Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận định, học sinh đánh nhau không phải là hiện tượng mới và số vụ việc cũng không tăng, tuy nhiên, những vụ việc đánh nhau mang tính chất bạo lực có xu hướng diễn biến phức tạp, một số vụ xảy ra nghiêm trọng, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Từ đầu năm học 2009- 2010 đến nay, trên toàn quốc xảy ra khoảng 1.598 vụ học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học. Đã có 881 học sinh bị kỷ luật khiển trách, 1.558 học sinh bị cảnh cáo, 735 học sinh bị buộc thôi học có thời hạn. Phần lớn các vụ việc đều là xích mích nhỏ giữa các học sinh, được can ngăn kịp thời nên không xảy ra hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, vẫn có một số vụ nghiêm trọng như: những vụ học sinh nữ đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn, quay phim rồi tung lên mạng ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Quảng Ngãi, An Giang; học sinh câu kết với các thanh thiếu niên đã bỏ học chặn đường đánh học sinh khác hoặc tổ chức thành từng nhóm dùng hung khí đánh nhau.
Từ đầu năm học 2009- 2010 đến nay:
- có 1.598 vụ học sinh đánh nhau
- có 881 học sinh bị khiển trách
- có 1.558 học sinh bị cảnh cáo
- có 735 học sinh bị buộc thôi học có thời hạn
- Cứ 5.260 học sinh thì xảy ra một vụ đánh nhau; cứ 9 trường thì có một vụ học sinh đánh nhau
- Cứ 10.000 học sinh thì có một em bị kỷ luật khiển trách; cứ 5.555 học sinh thì có một em bị kỷ luật cảnh cáo; cứ 11.111 học sinh thì có một em bị buộc thôi học có thời hạn vì đánh nhau.
- Năm học 2009- 2010, có 7 vụ việc học sinh đánh nhau dẫn đến chết người.
Các báo cáo, tham luận tại hội thảo tập trung chỉ ra một số nguyên nhân cơ bản dẫn đến hiện tượng học sinh đánh nhau. Từ bản thân học sinh: Đối tượng tham gia đánh nhau phần lớn là học sinh cuối cấp trung học cơ sở và ở bậc học trung học phổ thông- ở độ tuổi đang có sự phát triển mạnh về thể chất, có nhiều biến đổi về tâm sinh lý, thích thể hiện mình… Bên cạnh đó học sinh lứa tuổi này còn chưa được trang bị các kỹ năng sống như kỹ năng nhận thức, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng thương lượng, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn…
Từ phía gia đình học sinh, các nhà khoa học đưa ra một số yếu tố có thể là nguyên nhân dẫn đến hành vi bắt nạt như: bố mẹ có kiến thức hạn chế, không định hướng được những chuẩn mực xã hội cho con cái; bố mẹ thiếu gương mẫu, vi phạm pháp luật, thô bạo với trẻ; bố mẹ không kiểm soát được việc xem sách báo, phim ảnh bạo lực, đồi trụy của trẻ; bố mẹ mâu thuẫn, ly dị, ly thân hoặc bị chết; bố mẹ thiếu quan tâm hoặc nuông chiều con cái thái quá.
Từ phía xã hội, một bộ phận học sinh chịu tác động tiêu cực từ mặt trái của sự thay đổi nhanh về kinh tế- xã hội: sa vào những trò chơi điện tử, xem những bộ phim mang tính bạo lực; tình trạng tội phạm, bạo lực ngoài xã hội diễn biến phức tạp cũng ảnh hưởng lớn đến học sinh. Nhiều đối tượng thanh thiếu niên đã bỏ học, sống lang thang ở khu vực trường học đã tác động, có hành vi lôi kéo học sinh tham gia đánh nhau. Nhận thức của xã hội về việc kiên quyết ngăn chặn, bài trừ hành vi đánh nhau còn hạn chế khiến hành vi đánh nhau của học sinh càng dễ phát triển. Thêm vào đó, hệ thống chính trị ở nhiều địa phương chưa có sự phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong việc quản lý, giáo dục học sinh, ngăn chặn hành vị bạo lực.
