Báo động ô nhiễm chất thải nông nghiệp

Hà Nội Mới - 

(HNM) - Những năm gần đây, các hợp tác xã (HTX) nông nghiệp đã có những bước chuyển ứng dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất, nâng cao chất lượng, năng suất cây trồng, vật nuôi, nâng cao đời sống cho nông dân, nông thôn.

Cùng với sự phát triển, hiện đang báo động tình trạng ô nhiễm môi trường tại các khu vực nông thôn, do chất thải từ phân bón, thuốc trừ sâu; chăn nuôi, trồng trọt đang làm cho môi trường tại các vùng quê ô nhiễm nặng nề.

Nguy hại từ chất thải nông nghiệp

Hiện nay trên địa bàn Hà Nội có 947 HTX nông nghiệp, trong đó có 11 HTX chăn nuôi; 6 HTX thủy sản; ngoài ra là các HTX rau an toàn, HTX cây ăn quả. Đây được coi là nguồn nhân lực khá mạnh để phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn. Tuy nhiên, đằng sau sự phát triển các HTX này thì vấn đề ô nhiễm chất thải nông nghiệp lại chưa được quan tâm đúng mức. Theo ông Lương Minh Thảo, Cục phó Cục Cảnh sát Môi trường thì hiện nay chất thải như phân bón, phân gia súc, các chất bảo vệ thực vật từ các hộ chăn nuôi, chất thải từ chế biến nông sản thực phẩm thải ra môi trường ngày một nhiều mà chưa hề qua xử lý, gây ô nhiễm cho các khu vực nông thôn, thậm chí nhiều nơi ở mức nguy hiểm. Ở một số làng nghề chế biến nông sản, nước thải đổ ra mương máng đồng ruộng đen ngòm, cây trồng không mọc lên được; nông dân lội xuống đồng cày cấy đã bị ngứa lở chân tay, có nơi còn được coi là làng ung thư do ô nhiễm nguồn nước. Theo khảo sát của Trung tâm Nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường Hà Nội, sau khi mở rộng Thủ đô, trung bình mỗi ngày ở các khu dân cư, cơ sở sản xuất thải ra 5.000 tấn chất thải rắn, trong đó 1.500 tấn từ khu vực nông thôn, phần lớn do các hộ nông dân sản xuất thải ra, trong đó chất thải chăn nuôi là lớn nhất. Điển hình tại các vùng chăn nuôi gia súc lớn hoặc chăn nuôi lợn tại Ba Vì, Phúc Thọ, Gia Lâm, Ứng Hòa... đều dễ dàng thấy mùi hôi từ phân bò, lợn bốc lên, gây viêm xoang, viêm mũi, tiêu chảy, còn bao bệnh tật khác chưa phát hiện ra.

Theo thống kê của Cục Chăn nuôi, trong năm 2008, toàn miền Bắc thải ra hơn 51 triệu tấn rác thải, chất thải rắn do vật nuôi thải ra môi trường bao gồm thức ăn gia súc, phân bón, phân lợn, gia súc... Đáng lo ngại là chất thải rắn có nguy cơ ô nhiễm cao như chất thải của các HTX nuôi bò sữa, dê, cừu... thì hầu như không được xử lý. Bên cạnh đó chất thải lỏng trong chăn nuôi cũng đang trong tình trạng, mạnh ai nấy thải ra môi trường. Theo tính toán của Cục Bảo vệ thực vật thì cứ mỗi bao bì thuốc trừ sâu dùng trong sản xuất nông nghiệp sẽ có 1,8% lượng thuốc dính vào bao bì. Mà hầu hết các vỏ chai, bao bì đó được người nông dân vứt bừa bãi ra đồng ruộng, ao hồ. Đây là nguồn chất thải nguy hại ở các khu vực nông thôn, tình trạng này diễn ra lâu ngày sẽ gây hậu quả khó lường.

Cần biện pháp mạnh bảo vệ môi trường

Theo ông Trần Quốc Cường, Chủ nhiệm HTX nông nghiệp Thống Nhất (Từ Liêm), các HTX nông nghiệp cần quan tâm đến các hoạt động bảo vệ môi trường. Bên cạnh việc phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn thì các HTX nông nghiệp cũng cần đầu tư cho hệ thống xử lý chất thải, rác thải trong sản xuất, chăn nuôi. Mới đây tại buổi tập huấn về "Hướng dẫn xây dựng một số mô hình HTX nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường phát triển bền vững" do Liên minh HTX Việt Nam tổ chức, đã nhấn mạnh đến mức độ nguy hại của chất thải nông nghiệp với môi trường và con người. Chất thải của chăn nuôi, chất thải trong chế biến nông sản ngoài việc ô nhiễm môi trường sống, ô nhiễm không khí, chất thải độc hại còn thẩm thấu xuống nguồn nước ngầm, chính con người lại sử dụng qua hệ thống giếng khoan, giếng làng gây hại cho sức khỏe. Ông Phạm Văn An, Chủ tịch Liên minh HTX Hà Nội cho biết: Kế hoạch trong thời gian tới, Liên minh HTX sẽ tổ chức các buổi tập huấn, giới thiệu các mô hình HTX nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường như mô hình sản xuất phân hữu cơ sinh học từ phụ phẩm nông nghiệp và rác thải sinh hoạt hữu cơ; mô hình tái chế nilon thải thành hạt nhựa tái sinh... Trên thực tế, để các HTX nông nghiệp tạo ra các sản phẩm sạch chất lượng thì các HTX phải quan tâm đến hoạt động môi trường, có như vậy sản phẩm mới có tên tuổi trên thị trường.

Để hướng tới sản xuất và tiêu thụ các nông sản sạch, hưởng ứng chiến dịch "Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam", không có sự lựa chọn nào khác là các HTX nông nghiệp cần gắn kết mọi hoạt động về sản xuất, kinh doanh với việc bảo vệ môi trường. Trường hợp cố tình gây ô nhiễm môi trường cần phạt tiền, xử lý hành chính theo Luật Bảo vệ môi trường. Mỗi tập thể, mỗi hộ gia đình, mỗi người cần có những việc làm thiết thực bảo vệ môi trường, xây dựng các khu xử lý chất thải, nước thải phù hợp theo mô hình chăn nuôi như hầm bioga, thu gom rác thải, bảo vệ nguồn nước, trồng cây xanh... chính là bảo vệ sức khỏe cho người nông dân, tạo điều kiện cho nông nghiệp phát triển bền vững.

Đào Huyền

Cần đẩy mạnh hơn nữa việc tuyên truyền, nâng cao ý thức giữ gìn môi trường của người nông dân trong sản xuất nông nghiệp. Ảnh: Bá Hoạt