Đại biểu Nguyễn Văn Phát - Thanh Hóa tán thành với quy định, trước mắt, dịch vụ bưu chính công ích là dịch vụ cần được đầu tư, dù lợi nhuận thấp, việc bù lỗ để thực hiện thông qua dịch vụ bưu chính dành riêng và các cơ chế hỗ trợ khác là phù hợp. Tuy nhiên, nếu chỉ vì lý do này mà Luật quy định chỉ giao cho một doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ công ích trong điều kiện hội nhập là không phù hợp.
“Tôi đề nghị cần phải quy định trong luật các loại hoạt động thuộc dịch vụ bưu chính công ích và giao cho Chính phủ ban hành định mức chi phí cho từng loại hoạt động để nhiều doanh nghiệp có đủ điều kiện tham gia thực hiện dịch vụ cung ứng bưu chính công ích và sẽ làm cho hoạt động bưu chính này đa dạng hơn, năng động hơn, giảm bớt được sự bao cấp của Nhà nước, vì năng lực của một doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn so với nhiều doanh nghiệp khi tham gia”, đại biểu Phát nói.
Đại biểu Nguyễn Văn Thời - Thái Nguyên cũng cho rằng, dịch vụ bưu chính hiện nay rất nhiều doanh nghiệp tham gia thực hiện, kể cả các liên doanh nước ngoài, tư nhân cũng làm việc này rất tốt. Vì vậy, không nên chỉ định một doanh nghiệp, sẽ dễ đi đến chỗ độc quyền.
Đại biểu Thời dẫn chứng: “Hiện nay bưu kiện gửi ở trong nước, thậm chí kể cả tư nhân, kể cả các xe khách chất lượng cao người ta đều tham gia làm được việc này. Tôi có một cái bưu kiện cần 3 tiếng từ Thái Nguyên đi Hải Phòng, thì trong 3 tiếng là người ta có ngay, gọi điện một cái là xe khách chất lượng cao vào tận công ty lấy, lấy xong mang đến Hải Phòng giao đúng địa chỉ của người nhận, báo về cho người gửi ngay. Nếu như cái đấy mà ta mang ra ngoài bưu chính ta gửi ít nhất phải mất 24 tiếng, cho nên tôi nghĩ là không nên chỉ định một doanh nghiệp, tôi đồng ý là Nhà nước chỉ ban hành các điều kiện để các doanh nghiệp được tham gia thực hiện thôi”.
Chung quan điểm, đại biểu Trần Thị Quốc Khánh - TP Hà Nội cũng ủng hộ việc bổ sung và khuyến khích các hoạt động xã hội hóa vào quy định về chính sách Nhà nước đối với dịch vụ bưu chính.
“Tôi nghĩ rằng nếu chúng ta quan tâm đến vấn đề xã hội hóa hoạt động dịch vụ bưu chính thì chúng ta sẽ góp phần giảm bớt gánh nặng cho xã hội, đặc biệt là góp phần giảm bớt việc đầu tư tập trung của tập đoàn của Nhà nước đối với vùng sâu, vùng xa và vùng nông thôn. Vì nếu nhiều tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động này, thực tế đã và đang diễn ra, nhưng trong luật của chúng ta không quy định xã hội hóa, thì vô hình chung những hoạt động đó vẫn đi bên ngoài nhưng lại không được quy định vào trong luật, làm cho chúng ta cảm thấy việc thực hiện dịch vụ bưu phát chỉ qua bưu điện là không đúng với thực tiễn”, đại biểu Khánh nói.
Trước các quan điểm về xã hội hóa lĩnh vực này, đại biểu Nguyễn Việt Dũng - TP Hồ Chí Minh phân tích: “Chúng ta có thể hình dung nếu như một thị trường tự do hoàn toàn trong lĩnh vực bưu chính thì sẽ như thế nào hiện nay ở nước ta.
Thứ nhất, theo ý tôi là chỉ có một số thành phố lớn thì các doanh nghiệp ngoài xã hội mới tập trung vào kinh doanh. Còn những vùng xa, như U Minh mà gửi lên Pắc Pó chắc là không ai tham gia với giá trị là 2.000 đồng/một lá thư.