Các đại biểu tham dự hội thảo.
Từ giáo dục trong nhà trường, một số lãnh đạo nhà trường chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của công tác bảo đảm an ninh, trật tự trường học, phòng chống tội phạm, bạo lực trong học sinh. Nhiều trường còn buông lỏng quản lý, không kiểm soát được tình trạng học sinh đến trường nhưng bỏ học, bỏ tiết đi chơi, tham gia đánh nhau ngoài trường. Cá biệt vẫn có những thầy cô giáo dùng vũ lực, xâm phạm đến thân thể học sinh. Ở nhiều trường, quỹ đất, cơ sở vật chất dành cho hoạt động vui chơi lành mạnh chật hẹp, thiếu thốn, dễ dẫn đến va chạm, mâu thuẫn trong học sinh. Nội dung chương trình giáo dục đạo đức công dân còn nặng về lý thuyết, ít liên hệ thực tiễn và việc ứng xử với những tình huống cụ thể, chưa cuốn hút học sinh. Các hoạt động giáo dục ngoại khóa còn hình thức, chung chung, chưa chú ý đến đối tượng cá biệt.
Phát biểu chỉ đạo hội thảo, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân nhận định, trong khoảng 20 năm gần đây, môi trường xã hội có nhiều thay đổi, tác động mạnh mẽ đến môi trường giáo dục trong nhà trường. Sự vận động nhanh chóng của đời sống khiến các bậc phụ huynh bận rộn hơn, dẫn tới giảm quan tâm tới con cái. Kinh tế phát triển cũng khiến học sinh không còn tham gia vào các hoạt động lao động, sản xuất giúp đỡ gia đình như trước kia, có nhiều thời gian rỗi nên dễ sa đà, tụ tập… Môi trường vui chơi của trẻ những năm gần đây cũng có nhiều thay đổi, đặc biệt là xuất hiện môi trường ảo- các trò chơi điện tử, trong đó có những trò chơi mang tính bạo lực (càng giết nhiều người, càng được nhiều điểm) ảnh hưởng rất lớn đến học sinh.
Phó Thủ tướng nêu một số gợi ý để ngành giáo dục và đào tạo phối hợp cùng các bộ, ngành, hội, đoàn thể liên quan nghiên cứu tìm các giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn hiện tượng học sinh đánh nhau. Đó là tăng cường giáo dục đạo đức đồng thời khuyến khích tổ chức các hoạt động vui chơi lành mạnh, tích cực cho học sinh. Cuộc vận động Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực cần đi sâu vào việc giáo dục các kỹ năng sống cho học sinh. Mỗi trường học cần phải có ít nhất từ 2 đến 3 giáo viên nòng cốt về giáo dục kỹ năng sống đồng thời có thể thí điểm thêm một biên chế giáo viên tư vấn trong nhà trường như trong trường học của các nước tiên tiến.
Trong dịp khai giảng, các trường có buổi sinh hoạt chuyên đề về nội dung học sinh đánh nhau, trong đó phân tích những mặt hại của việc giải quyết vấn đề bằng bạo lực cho học sinh.
Trong thời gian tới, cần phải tạo được sự phối hợp tốt giữa nhà trường- gia đình- công an. 3 lực lượng này phải có biện pháp giáo dục để học sinh nhận thức rõ hậu quả của việc đánh nhau từ đó chủ động tránh; đồng thời sự phối hợp này cũng giúp xử lý kịp thời khi có vụ đánh nhau xảy ra, tránh được những hậu quả đáng tiếc.
Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cũng gợi ý, cần phải quản lý chặt chẽ các trò chơi điện tử, có tiêu chí phân loại trò chơi rõ ràng và quy định độ tuổi được chơi theo cấp độ trò chơi…
Ngọc Trác
