Báo động suy giảm đa dạng sinh học

Đại Đoàn Kết - 

Bao dong suy giam da dang sinh hoc

Năm 2002, các quốc gia đã cùng cam kết thông qua Công ước về đa dạng sinh học, sẽ giảm tỷ lệ mất đa dạng sinh học trên toàn cầu vào năm 2010. Tuy nhiên, mục tiêu đó đã thất bại. Trong bối cảnh ấy, Việt Nam cũng đang đối mặt với sự suy giảm nghiêm trọng về đa dạng sinh học.

Rừng ngập mặn- tấm lá chắn xanh

cho sự an toàn của những con đê biển

Đa dạng hóa sinh học bị tấn công...

Theo Bộ Tài nguyên Môi trường, những năm gần đây, dù tổng diện tích rừng tăng lên, nhưng chất lượng thì ngày càng suy giảm. Rừng nguyên sinh chỉ còn 0,57triệu ha, phân bố rải rác. Phần lớn diện tích rừng tự nhiên hiện nay đều thuộc loại rừng "nghèo” có trữ lượng gỗ dưới 100m3/ha, như rừng Khộp ở Tây Nguyên. Ngoài ra, rừng ngập mặn- những tấm lá chắn xanh đảm bảo an toàn cho các con đê biển đã bị biến động mạnh. Có tới 1.325km đê biển ở 3 vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long chưa có hệ thống rừng ngập mặn. Cũng như các quốc gia trong khu vực, Việt Nam còn phải đương đầu với tình trạng suy thoái đa dạng sinh học biển và nguồn lợi hải sản. Tại 7 vùng san hô trọng điểm, có 2,9% diện tích rạn san hô được đánh giá phát triển tốt còn lại 44,9% ở tình trạng rất xấu. Tương tự thảm cỏ biển cũng đang mất dần diện tích...một số vùng như biển Khánh Hòa đã xuất hiện hiện tượng thủy triều đỏ, rất nhiều loài hải sản bị triệt tiêu như tôm, cua, cá, mực...Tổ chức bảo tồn thiên nhiên thế giới còn đưa ra cảnh báo về sự suy giảm nghiêm trọng về tính đa dạng của các loài sinh vật ở Việt Nam. Từ năm 1996, trong danh sách đỏ của tổ chức này đã liệt kê 25 loài động vật của Việt Nam ở mức nguy cấp thì đến năm 2010 đã là 47 loài. Trong số những loài mới bị xếp hạng có những lài như bò rừng, sói đỏ, voọc vá chân nâu và voọc vá chân đen...Thậm chí nhiều loài được đánh giá bị đe dọa không cao trên thế giới nhưng lại bị đe dọa ở mức rất cao tại Việt Nam, như hạc cổ trắng do mất sinh cảnh và thức ăn bị ô nhiễm. Ngoài ra, nhiều nguồn gen quý từ giống cây trồng cho đến vật nuôi vẫn chưa được bảo tồn hợp lý.

Vì chưa được quan tâm đúng mức

Theo Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục Môi trường Hoàng Dương Tùng, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học. Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ khai thác tài nguyên thiên nhiên thiếu cơ sở khoa học, thiếu quy hoạch, đã "góp phần” hủy hoại các hệ sinh thái tự nhiên đang gây ra tác động xấu đối với đa dạng sinh học. Bên cạnh đó việc khai thác quá mức những sản phẩm từ rừng khiến nhiều cánh rừng đang bị mất dần, kéo theo sinh vật mất nơi cư trú. Cùng với việc buôn bán, xuất khẩu động thực vật hoang dã, sự nhập nội những loài ngoại lai cũng gây suy thoái đa dạng sinh học như ốc bươu vàng, rùa tai đỏ... Đặc biệt sự đa dạng sinh học còn bị "đè nén” bởi hàng loạt ô nhiễm từ môi trường, cháy rừng, biến đổi khí hậu...Trong khi đó, ông Hoàng Dương Tùng cho rằng, hệ thống quản lý đa dạng sinh học ở Việt Nam còn chưa hoàn thiện, chức năng nhiệm vụ chồng chéo. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật còn nhiều khiếm khuyết. Công tác quản lý, năng lực cán bộ chưa đủ mạnh. Cũng như nhiều quốc gia trên thế giới, Việt Nam đang thực sự đứng trước những biến động lớn về đa dạng sinh học.

5 mục tiêu giảm áp lực lên đa dạng sinh học

Nhằm cứu vãn "thất bại tập thể” này, Liên Hợp Quốc quyết định lựa chọn "Thập kỷ đa dạng sinh học” từ năm 2011 – 2020. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban - Ki-Moon đã phải nói rằng: "Sự thất bại tập thể này, nếu không được khắc phục nhanh, sẽ gây hậu quả nghiêm trọng cho tất cả chúng ta”. Để thực hiện chương trình thập kỷ đa dạng sinh học, Việt Nam có trách nhiệm giảm đáng kể áp lực trực tiếp lên đa dạng sinh học, nhằm bảo tồn, phục hồi và sử dụng hợp lý các hệ sinh thái, các loài sinh vật và nguồn gen. Cục Bảo tồn đa dạng sinh học đã xây dựng 5 mục tiêu cụ thể: thiết lập và quản lý hiệu quả hệ thống khu bảo tồn; bảo vệ và phát triển các loài nguy cấp, quý, hiếm; kiểm kê, lưu giữ và bảo tồn hiệu quả nguồn gen; huy động cộng đồng và khu vực tư nhận tham gia bảo tồn đa dạng sinh học; lồng nghép đa dạng sinh học trong các ngành nông lâm ngư nghiệp, dược liệu, du lịch và hệ thống tổ chức quản lý nhà nước về bảo tồn hoạt động hiệu quả. Các mục tiêu này đều có chỉ số đánh giá cụ thể, để có thể kiểm soát,đánh giá chất lượng, mức độ thực hiện...

Lê Na