Thứ hai, các doanh nghiệp trong nước cũng không đủ trình độ về mặt tổ chức quản lý cũng như là trang thiết bị công nghệ để cạnh tranh với các doanh nghiệp chuyển phát nhanh của nước ngoài, như vậy chúng ta mất dần thị trường xây dựng nền bưu chính quốc gia.
Thứ ba, nếu chúng ta làm như thế trong thời gian cạnh tranh, hoặc chỉ định nhiều doanh nghiệp có thể thực hiện bưu chính công ích thì việc gì sẽ xảy ra. Hiện nay với sản lượng bình quân đầu người 3 lá thư/1 năm, so với các nước phát triển là 300 - 400 lá thư/1 năm thì quy mô sản lượng các sản phẩm bưu chính ở nước ta còn rất thấp. Nếu chúng ta phân tán ra nhiều doanh nghiệp thì sẽ không đủ điều kiện tập trung sản lượng làm cơ sở cho việc hiện đại hóa ngành bưu chính”.
Quan điểm của đại biểu Dũng nhận được sự đồng tình của đại biểu Tạ Ngọc Tấn - Thái Bình. Theo ông Tấn, việc chỉ định một doanh nghiệp đảm nhận nhiệm vụ này là điều cần thiết, thậm chí nên chỉ định trực tiếp là Tổng công ty Bưu chính Việt Nam. Với lý do là ngoài tất cả những dịch vụ ấy thì Tổng công ty này còn có trách nhiệm để thực hiện một loạt dịch vụ và các nhiệm vụ liên quan đến an ninh, quốc phòng và liên quan đến nhiệm vụ Nhà nước, ví dụ chuyển thư, điện khẩn hoặc những bưu gửi đặc biệt liên quan đến an ninh, quốc phòng...
Mặt khác, đại biểu Tấn đề nghị, để đảm bảo thực hiện những nhiệm vụ dịch vụ ở những vùng khó khăn mang lại phúc lợi cho bà con ở vùng sâu, vùng xa, Nhà nước cần đầu tư hơn nữa cho doanh nghiệp dịch vụ này, để họ có thể phát triển được mạng lưới và đảm bảo được chất lượng phục vụ, bởi công ích và sự tiện lợi của dịch vụ bưu chính là một trong những tiêu chí để đánh giá trình độ phát triển, trình độ văn minh của xã hội.
Một đại biểu khác của đoàn TP Hồ Chí Minh, ông Trần Du Lịch, đánh giá, dự thảo luật này đã mở rộng và làm rất rõ là, luật tạo môi trường cạnh tranh ở các lĩnh vực bưu chính giữa các chủ thể, ngoại trừ công ích.
Theo đại biểu Lịch, quy định này hoàn toàn phù hợp và không làm hạn chế cạnh tranh.
“Tôi nghĩ rằng không ai cạnh tranh công ích và cũng không có doanh nghiệp nào thay Tổng công ty bưu chính Việt Nam để làm công ích, không doanh nghiệp nào nhận chuyển thư từ Thành phố Hồ Chí Minh ra Mường Tè để lấy 2.000đ, cũng không có doanh nghiệp nào nhận chuyển Báo nhân dân đến một chi bộ Đảng từ Hà Nội lên tới Hà Giang để lấy tiền cước như hiện nay, chỉ có Tổng công ty bưu chính Việt Nam phải làm vì nhiệm vụ chính trị. Tôi nghĩ rằng không ai cạnh tranh trong lĩnh vực này cả”, ông nói.
Sau phiên thảo luận sôi nổi, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên đã kết luận, đề nghị chưa nên thông qua dự luật Bưu chính tại kỳ họp này, dành thời gian cho Ban soạn thảo tiếp thu ý kiến các đại biểu và tiếp tục hoàn thiện, trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp sau.
Cũng trong phiên làm việc hôm nay, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2010 với tỷ lệ tán thành đạt 86,21%.
Theo đó, tổng số chi cân đối ngân sách nhà nước là 582.200 tỷ đồng, bội chi ngân sách Nhà nước là 119.700 tỷ đồng, bằng 6,2% tổng sản phẩm trong nước.
Tổng số thu cân đối ngân sách Nhà nước là 461.500 tỷ đồng, bằng 23,9% tổng sản phẩm trong nước, tính cả 1.000 tỷ đồng thu chuyển nguồn từ năm 2009 sang năm 2010 thì tổng số thu cân đối ngân sách Nhà nước là 462.500 tỷ đồng.
Vân An