị có ốm đau, hay sinh con cũng chẳng được hưởng chế độ gì. Bàn đi tính lại chị Lan không còn hào hứng, rồi quyết định không tham gia nữa.

Người nông thôn : Lo mức đóng

Nhưng đối với những người dân ở vùng nông thôn, các làng nghề thì mức đóng BHXH tự nguyện là điều phải suy nghĩ trăn trở. Bởi với thu nhập trung bình của các hộ ở vùng nông thôn nước ta từ 1-2 triệu đồng/tháng, chi phí cho 3-5 người thì việc dành ra một khoản tiền đóng BHXH tự nguyện hàng tháng là khó khăn.

Theo BHXH tỉnh Sơn La thì số người tham gia BHXH bắt buôc ngày một tăng nhưng số người tham gia BHXH tự nguyện lại có xu hướng giảm. Qua hơn 2 năm triển khai toàn tỉnh mới có khoảng 500 người tham gia BHXH tự nguyện. Một con số quá nhỏ so với số lao động trên địa bàn.

Chị Hoa ở Tân Khai - Tiên Lữ-Hưng Yên, gia đình có 4 người, hai vợ chồng chị đều lao động tự do. Thu nhập trung bình hằng tháng của cả gia đình là 2 triệu đồng. Chị muốn có lương hưu - một chỗ dựa khi không còn sức lao động, nhưng với số tiền ít ỏi, chị không thể tham gia BHXH tự nguyện. Đó là chưa kể công việc của chị bấp bênh, thu nhập không ổn định. Hơn nữa, mức đóng BHXH tự nguyện sẽ tăng dần thì chị không chắc chắn mình có thể theo đuổi được mức đóng lũy tiến đó đến khi đạt đến mức 22% lương tối thiểu chung.

Để tiến tới BHXH toàn dân là mục tiêu của Đảng và Nhà nước ta. Bên cạnh việc tuyên truyền sâu rộng hơn nữa Luật BHXH (chế độ, chính sách) để người tham gia thấy được lợi ích lâu dài của việc tham gia BHXH tự nguyện. Thiết nghĩ, chúng ta cần phân các nhóm mức đóng tương đương mức hưởng để người lao động lựa chọn khi tham gia BHXH tự nguyện.

Tính ưu việt của chính sách BHXH tự nguyện là rất rõ. Tuy nhiên, trong khi người lao động tại các thành phố lớn, kinh doanh tự do còn băn khoăn về chế độ BHXH tự nguyện; thì người lao động tại một số tỉnh trung du, miền núi phía Bắc, ĐBSCL... lại băn khoăn về mức đóng quá cao. Chính vì vậy, số người tham gia BHXH tự nguyện đến thời điểm này quá ít.

Thanh Nga

Tin mới