Bản đồ phân vùng ngập lũ Quảng Ngãi - được Cơ quan Phát triển quốc tế Úc tài trợ theo đề án Phòng tránh và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai - đã được tỉnh giao Chi cục Phòng chống lụt bão Quảng Ngãi, nay gọi là Ban chỉ huy phòng chống bão lụt và tìm kiếm cứu nạn Quảng Ngãi, thực hiện với vốn đầu tư 300 triệu đồng. Năm 2008 bản đồ đã hoàn thành phân vùng, dự báo mực nước lũ lụt có thể gây ngập theo từng cấp báo động ở từng vùng của 16 xã, phường thuộc TP cùng các huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Nghĩa Hành, Mộ Đức, Đức Phổ.
Ông Trương Ngọc Nhi - phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi - cho biết: “Tỉnh sẽ tiếp tục đầu tư triển khai dự án điều chỉnh, cập nhật mực nước lũ, cao trình ngập lụt của bản đồ ngập lũ tại 16 xã đã cấp bản đồ ngập lũ cho phù hợp với thực tiễn. Sau đó, tỉnh sẽ tiếp tục cập nhật thông tin, đầu tư cấp bản đồ ngập lũ thêm cho 77 xã thường xảy ra ngập lụt ở các huyện đồng bằng: Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Nghĩa Hành, Mộ Đức, Đức Phổ và TP Quảng Ngãi nhằm giúp giảm nhẹ thiệt hại cho người dân vào mỗi mùa mưa lũ”.
Ông Trương Ngọc Nhi - phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi - cho biết: “Tỉnh sẽ tiếp tục đầu tư triển khai dự án điều chỉnh, cập nhật mực nước lũ, cao trình ngập lụt của bản đồ ngập lũ tại 16 xã đã cấp bản đồ ngập lũ cho phù hợp với thực tiễn. Sau đó, tỉnh sẽ tiếp tục cập nhật thông tin, đầu tư cấp bản đồ ngập lũ thêm cho 77 xã thường xảy ra ngập lụt ở các huyện đồng bằng: Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Nghĩa Hành, Mộ Đức, Đức Phổ và TP Quảng Ngãi nhằm giúp giảm nhẹ thiệt hại cho người dân vào mỗi mùa mưa lũ”.
Khi trời mưa lũ, mực nước trên các sông chính của Quảng Ngãi như Trà Khúc, Trà Bồng, Vệ, Trà Câu đạt mức báo động 3 trở lên thì Ban chỉ huy phòng chống bão lụt và tìm kiếm cứu nạn các cấp căn cứ vào bản đồ đã được cấp phát sẽ biết từng vùng có thể bị ngập đến mức nào, mức độ nguy hiểm tới đâu để chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng chống, di dời dân cư cùng tài sản, chuẩn bị ứng cứu kịp thời đối với các tình huống có thể xảy ra...
Ông Nguyễn Ngọc Anh - trưởng Ban chỉ huy phòng chống bão lụt và tìm kiếm cứu nạn xã Tịnh An (huyện Sơn Tịnh) - cho biết: “Khi nghe đài thông báo mức mưa lũ báo động 3, dựa trên bản đồ này tôi xác định được các nơi như xóm 3 thôn Long Bàn, xóm 6 thôn Tam Mỹ và thôn An Phú sẽ bị ngập sâu tới mức nào”.
Còn theo ông Lê Trung Thành - trưởng Ban chỉ huy phòng chống bão lụt và tìm kiếm cứu nạn huyện Tư Nghĩa: “Huyện chúng tôi có ba xã phía đông là Nghĩa Hà, Nghĩa Hiệp và Nghĩa Mỹ được cấp bản đồ ngập lũ vào năm 2008. Dựa vào mức đỉnh lũ trên bản đồ đó để người dân xây dựng nhà cửa, chuồng trại gia súc, kho chứa lương thực tránh lũ; còn địa phương có thể theo đó xây dựng trường học, đường giao thông cùng các phương án có thể phòng tránh, hạn chế thiệt hại cho người dân mỗi khi lũ lụt xảy ra”.
Tuy nhiên, thực tế bão lũ vừa xảy ra ở nhiều nơi của Quảng Ngãi đã khiến bản đồ mới được trang bị trở thành lạc hậu. Ở huyện Tư Nghĩa, theo ông Lê Trung Thành: “Mực nước ngập trong những đợt lũ năm 2009 này khác xa so với mức đã được dự báo trong bản đồ ngập lũ vừa cấp phát. Nhiều nơi đỉnh lũ cao hơn năm 1999 trên cả mét nên người dân ở các vùng ngập lũ bị thiệt hại nặng”.
Ông Nguyễn Ngọc Anh cũng cho rằng cần phải cập nhật tình hình thực tế để bản đồ này hiệu quả hơn. Vì theo ông: “Ở đâu xây dựng nhiều thì ở đó mực nước sẽ dâng cao, những điểm ít xây dựng sẽ có dòng thoát nước lớn hơn. Trong khi đó, các công trình mới mọc lên hằng năm hằng tháng nên ít nhiều đã làm mất đi tính chính xác của bản đồ ngập lũ. Hơn nữa, bản đồ này lấy mức báo động lũ của đợt lũ năm 1999 làm chuẩn nhưng tình hình lũ mỗi năm mỗi khác”.
Ông Bùi Đức Thái - phó giám đốc Trung tâm phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai Quảng Ngãi - cũng lý giải về tình trạng bản đồ ngập lũ mới đã bị lạc hậu là do lấy một “trận lũ điển hình” năm 1999 làm mốc nên không thể chính xác với mọi trận lũ diễn biến phức tạp sau này.
Mặt khác, mô hình bản đồ ngập lũ do dự án giảm nhẹ thiên tai Quảng Ngãi điều tra, khảo sát, cập nhật tài liệu địa hình vào năm 2003. Nhưng từ đó đến nay địa hình nền của đồng bằng ngập lũ đã có nhiều thay đổi, dẫn đến tình trạng ngập lũ tại các vùng cũng thay đổi theo. Do vậy cần phải khảo sát, cập nhật bản đồ ngập lũ để phù hợp với thực tiễn mới phát huy hiệu quả của bản đồ này.